ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ႏွင့္ ကုလသမဂၢ၏ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ေရာဂါ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ေရး အစီအစဥ္ UNAIDS တို႔ ပူးေပါင္းၿပီး ကမၻာေပၚတြင္ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ ေရာဂါသည္ မ်ားကို ခြဲျခားဆက္ဆံမႈ ကင္းစင္ ေရးအတြက္ ကမၻာ့ေအအုိင္ ဒီအက္စ္ေန႔ျဖစ္သည့္ ဒီဇင္ဘာ ၁ ရက္က ေတာင္းဆိုလုိက္သည္။

ေအအာဗြီေဆးကို လိုအပ္မွမွီဝဲရမယ္”ခႏၶာကိုယ္မွာ ပိုးရွိေနၿပီ” သိ႐ံုနဲ႔ ေဆးေပးရန္မလိုပါ။ ခႏၶာကိုယ္ရဲ႕ ခုခံအားက်ဆင္းမွသာ အျခား ကူးစက္ေရာဂါမ်ား ဝင္ေရာက္ၿပီး ေသဆံုးၾက ရတယ္။ ေအအာဗြီ ေဆးမွီဝဲဖို႔လို၊ မလို လူနာအေျခအေနနဲ႔ (Du Count) ေခၚ ေသြးတြင္း ေသြးျဖဴဥ တစ္မ်ဳိးရဲ႕ အေရတြက္ေပၚမွာ မူတည္ၿပီး ဆံုးျဖတ္ရတယ္။

ဂ်ပန္ႏုိင္ငံတြင္ ယခင္က HIV ပုိးပါေသာ ေသြးသြင္းမႈ တစ္ရပ္ ျဖစ္ပြား ခဲ့ၿပီးေနာက္ ဂ်ပန္ ၾကက္ေျခနီ အဖြဲ႕သည္ ၂ဝဝ၄ ခုႏွစ္မွ စတင္၍ ေသြးစစ္ ေဆးသည့္ စနစ္မ်ားကုိ ျပန္လည္ စိစစ္ခဲ့သည့္ အခ်ိန္မွ စ၍ ယခုကဲ့သုိ႔ HIV ပုိးပါေသာ ေသြးမ်ားကုိ လူနာမ်ား ထံသုိ႔ သြင္းေပးမႈသည္ ပထမဆုံး အႀကိမ္ ျဖစ္ေၾကာင္း သိရသည္။

ျမန္မာႏိုင္ငံ မူးယစ္ေဆးဝါး ဆန္႔က်င့္ေရး အသင္းႏွင့္ က်န္းမာေရး ဦးစီးဌာနတို႔ ပူးေပါင္းၿပီး HIV ကာကြယ္ တားဆီးေရး အသိပညာေပး ေဆြးေႏြးပြဲကို ယမန္ေန႔ နံနက္ ၉ နာရီက ရန္ကုန္ ေျမာက္ပိုင္းခ႐ိုင္ လိႈင္သာ ယာၿမိဳ႕နယ္ ေဝဇယႏၲာ ဓမၼာ႐ံု၌ က်င္းပခဲ့ေၾကာင္း သိရသည္။

“AIDS ေ၀ဒနာ ခံစားေနရသူေတြ အတြက္ လုပ္ကိုင္ေနတဲ့ အဖြဲ႕အစည္းက အကူအညီေတာင္းလို႔ လုပ္ကိုင္ျဖစ္ တာပါ။ ကန္ေတာ္ႀကီးမွာပဲ စုရပ္ထားၿပီး ကန္တစ္ပတ္ လမ္းေလွ်ာက္ၾကမွာပါ။ HIV နဲ႔ပတ္သက္ၿပီး လုပ္ကိုင္ ေနၾကတဲ့အဖြဲ႕ အစည္းေတြ အမ်ားႀကီးပါ၀င္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ လူသားအားလုံး အတူတူပဲဆိုတဲ့ အသိကို ေပး ခ်င္လုိ႔ ဒီလုိပြဲမွာ ပါ၀င္တာပါ” ဟု နန္းခင္ေဇယ်ာက ဆိုသည္။

“​က​ေလး​ငယ္​ေတြ​ကို ​သတ္​သတ္​ေလ့​လာ​တဲ့ ​သု​ေတ​သ​န​က​က်​ေတာ့ ​အ​ခု ​လုပ္​ေန ​တုန္း​ပါ​ပဲ။ ​အ​ခ်က္​အ​လက္ ​ေကာက္​ေန​တုန္း​ ပါ​ပဲ။ ​အဲ့​ဒီ​ဟာ​ေတြ​ရဲ့ ​ေတြ႕႐ွိ​ခ်က္​ေတြ​က​ေတာ့ ေ​႐ွ႕နွစ္​ေလာက္​က်​မွ ​ထြက္​လာ​မွာ​ေပါ့​ေနာ္။ ​အ​ခု ​ဒီ​တင္​ျပ​တဲ့ ​သု​ေတ​သ​န​ က​ေတာ့ ​အိမ္​ေထာင္​စု​ေတြ​လို႔ ​ေျပာ​လိုက္​တဲ့​ အ​တြက္ ​က​ေလး​ေတြ​ တ​ခ်ိဳ႕ ​ပါ​တယ္​ေပါ့​ေနာ္။ ​က​ေလး​ေတြ​ရဲ့ ​ပ​ညာ​ေရး​ကို​လည္း ​ဒီ​သု​ေတ​သ​န​မွာ ​က်​မ​တို႔ ​တင္​ျပ​ထား​တယ္။”

ဒီဇင္ဘာလ ၁ ရက္ေန႔တြင္ က်ေရာက္မည့္ ကမာၻလံုးဆုိင္ရာ HIV/AIDS ေန႔တြင္ ေ၀ဒနာရွင္မ်ား အတြက္ ေဆး၀ါး လံုေလာက္စြာ ရရွိမႈ၊ ပညာေပးမႈ၊ ခြဲျခားဆက္ခံမႈ ပေပ်ာက္ရန္ အစိုးရအေနႏွင့္ ယခုထက္ပိုမို လုပ္ေဆာင္ ေပးရန္ အမ်ိဳးသား ဒီမိုကေရစီ အဖြဲ႔ခ်ဳပ္ မွ ေၾကျငာခ်က္ တစ္ေစာင္ ထုတ္ျပန္ သြားမည္ျဖစ္ေၾကာင္း သိရသည္။

တကမာၻလံုးမွာ ၂ဝ၁၂ စာရင္းအရ ပိုးရွိသူ အသစ္ေပါင္း ၂႕၃ သန္းရွိတယ္။ ၂ဝဝ၁ နဲ႔စာရင္ေတာ့ ၃၃% က်လာတယ္။ ကေလးေတြမွာလဲ ၅၂% ေလ်ာ့နည္း လာတာျဖစ္တယ္။ ေသဆံုးသူကလဲ ၃ဝ% က်ဆင္းတယ္။ ၂ဝဝ၅ တံုးက အမ်ားဆံုး ေသဆံုး ခဲ့ရတယ္။ ၂ဝ၁၂ အကုန္မွာ ဝင္ေငြနည္းနဲ႔ ဝင္ေသြမမ်ားတဲ့ ႏိုင္ငံေတြမွာ ေဆးရရွိသူ အေရအတြက္ကို ၉႕၇ သန္း ရွိေအာင္ ရည္မွန္းထားခဲ့တယ္။ HIV နဲ႔ TB တြဲျဖစ္ေနသူေတြရဲ႕ ေသဆံုးမႈက ၂ဝဝ၄ ကေနတြက္ရင္ ၃၆% က်လာတယ္။

လိင္မွတစ္ဆင့္ ကူးစက္ေသာ ေရာဂါမ်ား ေခါင္းေထာင္လာလို႔ ရာစုဝက္နဲ႔ခ်ီ ၿငိမ္သက္ေနရာမွ နစ္နာ ဆံုး႐ႈံးမႈ ျဖစ္လာစရာမ်ား ရွိလာတယ္လို႔ ၂ဝ၁၃ ခုႏွစ္ ဗီယက္နမ္ၿမိဳ႕မွာ က်င္းပတဲ့ ”လိင္မွတစ္ဆင့္ ကူးစက္ေရာဂါႏွင့္ AIDS ကူးစက္ေရာဂါ ကြန္ဖရင့္” မွာ ေဖာ္ျပ ထားပါတယ္။

သားအိမ္ေခါင္းကင္ဆာ ၈၅ ရာခုိင္ႏႈန္း ျဖစ္ပြားလ်က္ ရွိသည့္ ဖြံ႕ၿဖိဳးဆဲ ႏုိင္ငံမ်ားတြင္ သံုးႀကိမ္ထုိးရမည့္ HPV ကာကြယ္ေဆး၏ ကုန္က်စရိတ္မ်ားကုိ ေလွ်ာ့ခ်ႏုိင္ျခင္းေၾကာင့္ အလြန္ အေရးပါေသာ ေတြ႕ရွိမႈ တစ္ခုျဖစ္ႏုိင္ေၾကာင္း ေမရီလန္း တကၠသိုလ္၊ ကင္ဆာႏွင့္ မ်ိဳးဗီဇဌာနမွ သုေတသီ ျဖစ္သူ Mahboobeh Safaeian မွ ေျပာၾကားထားသည္။

ကုလသမဂၢ၏ HIV/AIDS ေဝဒနာ ခံစားေနရသူမ်ား ခြဲျခား ဆက္ဆံမႈ ပေပ်ာက္ေရး ကိုယ္စားလွယ္လည္း ျဖစ္သူ အမ်ဳိးသား ဒီမိုကေရစီ အဖြဲ႕ခ်ဳပ္ ဥကၠ႒ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္သည္ ကုလသမဂၢ HIV/AIDS ပေပ်ာက္ေရး ညီလာခံ တက္ေရာက္ရန္ ၾသစေၾတးလ် ႏိုင္ငံသို႔ ႏိုဝင္ဘာလ အတြင္း သြားေရာက္မည္ ျဖစ္ေၾကာင္း NLD ပါတီထံမွ သိရွိရသည္။

HIV ေ၀ဒနာရွင္ ဦးစရကိုက ျမိဳ႕နယ္ေပါင္း ၂၅၅ ျမိဳ႕သို႔ တစ္ကိုယ္ေတာ္ စက္ဘီးစီးနင္း သြားေရာက္၍ ခုခံအား က်ဆင္းမွဳ ကူးစက္ေရာဂါ ေ၀ဒနာရွင္မ်ား သက္တမ္းေစ့ေနနိုင္ေရး အတြက္ အၾကံျပဳ ေဆြးေႏြးခ်က္မ်ား ျပဳလုပ္ သြားမည္ဟု သိရသည္။ စေနေန႔က နာေရးကူညီမွဳအသင္း (ရန္ကုန္) တြင္ က်င္းပသည့္ ခရီးစဥ္ မိတ္ဆက္ပြဲ၌ ကုိးနွစ္ၾကာ HIV ႏွင့္ ေနထုိင္ခ့ဲသည့္ ဦးစရကိုက ေျပာၾကားခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။