အခုလို MSF ကိုျပန္လည္ဖိတ္ေခၚတာနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး သမၼတရံုးဝန္ႀကီး ဦးစိုးသိန္းက လူေတြျဖစ္တဲ့အတြက္ ႏွစ္ဘက္လံုးမွာ အမွားအယြင္း ရွိမွာပဲျဖစ္ေၾကာင္း၊ ကူညီေရးအဖြဲ႔အားလံုး အထူးသျဖင့္ MSF ကို မိမိတို႔နဲ႔ အတူ ျပန္လည္လက္တြဲေဆာင္ရြက္ဖို႔ ဖိတ္ေခၚပါေၾကာင္း၊ ရခိုင္ျပည္နယ္မွာ ကူညီေရးဝန္ထမ္းေတြ လံုၿခံဳေရး အတြက္ အာမခံပါေၾကာင္း သတင္းစာရွင္းလင္းပြဲမွာ ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။

HIV ပိုး ကာကြယ္တားဆီးေရးနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ လူငယ္ေတြကို ပညာေပးတာ၊ သုေတသန လုပ္ငန္းတြကို ေထာက္ပံ့တာ၊ HIV ပိုး ရွိေနသူေတြကို ခရီးသြားလာခြင့္ ကန္႔သတ္ခ်က္ေတြကို ဖယ္ရွားတာ၊ ကူးစက္ေရာဂါေတြကို တိုက္ဖ်က္ေရး ႀကိဳးပမ္းေနတဲ့ Global Fund အဖဲြ႔ႀကီးကို ေထာက္ပံ့တာ စတဲ့ အခ်က္ေတြကိုလည္း အေမရိကန္ သံအမတ္ႀကီးက ေျပာသြားပါတယ္။

HIV ​ဗိုင္းရပ္စ္ပိုးနဲ႔ ​မူးယစ္ေဆးဝါး ​အသုံးျပဳမႈတို႔နဲ႔ ​ပတ္သက္ၿပီး ​သုေတသန ​လုပ္ဖို႔အတြက္ ​ပညာရွင္ ​ငါးဦးကို ​အေမရိကန္ႏိုင္ငံ ​မူးယစ္ေဆးဝါး ​တိုက္ဖ်က္ေရး ​အသင္းက ​ေထာက္ပံ့ေၾကးေတြ ​ေပးအပ္ခဲ့ပါတယ္။

လူနာ ၆ ေယာက္ကို ART ေဆးေပးထားတယ္။ ေနာက္တခါ Romidepsin ေခၚတဲ့ ကင္ဆာေတးေပးတယ္။ ၅ ေယာက္မွာ ပိုးအေရအတြက္က တိုင္းလို႔ရတဲ့ အထိတက္လာတယ္။ အဲလိုလုပ္ေတာ့ ပိုးေတြကို T-cells ေတြနဲ႔ ေတြေစႏိုင္လာတယ္။ T-cells ေတြကေန ေတြ႔သိျပီး ဖ်က္ဆီးေပးေစႏိုင္ဘို႔ အတြက္ vacc-4x ေခၚတဲ့ ကာကြယ္ေဆးထိုးေပးတယ္။

ၾသစေၾတးလ်ႏိုင္ငံ ​မဲလ္ဘုန္းၿမိဳ႕မွာ ​တနဂၤေႏြေန႔ကစၿပီး ​၂၀ ​ႀကိမ္ေျမာက္ ​အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ ​AIDS ​ညီလာခံကို ​က်င္းပေနၿပီ ​ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ​ဒီကေန႔မွာ ​AIDS ​နဲ႔ ​ပတ္သက္တဲ့ အေၾကာင္း၊ ​ဘယ္ေလာက္အထိ ​တိုးတက္မႈေတြ ရွိလာၿပီလဲ ​ဆိုတဲ့ အေၾကာင္းေတြကို ​တင္ျပေပးထား ပါတယ္။ ကမာၻေပၚက ​လူသန္းေပါင္း ​၃၅ ​သန္းေလာက္ဟာ ​AIDS ​ေရာဂါျဖစ္လာေစတဲ့ ​HIV ​ဗိုင္းရပ္စ္ပိုး ​ကူးစက္ ခံရသူေတြ ​ျဖစ္ၾကပါတယ္။

ကြန္ဒုံးဟာ ​HIV ​ဗိုင္းရပ္စ္ ​ပိုးအျပင္၊ ​လိင္အဂၤါ ​တဝိုက္မွာ ​ျဖစ္တတ္တဲ့ ​ေရရုံေတြနဲ႔ ​လိင္ဆက္ဆံမႈကေန ​ျဖစ္ေပၚတတ္တဲ့ ​တျခား ​ေရာဂါပိုး ​ေတြကိုလည္း ​၉၉.၉ ​% ​အထိ ​သတ္ပစ္ႏိုင္ ​စြမ္းရွိ ​တယ္လို႔ ​ဆို ​ပါတယ္။ ပိုးသတ္ေဆးေတြ ​ပါဝင္တဲ့ ​ကြန္ဒုံးေတြကို ​ၾသစေၾတးလ် ​ႏိုင္ငံက ​Startpharma ​ကုမၸဏီက ​တီထြင္ ​တာျဖစ္ၿပီး ​အဲဒီ ​ကြန္ဒုံးေတြကို ​VivaGel ​လို႔ ​ေခၚပါတယ္။

တစ္ကမၻာလံုးတြင္ HIV ပိုး ကူးစက္ခံထားရသူ ၃၅ သန္းရွိ မည္ဟု ကမၻာ့က်န္းမာေရးအဖဲြ႕က ခန္႔မွန္းထားသည္။ အေမရိကန္ႏိုင္ငံတြင္ လူတစ္သန္းေက်ာ္ HIV ပိုး ကူးစက္ခံထားရသည္ဟု ထင္မွတ္ရၿပီး ၎တို႔အနက္ ၁၈ ရာခိုင္ႏႈန္းမွာ ေရာဂါပိုး ကူးစက္ ခံထားရေၾကာင္း သတိမမူမိၾက ေပ။ အေမရိကန္ႏိုင္ငံ အတြင္း HIV ပိုးရွိသည္ဟု စစ္ေဆးေတြ႕ရွိ သူ အေရအတြက္မွာ ၂၀၀၂ မွ ၂၀၁၁ အတြင္း ၄၉၃,၃၇၂ ဦးရွိ ခဲ့ေၾကာင္း သုေတသီမ်ားက ေျပာသည္။

သူ႕အေနနဲ႔ HIV/AIDS ေရာဂါကာကြယ္တိုက္ဖ်က္ေရးအစီစဥ္မွာ ေဆာင္ရြက္လာတဲ့ သက္တမ္း (၁၇)ႏွစ္အတြင္း အမ်ဳိးသမီးေတြကို ေရာဂါ ကူးစက္တဲ့နွဳန္းဟာ ပိုၿပီးမ်ားလာတာေတြ႕ရတယ္လို႔ ကိုရွဳိင္းက ဆိုပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ လိင္တူျခင္း ဆက္ဆံမႈႏႈန္း မ်ားလာတာဟာ ေရာဂါ ကူးစက္မႈႏႈန္းကို ပိုၿပီး တုိးလာေစတယ္လို႔လည္း ေျပာပါတယ္။

“ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ အေနနဲ႔ ဒီျဖစ္ရပ္ကို ႀကိဳးစားအေျဖရွာ ေလ့လာေနပါတယ္။ လိုအပ္မယ္ဆုိရင္ HIV ေရာဂါပိုး ကုသမႈနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ လုပ္ငန္းစဥ္ေတြမွာ အေျပာင္းအလဲေတြ လုပ္ေဆာင္သြားမွာပါ” ဟုလည္း ေျပာၾကားသြားသည္။ ဆရာဝန္မ်ားက HIV ပိုး ရွိေနသည့္ ကေလးငယ္တစ္ဦးကို ေမြးဖြားၿပီး နာရီပိုင္းအတြင္း ကုသမႈ ေပးျခင္းျဖင့္ ေရာဂါပိုးကို ခ်ဳပ္ထိန္းႏိုင္မည္ဟု ယူဆထားခဲ့ေသာ္လည္း ယခုျဖစ္ရပ္မွာမူ ကြဲျပားေသာ အေျခအေနသို႔ ဦးတည္ခဲ့ျခင္း ျဖစ္သည္။

အသည္းေရာင္ေရာဂါ စီႏွင့္ AIDS ေရာဂါကုိ ရွာေဖြေတြ႕ရွိႏုိင္ၿပီး ၎ေရာဂါမ်ားကုိ ကုသေပးႏုိင္ရန္ တီထြင္ ထားေသာ Complete Cure Device အမည္ရွိ ကိရိယာမ်ားကုိ စမ္းသပ္မႈျပဳလုပ္ရန္ အခ်ိန္ ေျခာက္လေက်ာ္ လုိအပ္ေနေသးေၾကာင္း ဇြန္ ၂၉ ရက္တြင္ အီဂ်စ္ စစ္ဘက္ဆုိင္ရာ အင္ဂ်င္နီယာအဖြဲ႕က ေျပာၾကားခဲ့သည္။

ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီ ျဖစ္ပြားမႈႏႈန္း ၂ဝ၁၃ ခုႏွစ္မွာ သုည ဒသမ ၄၇ ရာခိုင္ႏႈန္း၊ ၂ဝဝဝ ျပည့္ႏွစ္မွာ သုည ဒသမ ၉၄ ရာခိုင္ ႏႈန္း ရွိတာေတြ႕ရတယ္။ ဦးတည္အုပ္စုေတြထဲက ျပည့္တန္ဆာ ၈ ဒသမ ၁ ရာခိုင္ႏႈန္း၊ လိင္တူဆက္ဆံသူမ်ား ၁ဝ ဒသမ ၂ ရာခိုင္ႏႈန္း မူးယစ္ေဆးသံုးစြဲသူ ၁၈ ဒသမ ၆ ရာ ခိုင္ႏႈန္းရွိပါတယ္။

ျမန္မာေဆးေလာက အတြက္ ၁၉၉၅ ခုႏွစ္တြင္ ‘လူတိုင္းအတြက္ ထိုးတဲ့ေခါင္းေလာင္း’ ႏွင့္ ‘AIDS အေၾကာင္း’၊ ၁၉၉၉ ခုႏွစ္တြင္ ‘ကင္ ဆာ’၊ ၂ဝဝ၃ ခုႏွစ္တြင္ ‘သက္ရွည္က်န္း မာျမန္မာ့အစာ’၊ ‘ေဆးလိပ္အေၾကာင္း ျဖစ္ေၾကာင္းကုန္စင္’ ႏွင့္ ‘ဆီးခ်ဳိလူနာ လမ္းၫႊန္’၊ ၂ဝဝ၇ ခုႏွစ္တြင္ ‘မိုက္ခ ႐ိုေဝ့ဖ္ႏွင့္ ဟင္းခ်က္နည္းမ်ား’၊ ‘ေရွ႕တန္းေရာက္ က်န္းမာေရးျပႆနာ မ်ား’၊ ‘ေပ်ာ္ရႊင္က်န္းမာ ဘဝဆည္းဆာ’ ႏွင့္ ‘Myanmar Handbook of Health Research Methods Tomorrow’s Doctors’၊ ၂ဝ၁၂ ခုႏွစ္တြင္ ‘အားလံုးအတြက္ ပညာေရးႏွင့္ တိုင္း ျပဳျပည္ျပဳေဆာင္းပါးမ်ား’ အစရွိသည့္ စာအုပ္မ်ားကို ေရးသားထုတ္ေဝခဲ့ၿပီး ျဖစ္သည္။