HIV/AIDS ျဖစ္ပြားမႈ မ်ားျပားလာသည့္အတြက္ ေရာဂါကူးစက္မႈႏႈန္း ေလ်ာ့က်လာေစရန္ အၿမဳိ႕ၿမဳိ႕ အနယ္နယ္မွ အေမဂ်မ္းနတ္ပြဲကို လာေရာက္သူမ်ားျခင္းႏွင့္ ႏွစ္စဥ္ႏွစ္တိုင္း ယင္းနတ္ပြဲသည္ တစ္ရက္တာ က်င္းပသျဖင့္ ကြန္ဒုံးမ်ားကို ေဝငွျခင္း ျဖစ္ေၾကာင္း ၎ကဆိုသည္။

ႏို႔သာက္ျခင္းသည္ အရိုးမ်ားကို သန္မာ ေစၿပီး က်န္းမာေရး အတြက္ အေထာက္အကူ ျဖစ္ေစ နိုင္ေၾကာင္းလူအမ်ား အေနႏွင့္ ကာလၾကာရွည္ ယံုၾကည္ ေနခဲ့ေသာ္လည္း သုေတသန ရလဒ္ ႏွစ္ခုက ႏို႔ကို စြဲၿမဲစြာ ေသာက္ေန ျခင္းေၾကာင့္ အမ်ိဳးသားမ်ားတြင္ ဆီးႀကိတ္ ကင္ဆာ ျဖစ္နိုင္ေျခ ျမင့္တက္ လာေစေၾကာင္း ေဖာ္ထုတ္ ခဲ့သည္။

အာရွမွာရွိတဲ့ အမ်ဳိးသမီးေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားဟာ သားအိမ္ေခါင္း ကင္ဆာေၾကာင့္ ေသဆံုးမႈႏႈန္းအမ်ားဆံုး ျဖစ္ေနၿပီး သားအိမ္ေခါင္း ကင္ဆာဟာဆုိရင္ ကင္ဆာေရာဂါေပါင္း မ်ားစြာ ထဲမွာ ဒုတိယေသဆံုးမႈႏႈန္း အမ်ားဆံုးေရာဂါျဖစ္တယ္လုိ႔လည္း သိရပါတယ္။ သားအိမ္ေခါင္း ကင္ဆာဟာ ကင္ဆာေရာဂါပိုးျဖစ္တဲ့ HIV အမ်ဳိးအစားေၾကာင့္ျဖစ္ၿပီး လိင္ဆက္ဆံျခင္းေၾကာင့္ အဓိကကူးဆက္ရတာျဖစ္သလုိ လိင္ဆက္ဆံဘက္ မ်ားတဲ့သူေတြမွာ ပုိမုိအျဖစ္မ်ားေလ့ရွိတယ္လုိ႔ သိရပါတယ္။

ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ HIV/AIDS၊ တီဘီႏွင့္ ငွက္ဖ်ားေရာဂါ တိုက္ဖ်က္ေရး လုပ္ငန္းမ်ား တိုးျမႇင့္ လုပ္ေဆာင္ရန္ အေမရိကန္ေဒၚလာ ၉၁ သန္းကို ေထာင္စုႏွစ္ ဖြံ႔ၿဖဳိး တိုးတက္ေရး ရည္မွန္းခ်က္ သုံးမ်ဳိး ရန္ပုံေငြ အဖြဲ႔ (3MDG) က သုံးႏွစ္ စီမံကိန္းခ် ေထာက္ပံ့ သြားမည္ ျဖစ္ေၾကာင္း ေမလ ၂၁ ရက္ေန႔တြင္ 3MDG က ထုတ္ျပန္သည္။

ၾသစေတးလ်ႏိုင္ငံေျမာက္ပိုင္း ကမ္း႐ိုးတန္းလြန္ေဒသမွာ ေတြ႕ရွိရတဲ့ cnidarins မွာ အဲဒီလို အာနိသင္ရွိေၾကာင္းကို ၾသစေတးလ်ႏိုင္ငံ၊ အမ်ိဳး သားကင္ဆာနဲ႔ ဗိုင္းရပ္ပိုးဆိုင္ရာ အင္စတီက်ဳက သူ႔မွာပါ၀င္တဲ့ ေထာင္နဲ႔ခ်ီတဲ့ သဘာ၀ ပစၥည္းေတြကို စစ္ေဆး သံုးသပ္ၿပီးမွ ယခုလို ေၾကညာႏုိင္ျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီပ႐ိုတင္းက HIV ပိုး ကူးစက္ျခင္းနဲ႔ ခုခံအားစနစ္ကို ထိုးေဖာက္၀င္ေရာက္ျခင္းမွ ကာကြယ္ ႏိုင္မႈေတြေၾကာင့္ ကာကြယ္ေဆးမ်ားမွာလည္း အသံုးျပဳႏိုင္ေခ် ရွိမရွိကို ဆက္လက္ ေလ့လာေနၾကပါတယ္။

ေဆးေသက္သင့္သူေတြဟာ ေဆးမစခင္ HIV test ေဆးစစ္ရပါမယ္။ ပိုးမရွိေသးတာ ေသခ်ာဘို႔ျဖစ္တယ္။ မရွိေသးတာသိရလဲ ေနာက္ ၃ လမွာ တခါ ထပ္စစ္ရပါမယ္။ ေဆးရဲ႕ေဘးထြက္ ဆိုးက်ိဳးေတြ ရွိ၊ မရွိကိုပါ သိမယ္။ တျခား လိင္ကတဆင့္ ကူးစက္ေရာဂါေတြကိုလဲ ရွိ၊ မရွိသိေစဘို႔ ျဖစ္ပါတယ္။

ျမန္မာနိုင္ငံ အရပ္ေဒသ အသီးသီးသို႔ တစ္ကိုယ္ေတာ္ စက္ဘီးျဖင့္နယ္လွည့္သူ ဦးစရကိုသည္ ေမ ၄ ရက္တြင္ မေကြးတိုင္းေဒသၾကီး ဂန္႔ေဂါၿမိဳ့ သို႔ ေရာက္ရိွၿပီး ေမ ၆ ရက္နံနက္တြင္ ထီးလင္းၿမိဳ့နယ္သို႔ ထြက္ခြာသြားသည္။ ဦးစရကိုသည္ ဂန္႔ေဂါၿမိဳ့တြင္ လူမွဳေရး အသင္းအဖြဲ႔ ဝင္မ်ားနွင့္ ေတြ႔ဆုံ၍ ခရီးသြားအေတြ႕အၾကဳံမ်ားနွင့္ HIV/AIDS အေၾကာင္းတို႔ကို စကားဝိုင္းဖြဲ႕ ေဆြးေႏြးသည္။

လူတိုင္းသိထားရမည့္ အခ်က္မွာ HIV ပိုး႐ွိေသာ သူမ်ားသည္လည္း နွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ က်န္းမာစြာေနထိုင္ႏို္င္၊ လူ႕ဘ၀ကို အက်ိဳးျပဳႏိုင္သည္ ဆိုေသာ အခ်က္ပင္ ျဖစ္ပါသည္။ ARV ေဆးမ်ား လက္လွမ္းမီလာလွ်င္ က်န္းမာစြာ ေနထိုင္ႏိုင္ေသာ ႏွစ္ပိုမို႐ွည္လာႏိုင္သည္။ မိသားစုဘ၀တြင္ တစ္ဦးတစ္ေယာက္ သာမန္ေနထိုင္ မေကာင္းျဖစ္ပါက ျပဳစုကုသရန္ ဗဟုသုတ႐ွိၿပီး၊ တတ္ကၽြမ္း ၾကပါသည္။ HIV/AIDS ေ၀ဒနာ ႐ွင္မ်ားကို ျပဳစုရာတြင္လည္း ဤတတ္ကၽြမ္းမႈမ်ိဳးကိုသာ လိုအပ္ပါသည္။

HIV ပိုး မရွိဆိုသျဖင့္ ႏွစ္သိမ့္ေဆြးေႏြးမႈ ျပဳလုပ္ရန္မလိုဟု မယူဆသင့္ပါ။ ကာယကံရွင္သည္ HIV (-) ပိုးမရွိဟူေသာ အေျဖအတြက္ စိတ္သက္ရာ ရေနခ်ိန္တြင္ ႏွစ္သိမ့္ေဆြးေႏြးသူသည္ အေရးႀကီးေသာအခ်က္မ်ားကို အေလးေပး ေျပာၾကားရမည္။ ၾကားကာလတြင္ အႏၱရာယ္ က်ေရာက္ႏိုင္ေသာ အျပဳအမူရွိပါက HIV ပိုး ကူးစက္ ႏိုင္ေခ် ရွိေနေၾကာင္းကို ကာယကံရွင္အား ရွင္းလင္းေျပာျပကာ ေနာက္ထပ္ေသြး မစစ္မွီၾကား အႏၱရာယ္ရွိေသာ အျပဳအမူမ်ားကို ေရွာင္ရွားရန္ႏွင့္ စိတ္ခ်ရေသာ လိင္ဆက္ဆံမႈကိုသာ ျပဳလုပ္ရန္ ေျပာၾကားၿပီး ေနာက္ တစ္ႀကိမ္ ေသြးစစ္ရမည့္ ရက္ကို ရက္ခ်ိန္းေပးလိုက္ရပါသည္။

မူးယစ္ေဆး၀ါးကို စားေသာက္သံုးစြဲျခင္း၊ ရွဳရိႈက္ျခင္း၊ ေသြးေၾကာထဲသို႔ ထိုးသြင္းျခင္း စသျဖင့္ အမ်ိဳးမ်ိဴး သံုးစြဲၾကသည္။ မူးယစ္ေဆး၀ါးမ်ားကို စားေသာက္သံုးစြဲေသာအခါ မူးယစ္ေဆး၀ါးမ်ားသည္ အစာအိမ္ႏွင့္ အူနံရံမွတဆင့္ ေသြးထဲသို႔ ေရာက္ရွိသြားသည္။ မူးယစ္ေဆး ပါေသာ ေသြးမ်ားသည္ ႏွလံုးမွ ဦးေႏွာက္ႏွင့္ ဗဟိုအာရံုေၾကာစံနစ္သို႔ မပို႔လႊတ္ခင္ အသည္းႏွင့္ႏွလံုးသို႔ ျဖတ္သန္း စီးဆင္း သြားသည္။

HIV ဆုိင္ရာ Working group မွ HIV ေ၀ဒနာရွင္မ်ား ႏွင့္ လိင္လုပ္သား မ်ားကုိ အကာအကြယ္ ေပးႏုိင္မည့္ ဥပေဒ တစ္ရပ္ ေရးဆဲြ အတည္ျပဳႏုိင္ရန္ ျပင္ဆင္လ်က္ ရွိၿပီး၊ HIV အကူအညီေပးေရး ကြန္ရက္ (၇) ခုမွ တစ္ႏုိင္ငံလုံး ရွိ ကြန္ရက္ အဖြဲ ့၀င္မ်ား ႏွင့္ ခ်ိတ္ဆက္၍ လက္ရွိ ျဖစ္ေပၚ ေနသည့္ ခဲြျခား ဆက္ဆံေန ရမႈမ်ား၊ အတားအဆီးရွိ ေနမႈမ်ားကုိ သက္ေသႏွင့္ တကြ ခ်ျပ ႏုိင္ရန္ စုစည္းလ်က္ ရွိေၾကာင္း သိရသည္။

ART ေဆးဝါးကို အကန္႔အသတ္ႏွင့္သာ ရရွိ၍ လူနာအခ်င္းခ်င္း ျပန္လည္ေရာင္းစားမႈမ်ား ရွိခဲ့ေသာေၾကာင့္ National AIDS Program က ေဆးဝါး ပံ့ပိုးလိုက္လွ်င္ လူနာမ်ားအတြက္ ပိုမိုအဆင္ေျပႏိုင္ေၾကာင္း၊ သို႔ေသာ္ ေဆးလိုအပ္ခ်က္ မလုံေလာက္သည့္ အတြက္ ႏွစ္သိမ့္ေဆြးေႏြးျခင္း အစီအစဥ္ပါ တြဲဖက္လုပ္ကိုင္သင့္ေၾကာင္း HIV/AIDS ေဝဒနာရွင္မ်ားကို အိမ္တိုင္ရာေရာက္ လိုက္လံ ေစာင့္ေရွာက္သူ တစ္ဦးက The Voice သို႔ ေျပာၾကားသည္။