အခု ကာလသားေရာဂါ ဆိုတာ ဘာလဲ ေျပာျပပါ႔မယ္။ ကာလသားေရာဂါဆိုတာ လိင္ဆက္ဆံရာကေန ကူးတဲ့ ေရာဂါတိုင္းကို ေခၚပါတယ္။ အျဖစ္မ်ားတဲ့ ေရာဂါေတြကေတာ့ ဆီးပူေညာင္းက် (ဂႏိုရီးယား)၊ ဆစ္ဖလစ္၊ လိင္အဂၤါ ေရယံု၊ လိင္အဂၤါ ၾကြက္ႏို႔ ေပါင္အၾကိတ္ (ဘင္) နဲ႔ ရွမ္ကာ (ဖာၾကိဳးအနာ) စတာေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီေတာ့ လိင္ဆက္ဆံရာကေန ကူးတဲ့ ဒီေရာဂါေတြကို ျခံဳငံုျပီး ကာလသားေရာဂါ လို႔ ေခၚပါတယ္။ ဒီေရာဂါေတြ ထဲမွာ တစ္ခ်ိဳ႕က ဘက္တီးရီးယား ပိုးေၾကာင့္ ျဖစ္တယ္။ ဥပမာ – ဆစ္ဖလစ္၊ ဘက္တီးရီးယားပိုးက ေဆးနဲ႔ အျမတ္ျပတ္ေအာင္ ကုလို႔ရတယ္။

နားနဲ႔မနာ ဖ၀ါးနဲ႔ နာပါခင္ဗ်ာ။ ကၽြန္ေတာ္ရဲ႕ လိင္တံထိပ္ဖူး Glan လို႔ေခၚမယ္ ထင္ပါတယ္။ အဲဒီေနရာမွာ အသားျဖဴတဲ့ လူကို ျခင္ကိုက္ရင္ ျဖစ္တတ္တဲ့ အနီစက္လို အစက္ ၃၊ ၄၊ ၅ စက္ေလာက္ ျဖစ္ေနပါတယ္။ အနီစက္ေလးေတြက အရမ္းလည္း မေဖာင္းပါဘူး။ မွဲ႔လိုပါပဲ ဆရာ။ အဲတာက ယားလည္း မယားပါဘူး။ ျပည္လည္း မရွိပါဘူး။ နာလည္း မနာပါဘူး။

အခု၀မ္းေလ်ာတာက အစားအေသာက္ေၾကာင့္ ျဖစ္မယ္ထင္ပါတယ္။ အခုအခါ ေဆာင္းရာသီနဲ႔ ေႏြရာသီစပ္ၾကားမွာ ၀မ္းပ်က္၀မ္းေလွ်ာ ျဖစ္တတ္ ၾကပါတယ္။ တျခား လကၡဏာေတြ ဥပမာ – ကိုယ္အေလးခ်ိန္က်တာ၊ ညေနဘက္ နာတာရွည္ဖ်ားတာ၊ အၾကိတ္ေပါက္တာ စတာေတြ မရွိတဲ့ အတြက္ HIV လို႔ မေျပာႏိုင္ေသးပါဘူး။ ေသြးအေျဖကလည္း Negative ဆိုေတာ့ ပိုးမရွိတာ ေသခ်ာ ပါတယ္။

ေအအိုင္ဒီအက္စ္ေရာဂါက HIV ဆိုတဲ႔ virus ပိုးေၾကာင့္ ျဖစ္တာပါ။ ကာသလားေရာဂါက ျဖစ္ေစတဲ့ ပိုးေပါင္းစံု ရိွပါတယ္၊ ဘက္တီးရီးယားပိုး၊ ဗိုင္းရပ္စ္ပိုး၊ မႈိပိုး၊ ကပ္ပါးပိုး စသျဖင့္ အမ်ိဳးစံုပါတယ္။ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ ေရာဂါကို ေပ်ာက္ေအာင္ ကုလို႔ မရေသးပါဘူး။ ကာလသားေရာဂါေတြ မွာေတာ့ တစ္ခ်ိဳ႕ကို အျမစ္ျပတ္ေအာင္ ကုလို႔ရျပီး တစ္ခ်ိဳ႕ကေတာ့ ကုရာနတၱိပါ။

Crp ဆိုတာက C-reactive Protein ပါ။ ဒါေတြ အကုန္လံုးက လူတစ္ေယာက္ ေသြးစစ္တိုင္း ပံုမွန္ စစ္ေဆးတာေတြပါ။ HIV နဲ႔ တိုက္ရိုက္ မသက္ဆိုင္ပါဘူး ခင္ဗ်ာ။ တကယ္တမ္း မိတ္ေဆြအတြက္ ဆရာ၀န္ စစ္ေဆးသင့္တာက ကာလသား ေရာဂါပိုးနဲ႔ HIV ပိုးပါ။ ကာလသားေရာဂါပိုးက အခုေန စစ္လို႔ရေပမယ့္ HIV ပိုးကေတာ့ အကာအကြယ္မဲ့ လိင္ဆက္ျပီး ၃ လေနမွ စစ္လို႔ရမွာပါ။

အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပိုး ကူးစက္ ခံထားရသူမ်ား၏ ကိုယ္ခံအားစနစ္ကို စစ္ေဆးေပးသည့္ CD4 တိုင္းတာေရး စက္မ်ားကို လိုအပ္ခ်က္ႏွင့္အညီ တိုင္းေဒသႀကီးႏွင့္ ျပည္နယ္ မ်ားတြင္ တိုးခ်ဲ႕တပ္ဆင္ ေပးမည္ျဖစ္ေၾကာင္းႏွင့္ လက္ရွိတိုင္းေဒသႀကီးႏွင့္ ျပည္နယ္အခ်ဳိ႕တြင္ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပိုး ရွိမရွိ စစ္ေဆးေပးသည့္ HIV Test-kits မ်ား ျပတ္လပ္ေနျခင္းႏွင့္ CD4 စက္မ်ား မရိွျခင္းတုိ႔ေၾကာင့္ အခက္အခဲမ်ား ၾကံဳေတြ႔ေနရေၾကာင္း သတင္းရရွိသည္။

ယေန႔က်ေရာက္ေသာ ကမာၻ႕ေအအိုင္ဒီအက္စ္ေန႔၊ ၂၀၁၃ ခုႏွစ္ ဒီဇင္ဘာ ၁ ရက္ေန႔ အထိမ္းအမွတ္အျဖစ္ ဟင္းမ္ စာဖတ္ပရိသတ္မ်ားအား ၂၀၁၃ ခုႏွစ္အတြင္း ဟင္းမ္အေနျဖင့္ လုပ္ေဆာင္ခဲ့မႈမ်ားအား ယခုပို႔စ္ကို ေရးသား တင္ျပအပ္ပါသည္။ ဟင္း(မ္)ကို ၂၀၀၆ ခုႏွစ္တြင္ အဂၤလိပ္လို စတင္ ထုတ္လြင့္ခဲ့ျပီး ၂၀၀၉ ခုႏွစ္တြင္ ျမန္မာလို စတင္ တင္ျပႏိုင္ခဲ့ ပါသည္။ ဟင္းမ္ ျမန္မာပိုင္းအစီအစဥ္ကို ထုတ္လႊင့္ခဲ့သည္မွာ ယခုဆိုလွ်င္ ၄ ႏွစ္ ခရီးသို႔ ေရာက္ရွိေနၿပီျဖစ္သည္။

တစ္မ်ိဳးက အျမန္စစ္တဲ့ ကိရိယာ (rapid test) နဲ႔ စစ္ေဆးျခင္း၊ ဒါက နာရီ၀က္အတြင္းမွာ ပိုးရွိ/မရွိကို အေျဖေပးႏိုင္ပါတယ္။ ၉၄-၉၉ ၇ာခိုင္ႏႈန္း စိတ္ခ်ရပါတယ္။ ဒီ စစ္ေဆးျခင္းက နယ္ေတြမွာလည္း လုပ္လို႔ရပါတယ္။ ဒီမွာ စစ္လို႔ Positive/Reactive ဆိုတဲ့ အေျဖရမွ (ဒီအေျခအေနအထိ စစ္တဲ့ လူမွာ ပိုးရွိ/မရွိကို မေျပာႏိုင္ေသးပါဘူး။ ဒါေၾကာင့္) ေသခ်ာေအာင္ အျခား စစ္ေဆးျခင္းတစ္မိ်ဳး (ELISA/Westernblock) နဲ႔ ထပ္စစ္ရပါတယ္။

AIDS ေရာဂါဆိုးၾကီးသည္ လူ႔အဖြဲ႕အစည္းတြင္ မိသားစု မ်ားစြာကုိ ရက္စက္စြာ ခြဲထုတ္ ဝါးမ်ိဳလ်က္ ရွိသည္။ လြန္ခဲ့ေသာ (၂၇) ႏွစ္ေက်ာ္ ကာလကတည္းက သေႏၶတည္ လာေသာ HIV ေရာဂါပိုးသည္ မိမိတို႔ ဝင္ေရာက္ ခိုကပ္ေနေသာ သူမ်ား၏ အသက္ဇီဝိန္ကုိ ဆြဲႏႈတ္ယူငင္သြားေသာအခါ ၎တို႔၏ ကေလးငယ္ မ်ားသည္ ေလာက အလယ္တြင္ သိမ္ငယ္စြာ က်န္ရစ္ခဲ့ၾက ပါသည္။

သူ႔ဆီက ထြက္တဲ့ မိန္းမ အရည္က ကြန္ဒံုးအဆံုး လိင္တံ အရင္းအသားမွာ စိုေနပါတယ္။ ၿပီးၿပီးခ်င္းေတာ့ ေရေဆး ပါတယ္။ အဲ့ဒီလို အသားမွာ စိုတာကေကာ HIV/AIDS ကူးဆက္ႏိုင္ပါ သလား။ အဲ့ဒီေနာက္ပိုင္း ၂ ပတ္အၾကာေလာက္ ေပါင္ၾကားမွာ ယားၿပီးေတာ့ ပူေနပါတယ္ (အေရျပား အပူေလာင္ သလိုမ်ိဳး) အဲ့ဒါ ဘာျဖစ္တာလဲ သိပရေစ။

HIV ေရာဂါပိုး ရွိေနေပမယ့္ က်န္းမာေရး ေကာင္းမြန္စြာနဲ႔ ေနထိုင္လႈပ္ရွားေနၾကတဲ့ သူေတြ အမ်ားၾကီး ရွိေနပါတယ္။ လက္ရွိ အေျခအေနမွာ က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မႈ ခံယူနုိင္ပါတယ္။ ေနာက္္ဆိုရင္လည္း ကုသနုိင္တဲ့ ေဆးဝါး အသစ္ေတြ ေပၚထြက္လာစရာ အေၾကာင္းေတြ ရွိေနပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ HIV ေရာဂါပိုးမ်ိဳး ရွိေနတယ္ဆိုေပမယ့္ “ဘဝ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္” အျပည့္ ရွိေနေသးတယ္ ဆိုတာကိုေတာ့ သတိျပဳၾက ေစလိုပါတယ္။

မွာခ်င္တာကေတာ့ နီးစပ္ရာ ဆရာ၀န္နဲ႔ ျပသပါ။ ယားတဲ့ လိင္တံေနရာကို လက္နဲ႔ကို မကုတ္ မိပါေစနဲ႔။ လိင္တံ သန္႔ရွင္းေရး ဂရုစိုက္ပါ။ အတြင္းခံေဘာင္းဘီ ကို ေသေသခ်ာခ်ာ ေလွ်ာ္ျပီ မီးပူတိုက္ျပီးမွ ၀တ္ပါ။ တစ္ခါတစ္ေလ အတြင္းခံမသန္႔ရင္ လိင္တံမွာ ယားနာျဖစ္တတ္ပါတယ္။ အသံုးျပဳတဲ့ ေရ မသန္႔ရင္လည္း ယားနာျဖစ္တတ္ပါတယ္။ ပံုမွန္စြဲေသာက္ေနတဲ့ ပိုးသတ္ေဆးေတြရွိရင္ ရပ္ပါ။