အစိုးရသစ္ လက္ထက္ ၂ဝ၁၁ ခုႏွစ္ မတ္လ ၃၁ ရက္ေန႔မွ ၂ဝ၁၃ ခုႏွစ္ ၾသဂုတ္လ ၃ဝ ရက္ေန႔အထိ ျပည့္တန္ဆာႏွိပ္ကြပ္ေရး ဥပေဒအရ အေရး ယူခဲ့ေသာ အမႈ ၄၈၁၆ မႈရွိေၾကာင္း ဝန္ႀကီးက ေျပာသည္။ ယင္းတြင္ က်ား ၂၂၂ ဦးႏွင့္ မ ၄၉၁၈ ဦးကို အေရးယူႏုိင္ခဲ့သည္ဟု ၎၏ ေျပာျပခ်က္အရ သိရသည္။

ေတာင္အာဖရိကားမွာလဲ ေဆးကြင္းကို စမ္းျပီးပါျပီ။ အဲဒီမွာက ဗိုင္းရပ္စ္ေဆး Dapivirine ကို စမ္းပါတယ္။ စမ္းသပ္မႈအဆင့္ (၃) ေရာက္ေနပါျပီ။ မၾကာခင္မွာ (မာလာဝီ) နဲ႔ (ရဝမ္ဒါ) မွာ ဆက္စမ္းပါမယ္။ ၂ဝ၁၅ ေရာက္ရင္ အေျဖေတြ သိလာရပါမယ္။ ၂ဝ၁ဝ တံုးက CAPRISA 004 gel သံုးခဲ့တာမွာ ၃၉% သာ ကူးစက္မႈကို တားဆီးတယ္လို႔ အေျဖထြက္ခဲ့ပါတယ္။ ရက္ ၆ဝ ကေန ၉ဝ အထိ ထားႏိုင္ျပီး၊ ေစ်းခ်ိဳတာကိုလဲ စမ္းေနပါတယ္။

လက္ရွိ HIV/AIDS မွာ အသံုးျပဳေနတဲ့ ေဆး၀ါးေတြဟာ လူနာရဲ႕ ေသြးထဲက active ျဖစ္ေနတဲ့ ဗိုင္းရပ္ ပမာဏကို နည္းပါးေစဖို႔ ပစ္မွတ္ထားတာေၾကာင့္ ေဆး၀ါးရပ္ လိုက္တာနဲ႔ ဗိုင္းရပ္ေတြ လ်င္ျမန္ စြာမ်ားလာႏိုင္ပါတယ္။ Protratin မွာေတာ့ အဲဒီ အာနိသင္ကိုေခ်ဖ်က္ ႏုိင္ျခင္းရွိမရွိနဲ႔ ကိုယ္ခႏၶာထဲကေန ဗိုင္းရပ္ ကင္းစင္ ေအာင္ ျပဳလုပ္ႏိုင္ စြမ္းရွိမရွိကုိ သုေတသီေတြ ေလ့လာ ေနပါတယ္။

အိပ္ခ်္အိုင္ဗြီ/ေအအိုင္ဒီအက္စ္ ေ၀ဒနာရွင္မ်ားကို ေအအာတီ ေဆး၀ါးျဖင့္ ကုသေပးေနသည့္ ရန္ကုန္တုိင္းေဒသႀကီး မဂၤလာဒံုၿမိဳ႕နယ္ရွိ မဂၤလာဒံု အထူးကုေဆး႐ံု ေအအာတီစင္တာကို ၂၀၀၇ ခုႏွစ္က စတင္ဖြင့္လွစ္ခဲ့ျခင္းျဖစ္ၿပီး ၂၀၁၃ ခုႏွစ္ ပထမေလးလအထိ ရရွိထားသည့္ စာရင္းမ်ားအရ ကေလးလူနာ ၄၁၁ ဦး အပါအ၀င္ ေ၀ဒနာရွင္ စုစုေပါင္း ၃၈၄၁ ဦးအား ေအအာတီ ေဆး၀ါးမ်ား ေထာက္ပံ့ေပးလ်က္ရွိေၾကာင္း သိရသည္။

အိတ္ခ်္အိုင္ဗီ ေဝဒနာရွင္မ်ားအတြက္ ART ေဆးဝါးမ်ား စဥ္ဆက္မျပတ္ ရရွိႏိုင္ေရး၊ ခြဲျခား ႏွိမ္ခ် ဆက္ဆံမႈမ်ား မရွိေစေရးႏွင့္ အရည္အေသြး ျပည့္ဝေသာ ဝန္ေဆာင္မႈမ်ား ပိုမိုရရွိႏိုင္ရန္အတြက္ ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္ ကိုယ္စားလွယ္မ်ားမွ ကညီေဆာင္ရြက္ေပးႏိုင္ရန္ အတြက္ အိတ္ခ်္အိုင္ဗီ ေဝဒနာ ရွင္မ်ားက အသိေပး ေတာင္းဆို သြားမည္ ျဖစ္ေၾကာင္း သိရသည္။

HIV ပုိး ကူးစက္မႈကုိ ကာကြယ္ႏုိင္သည့္ ART ေဆးမ်ား ပုိမုိရ႐ွိလာႏုိင္မႈေၾကာင့္ AIDS ေရာဂါႏွင့္ ဆက္ႏြယ္သည့္ ေသဆုံးမႈမ်ားကုိ ၃၀ ရာခိုင္ႏႈန္း ေလွ်ာ့ခ်ႏုိင္ခဲ့သည္။ AIDS ေၾကာင့္ ေသဆုံးသူအေရ အတြက္မွာ ၂၀၀၅ ခုႏွစ္တြင္ အျမင့္ဆုံးျဖစ္ခဲ့သည္။ HIV ကူးစက္မႈကုိ ဟန္႔တားႏိုင္သည့္ ART ေဆးမွာ AIDS ေရာဂါကုိ ကုသႏုိင္ျခင္း မ႐ွိေသာ္လည္း အဆုိပါေရာဂါ ျဖစ္ပြားမႈႏႈန္းကုိ သိသာစြာ က်ဆင္းေစခဲ့သည္။

HIV ျဖင့္ အသက္ရွင္ေနထိုင္သူမ်ားကြန္ရက္၏ သတၲမအႀကိမ္ေျမာက္ ေတြ႕ဆံုေဆြးေႏြးပြဲကို စက္တင္ဘာ ၂၄ ရက္က ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ ေရႊဂံုတိုင္ရွိ ွ Excel Tower တြင္ ျပဳလုပ္ခဲ့ၿပီး တစ္ႏို္င္ငံလံုးမွ HIV ကြန္ရက္ ကိုယ္စားလွယ္ ႏွစ္ရာေက်ာ္က အစိုးရႏွင့္ ကုလသမဂၢအဖြဲ႕အစည္းမ်ား၊ ႏိုင္ငံတကာ HIV/AIDS ဆိုင္ရာ ဝန္ေဆာင္မႈ ေပးေနေသာ အဖြဲ႕စည္း မ်ားသို႔ လက္မွတ္ေရးထိုး ေတာင္းဆိုလိုက္ျခင္းျဖစ္သည္။

ယင္းေအအာတီ စင္တာမ်ားတြင္ ေျခာက္လမွ တစ္ႏွစ္အထိ ေအအာတီေဆး၀ါးျဖင့္ ကုသမႈ ခံယူၿပီးေသာ လူနာမ်ားအား ၿမိဳ႕နယ္အဆင့္ Decentralized ART sites မ်ားသို႔ လႊဲေျပာင္းေပးၿပီး ဆက္လက္ကုသမႈ ခံယူေစမည္ ျဖစ္ေၾကာင္းႏွင့္ ယခုႏွစ္အတြင္း Decentralized ART sites ၃၀ အထိ ဖြင့္လွစ္ သြားမည္ျဖစ္ၿပီး ၂၀၁၅ ခုႏွစ္တြင္ ၁၀၁ ခုအထိ တိုးခ်ဲ႕ရန္ လ်ာထားေၾကာင္း သိရသည္။

“ကခ်င္မွာ HIV ရွိသူတိုင္း ၀ယ္ေသာက္က်တဲ့ အိုအိုင္လို႔ ေခၚတဲ့ေဆးကို က်န္းမာေရးဌာနမွာ ကိုယ့္ဘာသာကိုယ္ ၀ယ္ေသာက္ ရတယ္။ ကိုယ့္ဘာသာကို ၀ယ္ေသာက္ဖို႔ ခက္ခဲေတာ့ ဦးေနွာက္ အေျမွးပါး ေရာင္ေရာဂါ ရရွိၾကတယ္။ နားမလည္တာလည္း ပါတာေပါ့။ ျမစ္ႀကီးနားၿမိဳ႕ေပၚမွာ လူနာ ၈၀ ေက်ာ္မွာ ၇၀ ေက်ာ္ေလာက္ပဲ ေဆးေပး တယ္။

SIV ေရာဂါပိုးသည္ HIV ႏွင့္ အလားတူ ေရာဂါပိုး တစ္မ်ိဳးျဖစ္ၿပီး အဆိုပါ ေရာဂါပိုး မ၀င္ေရာက္ႏိုင္ရန္ ကာကြယ္ေဆးကို ထုတ္ေဖာ္ စမ္းသပ္ခဲ့ၾကျခင္း ျဖစ္သည္။ အဆိုပါ ကာကြယ္ေဆးထိုးခဲ့သည့္ ေမ်ာက္မ်ား အနက္ ၅၀% မွာ ေရာဂါ ကူးစက္မခံရေၾကာင္း Oregon Health and Science University မွ သုေတသီ Louis Picker မွ ေျပာၾကားခဲ့သည္။

လတ္တေလာမွာ HIV ေ၀ဒနာရွင္ေတြ အတြက္ HIV တားဆီး ကာကြယ္ တိုက္ဖ်က္ေရးေတြကို ေဆာင္ရြက္ေနတဲ့ အဖြဲ႕အစည္းေတြမွလည္း INGO ေတြနဲ႔ ခ်ိတ္ဆက္ကာ ေဆး၀ါးမ်ား ေပးေ၀ေနၿပီး အစိုးရေဆးရံုမ်ားမွ ခုခံက် ကာလသား တိုက္ဖ်က္ေရး စီမံခ်က္ (National AIDS Program) ေတြမွာလည္း ဆက္သြယ္ကာ ေဆး၀ါးနဲ႔ က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မႈ ေတြကို ရရွိႏိုင္ေၾကာင္း သိရွိရတယ္လို႔ သတင္းရရိွပါသည္။

အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စုမွာ ရိွတဲ့ သိပၸံပညာရွင္ေတြက HIV နဲ႔ အလားတူတဲ့ ေရာဂါပိုး တမ်ိဳး ျဖစ္တဲ့ SIV ေရာဂါပိုးကို ကာကြယ္ေပးနိုင္တဲ့ ကာကြယ္ေဆး တမ်ိဳးကို ေမ်ာက္ေတြမွာ စမ္းသပ္ ၾကည့္ခဲ့ရာမွာ ထိေရာက္မႈ ရိွတာ ေတြ႕ရပါတယ္။