HIV ပိုးအတြက္ ေသြးစစ္မယ္ဆိုရင္ အႏၲရာယ္ရွိတဲ့ အျပဳအမူ (ဥပမာ – အကာကြယ္မပါဘဲ လိင္ဆက္ဆံျခင္း၊ ေသြး သြင္းျခင္း၊ ေဆးထိုး အပ္မွ်ေ၀သံုးစြဲျခင္း…) ကို ျပဳလုပ္ျပီး အနည္းဆံုး ၃ လေနမွ စစ္ေဆးတာက အေျဖ အတြက္ စိတ္ခ်ရပါတယ္။ ၃ လ အၾကာစစ္လို႔ ပိုးမရွိေၾကာင္း အေျဖထြက္ရင္ ေနာက္ ၆ လမွာ ေသခ်ာေအာင္ ထပ္စစ္ႏိုင္ရင္ ပိုေကာင္းပါတယ္။ ပိုစိတ္ခ်ရေအာင္ပါ။ ေသြးမစစ္ခင္ ၾကားထဲ အခ်ိန္မွာေတာ့ အထက္ ကေျပာခဲ့တဲ့ အျပဳအမူေတြ ကို ေရွာင္ရပါမယ္။ ေသြးစစ္တာကေတာ့ အစိုးရေဆးရံုး၊ အန္ဂ်ီအိုေဆးခန္း၊ ျပင္ပ ပုဂၢလိကေဆးခန္းေတြမွာ စစ္ႏိုင္ပါတယ္။

Rapid Test မွာ မိတ္ေဆြစစ္ခဲ့တဲ့ Strip test ေတြနဲ႔ စစ္ပါတယ္။ ဒီလို စစ္တာက အခ်ိန္တိုအတြင္း ပိုးရွိ/မရွိကို သိႏိုင္ပါတယ္။ ေငြကုန္ေၾကးက်လည္း နည္းပါတယ္။ ဒီ Strip ေတြက အေျဖမွန္ကန္မႈ ၉၅-၉၈% ေက်ာ္ ရွိပါတယ္။ ဒီမွာစစ္လို႔ Negative ဆိုရင္ စိတ္ခ်ရပါတယ္။ ဒီမွာ စစ္လို႔ Positive ျပရင္ ဒုတိယ အဆင့္ Confirmatory Test ကို ဆက္ျပီး စစ္ရပါတယ္။

အမ်ိဳးသားမွာ ပိုးရွိျပီး အမ်ိဳးသမီးမွာ ပိုးမရွိဘူးဆိုရင္ ကေလးယူတဲ့အခါ အမ်ိဳးသမီးကိုပါ ပိုးကူးစက္ႏိုင္ပါတယ္။ ဒီအခါမွာလည္း ကေလးမယူသင့္ပါဘူး။ အမ်ိဳးသမီး တစ္ဦးတည္းမွာ ပိုးရွိရင္ေတာ့ ကေလးယူတဲ့ အခါ မိခင္ကေန ကေလးကို HIV ပိုးမကူးေအာင္ ေသေသခ်ာခ်ာ ဂရုစိုက္ျပီး ကာကြယ္ၾကရပါမယ္။

ေသြးစစ္တာကို အန္ဂ်ီအိုေဆးခန္းေတြ၊ ျပင္ပ ပုဂၢလိက ေဆးခန္းေတြနဲ႔ အစိုးရ ေဆးရံုေတြမွာ စစ္ႏိုင္ပါတယ္။ အေရးၾကီးတာက ေသြး မစစ္ခင္မွာ ႏွစ္သိမ့္ ေဆြးေႏြးမႈ လုပ္ဖို႔လုိပါတယ္။ အမ်ားအားျဖင့္ ဒီလိုလုပ္တာမ်ိဳးက အန္ဂ်ီအိုေတြက ဖြင့္ထားတဲ့ ေဆးခန္းေတြ (ဥပမာ- AZG သဇင္ေဆးခန္း၊ PSI ရဲ႕ QC ေဆးခန္း… စတာေတြ) မွာ လုပ္ေပး ပါတယ္။ အေသးစိတ္ လိပ္စာေတြကို က်ေနာ္တုိ႔ website (ရန္ကုန္ရွိ ေမးျမန္းေဆြးေႏြးနိုင္ေသာ၊ ေသြးစစ္ႏိုင္ေသာ လိပ္စာနွင့္ ဖုန္းနံပါတ္မ်ား – http://www.hivinfo4mm.org/%E1%80%9B%E1%80%94%E1%80%B9%E1%80%80%E1%80%AF%E1%80%94%E1%80%B9%E1%80%9B%E1%80%BD%E1%80%AD-%E1%80%B1%E1%80%99%E1%80%B8%E1%80%BB%E1%80%99%E1%80%94%E1%80%B9%E1%80%B8%E1%80%B1%E1%80%86%E1%80%BC%E1%80%B8/) မွာ ရယူပါခင္ဗ်ာ။

HIV ပိုး ရွိေနသူေတြမွာ စီဒီဖိုး အေရအတြက္ က်ဆင္းလာတာနဲ႔ အမွ် ခုခံအား က်ဆင္း လာပါတယ္။ ဒီအခါမွာ ျပင္ပက အခြင့္ေကာင္းေစာင့္ ေရာဂါေတြျဖစ္တဲ့ တီဘီေရာဂါ၊ ေရယံု၊ ၀မ္းပ်က္၀မ္းေလွ်ာ၊ မက္ခရု စတာေတြ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။ သာမန္လူမွာ ကုရလြယ္ေပမယ့္ HIV ရွိသူေတြမွာ ခုခံအား က်ေနေတာ့ ဒီေရာဂါေတြက ကုရတာ အခ်ိန္ ပုိယူရ ပါတယ္။ ေနာက္ဆံုး ဘာေဆးမွ မေသာက္ပဲ ေနရင္ ခုခံအား လံုး၀က်သြားတဲ့ အဆင့္ AIDS အဆင့္ ေရာက္သြားရင္ အိပ္ယာထဲ လဲသြားႏုိင္ပါတယ္။ ဒီအခါမွ ေရာဂါ သည္လို ျဖစ္သြား မွာပါ။

ေဆးေျပာင္း/မေျပာင္း အၾကံမေပးခင္မွာ က်ေနာ္တို႔ ဘက္က သိခ်င္တာေလးေတြ ရွိပါတယ္။ (၁) လက္ရွိမွာ မိတ္ေဆြက ART ေဆးကို ကိုယ္ပိုင္ ၀ယ္ေသာက္ေနတာလား (သို႔) အန္ဂ်ီအိုေတြကေန ေဆးရရွိေနတာလား။ (၂) ART ေဆးေသာက္ျပီးတည္းက ဘယ္ဆရာ၀န္နဲ႔ ပံုမွန္ျပပါသလဲ။ ဆိုလိုတာက မိသားစု ဆရာ၀န္နဲ႔ တိုင္ပင္တာလား (သို႔) အန္ဂ်ီအိုက ဆရာ၀န္နဲ႔လား (သို႔) HIV specialist ဆရာ၀န္နဲ႔ ျပတာလား။

HIV ပိုး ရွိတဲ့ လူနာ ေတြမွာ အေရျပား ျပႆနာေတြ ျဖစ္တယ္လို႔ ၾကားဖူးပါတယ္။ ဘယ္လို အေရျပား ျပႆနာေတြ လည္းဆိုတာ ဗဟုသုတ အေနနဲ႔ ရွင္းျပေပး ပါလား။ ေနာက္ျပီး က်ေနာ္က ေဆးလိပ္ ေသာက္တတ္ပါတယ္။ အရင္က မေမာတတ္ပါဘူး၊ အခုနဲနဲေလး လႈပ္ရွားတာနဲ႔ ေမာသလို ျဖစ္ပါတယ္။ ကိုယ္အေလးကလည္း တတ္လာတယ္ဆိုေတာ့ သို႔ေလာသို႔ေလာ အေတြးမ်ိဳးစံုနဲ႔ပါ။

အခုေျပာျပတဲ့ ေရာဂါ လကၡဏာေတြက allergic dermatitis လို႔ေခၚတဲ့ အေရျပားနဲဲ႔ ဓာတ္မတည့္တဲ့ ပံုစံတူေနပါတယ္။ အေရျပားနဲ႔ မတည့္တဲ့ ဓာတုပစၥည္းေတြ၊ ပိုးသတ္ေဆးေတြ၊ မႈိပိုးေတြ၊ ဖုန္မႈန္႔ေတြ စတာေတြက အေရျပားမွာ အဖုေတြကို ျဖစ္ေပၚေစပါတယ္။ ဒါက HIV ပိုးရွိတဲ့ လကၡဏာေတြထဲမွာ မပါ၀င္ပါဘူး။ သာမန္ အေရျပား ေရာဂါျဖစ္ဖို႔ မ်ားပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ နီးစပ္ရာ အေရျပားဆရာ၀န္နဲ႔ တိုင္ပင္ေစခ်င္ ပါတယ္။

ေအအာတီေဆးေတြက ပထမဆံုး စေသာက္ရင္ ေဆးနဲ႔ ကိုယ္နဲ႔ မတည့္တာမ်ိဳး လူနာေတြမွာ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ ပထမဆံုး စေသာက္တဲ့ ကာလ (၆) လ အတြင္းမွာ အထူး ဂရုစိုက္ျပီး ေဆး မတည့္တာေတြ ရွိ/မရွိ ေလ့လာရပါတယ္။ လူတိုင္းမွာေတာ့ မျဖစ္ပါဘူး။ ျဖစ္ခဲ့ရင္ တစ္ခ်ိဳ႕လူေတြမွာ အသည္းေရာင္ျပီး အသက္ေသဆံုးတဲ့ အထိ ျဖစ္တတ္လုိ႔ ေအအာတီေဆး စေသာက္ခါစမွာ လူနာနဲ႔ ဆရာ၀န္နဲ႔ အျမဲ တိုင္ပင္ထိေတြ႔ဖို႔ လုိပါတယ္။

HIV ပုိးရွိတယ္ ဆိုတာနဲ႔ ေဆးေသာက္ဖို႔ မလုိေသးပါဘူး။ လုိအပ္တဲ့ အခါမွ ေဆးေသာက္ ရပါတယ္။ ေသာက္ရတဲ့ ေဆး ကို ART (anti-retrovial therapy) လို႔ေခၚပါတယ္။ ေအအာတီ ကုထံုးလို႔ လူသိမ်ားပါတယ္။ ဒီေဆးကို မိမိသေဘာနဲ႔ မေသာက္သင့္ ပါဘူး။ တတ္ကြ်မ္းတဲ့ ဆ၇ာ၀န္နဲ႔ ေသေသခ်ာခ်ာ စစ္ေဆး တိုင္ပင္ျပီးမွ ေသာက္ရတာပါ။

ဒီ ART ကုထံုးေျပာင္းလဲမႈက ကေလးငယ္ေတြ၊ မူးယစ္ေဆး၀ါး ထိုးသြင္း သံုးစြဲသူေတြ၊ လိင္တူျခင္း ခ်စ္သူ အမ်ိဳးသား/ အမ်ိဳးသမီးေတြနဲ႔ လိင္လုပ္သားေတြ အတြက္ေတာ့ ဥပေဒေရးရာ၊ ယဥ္ေက်းမႈဆိုင္ရာ ကိစၥေတြက သူတို႔ကို ART ေဆး ရႏိုင္မႈ အခြင့္အလမ္း နည္းပါးေစတယ္ေလ။ ေဆးေသာက္လက္စ တစ္၀က္တစ္ပ်က္နဲ႔ ကုထံုး မျပီးေျမာက္တဲ့ လူေတြ အတြက္လည္း စိန္ေခၚမႈေလးေတြ ရွိေနတယ္ အဘ။

ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးက ေဆးနဲ႔ မတည့္ရင္ ျဖစ္တာပါ။ ေဆးယဥ္ပါးတာက ေဆးကို တစ္ပတ္ေသာက္လိုက္ ၾကားထဲမွာ မေသာက္ပဲေနလိုက္။ ေနာက္ တစ္ပတ္ ျပန္ေသာက္လိုက္ ျပန္ျဖတ္ ထားလုိက္ လုပ္ရင္ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။ မိတ္ေဆြက အခု ပုံမွန္ ေသာက္ေနတဲ့ အတြက္ ေဆးယဥ္ပါးမႈ အတြက္ စိတ္မပူပါနဲ႔။ ေဘးထြက္ ဆုိးက်ိဳးကေတာ့ ေဆးေသာက္ျပီး ႏွစ္ အေတာ္ၾကာမွ သိရပါတယ္။ ေဆးနဲ႔ မတည့္ရင္ေတာ့ ၇က္ပိုင္း အတြင္း သိသာပါတယ္။