အာဆီယံေဒသတြင္း ႏိုင္ငံမ်ားတြင္ HIV ပိုး ကူးစက္မႈႏႈန္း ျမင့္မားေသာ ျမန္မာ အပါအဝင္ ေဒသတြင္း ႏိုင္ငံအခ်ိဳ႕ကို HIV/AIDS ကူးစက္ႏႈန္း ေလွ်ာ့ခ်ေရးႏွင့္ ခြဲျခားဆက္ဆံမႈ ပေပ်ာက္ေရးအတြက္ ဧၿပီ ၄ ရက္ေန႔ (၁၁) ႀကိမ္ေျမာက္ အာဆီယံ လူမႈေရး၊ ယဥ္ေက်းမႈ အသိုက္အဝန္းေကာင္စီ (ASCC) ဝန္ႀကီးအဆင့္ အစည္းအေဝးတြင္ စင္ကာပူႏွင့္ ဖိလစ္ပိုင္ႏိုင္ငံတို႔၏ ASCC ဝန္ႀကီးမ်ားက တိုက္တြန္း ေျပာၾကားသည္။

မသန္စြမ္းသူေတြနဲ႔ HIV ေဝဒနာရွင္ေတြ ျပဳလုပ္ဖန္တီးထားတဲ့ လက္မႈအႏုပညာ ပစၥည္းေတြကို သိမ္ျဖဴလမ္းက Pomelo လက္မႈပစၥည္း ဆိုင္မွာ ေရာင္းခ်ေနပါတယ္။ ဒီဆိုင္ဟာ ပရဟိတသမားေတြရဲ႕ ကူညီမႈနဲ႔ လုပ္ေဆာင္ေနတာျဖစ္ၿပီး ေရာင္းရတဲ့ေငြေတြကို မသန္စြမ္းနဲ႔ HIV ေဝဒနာရွင္ေတြကို ျပန္ၿပီး ပံ့ပိုးသြားမွာလို႔ ဆိုပါတယ္။

က်န္းမာေရး ၀န္ႀကီးဌာနက တီဘီႏွင့္ ခုခံအား က်ဆင္းမႈကူးစက္ေရာဂါ (TB-HIV) ပူးတြဲ ေဆာင္ရြက္ေရး လႈပ္ရွားမႈမ်ားကို ၂၀၁၃ ခုႏွစ္က ၿမိဳ႕နယ္ ၂၈ ၿမိဳ႕ နယ္တြင္သာ လုပ္ေဆာင္ႏိုင္ခဲ့ ေသာ္လည္း သံုးႏွစ္အတြင္း ေအအာရ္တီ တိုးခ်ဲ႕မည့္ စီမံကိန္းႏွင့္ ခ်ိတ္ဆက္ ေဆာင္ရြက္ သြားမည္ဟု ျပည္ေထာင္စု ၀န္ႀကီး ေဒါက္တာေဖသက္ခင္က မတ္လ ၂၄ ရက္ေန႔တြင္ ေျပာသည္။

ျမန္မာႏိုင္ငံ ေဘာလံုးအဖြဲ႕ခ်ဳပ္ အေနျဖင့္ HIV ေရာဂါပိုးႏွင့္ ပတ္သက္ၿပီး လူငယ္မ်ားအတြင္း အသိပညာ ဗဟုသုတ တိုးပြားေစရန္အတြက္ အာရွေဘာလံုး အဖြဲ႕ခ်ဳပ္၊ အာရွဖြ႔ံၿဖိဳးေရးဘဏ္၊ ကုလသမဂၢဆိုင္ရာ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ အစီအစဥ္ (UNAIDS)၊ ျမန္မာႏိုင္ငံ အမ်ဳိးသား HIV အစီအစဥ္ စသည့္အဖြဲ႕အစည္းမ်ားႏွင့္ ပူးေပါင္းၿပီး “Protect the Goal” အစီအစဥ္ကိုုလည္း ေဆာင္ရြက္ေနသည္။

ကိုယ္၀န္၊ HIV၊ ေရယုန္ပိုးေတြကို လနဲ႔ခ်ီၿပီး ကာကြယ္မႈေပးႏိုင္မယ့္ မိန္းမကိုယ္မွာ တပ္ဆင္ရတဲ့ ကြင္းတစ္မ်ိဳးကို တီထြင္ႏိုင္ခဲ့ေၾကာင္း အေမရိကန္ သုေတသီေတြက ေျပာၾကားလိုက္ပါတယ္။ ဒီကိရိယာဟာ လက္ရွိေစ်းကြက္မွာ ရွိေနၿပီးျဖစ္တဲ့ ကိုယ္၀န္ကို ထိန္းခ်ဳပ္တဲ့ ကြင္းေတြနဲ႔ အလားသဏၭာန္တူၿပီး ထူးျခားခ်က္ကေတာ့ HIV ပိုးကို ႏွိမ္နင္းထုတ္လႊတ္ေပးမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီကြင္းငယ္ကို Northwestetern University မွ သိပၸံပညာရွင္ တစ္စုက တီထြင္ႏိုင္ခဲ့ပါတယ္။

HIV ေ၀ဒနာရွင္မ်ားအား အဓိကေသဆံုးေစေသာ တရားခံမွာ Cryptococcosis ဟုေခၚသည့္ မိႈေရာဂါျဖစ္ၿပီး ယင္းမိႈေရာဂါအား ရင္သားကင္ဆာ ကုသရာ၌သံုးသည့္ ေဆးက ကုသႏုိင္ေၾကာင္း သိရသည္။ University of Rochester မွ ေလ့လာသူမ်ားက ရင္သားကင္ဆာ ေ၀ဒနာရွင္မ်ား၌ သံုးသည့္ Tomoxifen ေဆးအား Cryptococcosis ေၾကာင့္ အဆုတ္ေရာင္ နမိုးနီးယားႏွင့္ ဦးေႏွာက္ အေျမွးေရာင္ ေရာဂါခံစားေနရသည့္ ႂကြက္မ်ားတြင္ စမ္းသပ္ခဲ့ၾကသည္။

အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပိုးရွိေသာ မိခင္မ်ား ခြဲစိတ္ၿပီးေမြးဖြားရာတြင္ မီးဖြား စရိတ္အား ႏွစ္ဆယူလိုက္ျခင္းအားျဖင့္ မိခင္မွ ကေလးသို႔ အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြပိုး ကူးစက္သည့္ႏႈန္းကို ျမင့္မားလာေအာင္ တြန္းပို႔သကဲ့သို႔ ျဖစ္ေနေၾကာင္း ျမန္မာႏိုင္ငံ တစ္ဝန္းမွ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီ ပိုးရွိေသာ အမ်ဳိးသမီး ၃ဝဝဝ ခန္႔ အဖြဲ႕ဝင္ထားေသာ Myanmar Positive Women Network မွ တာဝန္ရွိသူ တစ္ဦးက ဆိုသည္။

ေမ်ာက္မ ၆ ေကာင္ရဲ႕ ေယာနိမွာ သုတ္လိမ္းၿပီး စမ္းသပ္ခဲ့ရာ ၅ ေကာင္ဟာ ေရာဂါ ကူးစက္မႈကို ကာကြယ္ႏိုင္ခဲ့ပါတယ္။ လိင္ဆက္ဆံၿပီး ၃ နာရီၾကာမွ အဲဒီ ေခ်ာဆီကို သုတ္လိမ္းရင္ေတာင္ ကာကြယ္ႏိုင္တယ္လို႔ သိရပါတယ္။ အဲဒီ ေခ်ာဆီကို လူသားေတြမွာလည္း အသံုးျပဳႏိုင္ လိမ့္မယ္လို႔ သုေတသီေတြက ဆိုပါတယ္။

“NGO ေတြနဲ႔ INGO ေတြက အခ်ိန္တန္ရင္ အိမ္ျပန္ၾကမွာ၊ ျပည္တြင္း အဖြဲ႔အစည္းေတြပဲ က်န္ခဲ့မယ္၊ အရင္တုန္းက HIV/ AIDS တားဆီးေရး လုပ္ငန္းေတြမွာ က်ေနာ္တို႔က အစိုးရကိုပဲ လက္ညႇဳိး ထိုးေနတယ္လို႔ အေျပာခံခဲ့ ရတယ္၊ အားမရလို႔ ေျပာေနရတာ၊ အခု အစိုးရက တာဝန္ယူမယ္ ဆိုေတာ့ က်ေနာ္တို႔ ဝိုင္းကူ ရမွာေပါ့” ဟု ၎က ေျပာသည္။

အမ်ိဳးသမီးက တဆင့္ အမ်ိဳးသမီး ကူးစက္တဲ့ ႐ွားပါး HIV ပ်ံ႕ႏွံ႔မႈ တစ္ခုကို ႐ွာေဖြေတြ႔႐ွိတယ္လို႔ အေမရိကန္ ေရာဂါ ထိန္းခ်ဳပ္ေရး႒ာန (CDC) က သတင္း ထုတ္ျပန္ထားပါတယ္။ အေမရိကန္ တကၠဆက္ျပည္နယ္ေန အမ်ိဳးသမီး တစ္ေယာက္ဟာ တျခား အမ်ိဳးသမီး တစ္ေယာက္နဲ႔ လိင္ဆက္ဆံရာက တဆင့္ HIV ကူဆက္ခဲ့တာပါ။

HIV ကူးစက္မႈ ကာကြယ္ေရးနဲ႔ ကိုယ္၀န္တားဆီးေရးအတြက္ အခု သံုးစဲြေနၾကတဲ့ ေဆး၀ါးေတြရဲ႕ ပမာဏကို လိုအပ္ခ်က္အတိုင္း ထိန္းခ်ဳပ္ေပးႏုိင္မယ့္ ဒီကြင္းေတြကို တခါထည့္ထားရင္ သံုးလထိ တာရွည္ခံႏုိင္ေအာင္ စီစဥ္ထားပါတယ္။ ေဆးျပားေတြ အမ်ားအျပားကို ေန႔စဥ္ သံုးေနရမယ့္အစား ဒီလို သံုးလမွတစ္ႀကိမ္ သံုးရတဲ့အတြက္ ဒီပစၥည္းဟာ တြင္က်ယ္တဲ့ ေဆး၀ါးပစၥည္း ျဖစ္လာလိမ့္မယ္လိုု႔ သုေတသီေတြက ေမွ်ာ္လင့္ ထားၾက ပါတယ္။

သူမေမြးၿပီးၿပီးခ်င္းမွာ AZT, 3TC နဲ ့ nervirapine “နက္ဗရာပိုင္း ” ေဆးေတြကို ဆရာ၀န္ေတြက တုိက္ေႂကြးခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။ ပံုမွန္အားျဖင့္ ဒီေဆးေတြဟာ လူႀကီးေတြကိုသာ တုိက္ေႂကြးတာ ျဖစ္ေပမယ့္ HIV ေရာဂါပိုး ကင္းစင္သြားတဲ့ ဒီကေလးငယ္ဟာ ဒီလို ေဆးေတြကို ဆက္ေသာက္ရဦးမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ေမြးကတည္းက HIV ေရာဂါပိုးပါလာတဲ့ ကေလးငယ္ ေနာက္ထပ္ (၅၀) ဦးကိုလည္း သူတုိ႔ ေမြးဖြားၿပီးၿပီးခ်င္း (၄၈) နာရီအတြင္း အခု ကေလးငယ္လုိပဲ ေဆး၀ါးေတြ စမ္းသပ္တုိက္ေကၽြးၿပီး ကုသဖို႔ စီစဥ္ေနတယ္လုိ႔ ဒီဆရာ၀န္အဖြဲ႔က ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။