အိတ္အိုင္ဗြီ ေရာဂါပိုးကုိ ေသေအာင္သတ္ႏိုင္တဲ့ ေဆးမေတြ႕ေသးလို႔ အေပ်ာက္ကုသႏိုင္တဲ့ ေဆးမရွိေသးဘူးလို႔ ေျပာတာပါ။ ဒါေပမယ့္ ခုခံအားက်သြားလို႔ ေပၚလာတဲ့ ေရာဂါေဝဒနာ အမ်ိဳးမ်ိဳးကုိ ေပ်ာက္ကင္းသက္သာေအာင္ ကုသေပးႏုိင္တဲ့ ေဆးေတြ ရွိပါတယ္။ ဥပမာ – တီဘီေရာဂါ၊ ဝမ္းေလွ်ာေရာဂါ၊ ဦးေႏွာက္ေရာင္ ေရာဂါ၊ မက္ခရု စတဲ့ ေရာဂါေတြကုိ ကုသႏိုင္တဲ့ ေဆးေတြ ရွိပါတယ္။ အဲဒီေဆးေတြအျပင္ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပိုးေတြ ခႏၶာကုိယ္အတြင္းမွာ မပ်ံ႕ပြားေအာင္ ထိန္းထားႏုိင္တဲ့ ေဆးေတြလည္း ရွိပါတယ္။

ေအအိုင္ဒီအက္စ္ ေရာဂါျဖစ္ပြားေနသူေတြမွာ တီဘီေရာဂါဟာ အဓိက က်န္းမာေရး ျပႆနာတစ္ခု ျဖစ္ပါတယ္။ အတ္ခ်္အိုင္ဗြီ ပိုးရွိတဲ့ သူေတြမွာ ခုခံစြမ္းအားက်လာတဲ့ အတြက္ တီဘီေရာဂါကူးဖို႔ အခြင့္အလမ္း ပိုမ်ားပါတယ္။ သူတို႔မွာ ျဖစ္တဲ့ တီဘီေရာဂါကလည္း သာမန္ထက္ပိုၿပီး ျပင္ထန္ႏိုင္ပါတယ္။ စံနစ္တက် ေဆးကုသမႈ ခံယူၿပီး အခ်ိန္မွန္မွန္ ေဆးေသာက္ဖို႔ ေဆးပတ္လည္ေအာင္ ေသာက္ဖို႔အေရးၾကီးပါတယ္။

လိင္တူ လိင္ကြဲ ဆက္ဆံရာက ကူးစက္တဲ့ ေရာဂါေတြကုိ “လိင္ဆက္ဆံမႈေၾကာင့္ ကူးစက္တဲ့ ေရာဂါမ်ား” လို႔ ေခၚပါတယ္။ ေရွးယခင္ကေတာ့ “ကာလသားေရာဂါ” လို႔ ေခၚပါတယ္။ ကာလသားေရာဂါအမ်ိဳးမ်ိဳး ရွိပါတယ္။ဆစ္ဖလစ္ေရာဂါ၊ ဂႏိုေရာဂါ၊ ရွန္ကရြိဳက္၊ လင့္က်ိတ္ေရာင္ ေရာဂါ၊ လိင္အဂၤါ ေရယုန္၊ လိင္အဂၤါ မက္ခရု၊ လိင္အဂၤါဝဲ၊ ရီျဖဴဆင္းေရာဂါနဲ႔ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ေရာဂါ အပါအဝင္ ေရာဂါ အမ်ိဳးေပါင္း ႏွစ္ဆယ္ေက်ာ္ ရွိပါတယ္။

အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပိုး အေရအတြက္မ်ားေလ ေသြးျဖဴဥေတြမ်ားမ်ား ပ်က္စီးေလျဖစ္ၿပီး အခ်ိန္တိုတို အတြင္းမွာ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ေရာဂါ လကၡဏာေတြ ျဖစ္ေပၚခံစားရမွာပါ။ ဒါေၾကာင့္ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပိုး ရွိၿပီးထားသူဟာ မိမိခႏၶာကိုယ္ထဲကုိ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပိုးေတြ ထပ္ၿပီး ဝင္မလာေအာင္ ကာကြယ္ဖို႔ အေရးႀကီးပါတယ္။ ဇနီးေမာင္ႏွံ ႏွစ္ဦးစလံုးမွာ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ ပိုးရွိေနၿပီးေပမယ့္လည္း လိင္ဆက္ဆံရာက တဆင့္ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပိုးေတြ ထပ္ၿပီး ခႏၶာကုိယ္ထဲ မေရာက္ေအာင္ ကြန္ဒံုးအၿမဲ သံုးဖို႔ လုိအပ္ပါတယ္။

ေအအိုင္ဒီအက္ ေဝဒနာရွင္ တဦးဟာ မၾကခဏ မမာမက်န္းျဖစ္တာ၊ စိတ္မခ်မ္းသာတာ၊ စိတ္ညစ္တာ၊ ဝမ္းနည္းအားငယ္တာေတြကုိ ႀကံဳေတြ႕ရ တတ္ပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ မိသားစုနဲ႔ ပတ္ဝန္းက်င္ အသိုင္းအဝိုင္းရဲ႕ ၾကင္နာမႈကုိ မရရင္ျဖစ္ျဖစ္၊ စံနစ္တက် ကုသတာကုိ မခံရရင္ ျဖစ္ျဖစ္၊ ကုိယ္စိတ္ႏွစ္ပါးလံုး ပိုမို ခံစားရတတ္ပါတယ္။ အဲဒီအခါမ်ိဳးမွာ ႏ်စ္သိမ့္ ေဆြးေႏြးပညာေပးသူနဲ႔ တိုင္ပင္ေဆြးေႏြးလိုက္ရင္ စိတ္ခံစားရတာေတြ ေလ်ာ့သြားၿပီး လုပ္သင့္တာေတြကုိ ဆက္လုပ္သြားဖို႔ အင္းအားရွိလာပါမယ္။

အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပိုး ရွိတဲ့သူကုိ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ ေရာဂါျဖစ္ေနၿပီလို႔ ေျပာလုိ႔ မရေသးပါဘူး။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့ လူရဲ႕ ခႏၶာကုိယ္ထဲမွာ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပိုး ရွိေနေပမယ့္ ေရာဂါလကၡဏာ မျပေသးေတာ့ လူေကာင္း တစ္ေယာက္လိုပါပဲ။ ဖ်ားတဲ့နာတဲ့ လကၡဏာ လံုးဝမရွိပဲ သာမန္လူေကာင္း တစ္ေယာက္လုိ သြားလာလႈပ္ရွား အလုပ္လုပ္ႏုိင္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပိုး ရွိေနတဲ့ အတြက္ သူကေန တဆင့္ ေရာဂါပိုးေတြ ကူးႏိုင္ပါတယ္။

အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပိုး ရၿပီးသူေတြရဲ႕ ေသြးထဲမွာ ဒီပိုးကို တန္ျပန္တိုက္ဖ်က္ဖို႔ ထုတ္ထားတဲ့ ပစၥည္းတစ္မ်ိဳး ရွိပါတယ္။ အဲဒါကို “ပဋိပစၥည္း” လို႔ ေခၚပါတယ္။ ဒီပဋိပစၥည္းဟာ ေရာဂါပိုးကို ကုိယ္စားျပဳတဲ့ သေကၤတပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပိုး ရွိမရွိ ေသြးစစ္တယ္ဆိုတာ ဒီပဋိပစၥည္းကုိ စစ္ေဆးျခင္းျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီပဋိပစၥည္းဟာ ေရာဂါပိုး ကိုယ္ခႏၶာထဲေရာက္ၿပီး သံုးလေလာက္ၾကာမွ ေသြးမွာ ေပၚပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေရာဂါပိုး ဝင္ၿပီးၿပီးခ်င္း ေသြးစစ္ရင္ ေရာဂါပိုး ရွိမရွိ မသိႏိုင္တာပါ။

HIV ပိုးကူးစက္ခါစမွာ အေရျပားမွာ သိပ္မသိသာပါဘူး။ ျဖစ္ခဲ႔ရင္လည္း အင္ျပင္ေပါက္သလိုမ်ိဳး အေရျပားမွာ ျဖစ္တတ္ ပါတယ္။ AIDS အဆင့္ေရာက္ရင္ေတာ့ အေရျပားမွာ ယားနာေတြ၊ ေရယုန္ေတြ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။ ART ေခၚတဲ့ ေဆးေတြ စေသာက္ခါစမွာလည္း အေရျပားမွာ မွင္ထသလို၊ အင္ျပင္ထသလို၊ ေနေလာင္သလို Rash ေတြ ေပၚတတ္ပါတယ္။

လိင္ဆက္ဆံဖက္ မ်ားေလေလ ဒီေရာဂါျဖစ္ႏုိင္ဖို႔ အႏၲရာယ္မ်ားေလေလ ပါပဲ။ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ ေရာဂါဟာ အကာအကြယ္ မပါပဲ လိင္ဆက္္ဆံမူေၾကာင့္ အမ်ားဆံုး ကူးစက္ျဖစ္ပြားတာပါ။ ကုိယ္နဲ႔ လိင္ဆက္ဆံတဲ့ သူဟာ ေရာဂါပုိး ရွိမရွိ ေသေသခ်ာခ်ာ ဘယ္လိုမွ မသိႏုိင္ပါဘူး။ ေရာဂါ လကၡဏာမေပၚေသးခင္္ ေရာဂါ မရွိဘူးလို႔ အထင္မွား ေနၾကတာပါ။ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပိုး ရွိတဲ့သူဟာ သာမန္လူေကာင္း အတိုင္း ရွိေနႏိုင္တယ္ဆိုတာ အၿမဲသတိရပါ။

မိခင္ႏို႔ရည္ထဲမွာ အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြပိုး အနည္းအက်ဥ္း ရွိပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေရာဂါပိုးရွိတဲ့ မိခင္ရဲ႕ ႏို႔စို႔ရတဲ႔ ကေလးခုနစ္ေယာက္မွာ တစ္ေယာက္ဟာ ေရာဂါပိုး ကူးစက္ခံရဖုိ႔ ရွိပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ မိခင္မွာ ေရာဂါပိုး ကူးစက္ျဖစ္ပြားခါစ အခ်ိန္ရယ္၊ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ေရာဂါ လကၡဏာေတြ စေပၚတဲ့ အခိ်န္ရယ္၊ ဒီႏွစ္ခ်ိန္မွာ ကေလးကို ကူးစက္မႈႏႈန္း ပိုျမန္ပါတယ္။

အကာအကြယ္မပါပဲ လိင္အေပ်ာ္အပါး လိုက္စားတဲ့သူေတြ၊ မူးယစ္ေဆး ေသြးေၾကာထဲ ထုိးသြင္းတဲ့ သူေတြ၊ ကာလသားေရာဂါ ရွိသူေတြမွာ အျဖစ္မ်ားပါတယ္။ လိင္အေပ်ာ္အပါးလိုက္စား တယ္ဆုိတဲ့ေနရာမွာ ျပည္႔တန္ဆာေတြဆီ သြားလာေပ်ာ္ပါးတဲ့ သူေတြ၊ လိင္ဆက္ဆံဖက္ မ်ားတဲ့သူ ေတြ ဆီမွာ အႏၱရာယ္ အမ်ားဆုံး ရွိပါတယ္။ ဒါေပမဲ့လည္း အိမ္ေထာင္ျပင္ပမွာ သြားရင္းလာရင္း တစ္ခါတစ္ရံ ဆက္ဆံမိတယ္ ဆုိရင္လည္း ေရာဂါပုိး ကူးစက္လာႏိုင္ပါတယ္။

ဟင္းမ္ စာမ်က္ႏွာ အေနျဖင့္ ၂၀၁၄ ခုႏွစ္ အတြက္ က်ေရာက္ေသာ သၾကၤန္ပဲြႏွင့္ ျမန္မာႏွစ္သစ္ကူး ကာလအတြက္ ဧၿပီလ ၁၄ ရက္မွ ဧၿပီလ ၂၀ ရက္ ၂၀၁၄ အတြင္း ေခတၱ ရပ္နားထားပါမည္။ ဧၿပီလ ၂၁ ရက္မွ စတင္ၿပီး ပံုမွန္ဝန္ေဆာင္မႈမ်ား ျပန္လည္ လုပ္ေဆာင္ပါမည္။