HIV ေဆးကို ေနာက္ဆံုး WHO ကသတ္မွတ္ခ်က္ဟာ CD4 အေရအတြက္ ၅ဝဝ အထိက်ေနသူတိုင္းကို ARVs/ARTs ေဆးေပးဘို႔ လမ္းညႊန္ခ်က္ ထုတ္ထားျပီးပါျပီ။ ဒါေပမဲ့ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ အေဟာင္းအတိုင္း CD4 350 အထိ က်ေနသူေတြကိုသာ ေဆးေပးဘို႔ မူရွိေနပါေသးတယ္။ မူရွိေပမဲ့ လူတိုင္းေဆး မရၾကေသးပါ။ ပိုဆိုးတာက နယ္စပ္မွာ အျပင္ဖိအားေတြရွိေနတာမို႔ CD4 200 အထိက်ေနမွသာ ေဆးေပးရတဲ့အျဖစ္မ်ိဳးရွိေနပါသတဲ့။

”လူႀကီး မိဘေတြ၊ ဆရာ၊ ဆရာမေတြက လူငယ္ေတြကို ေနရာေပးၿပီး ဆက္ဆံဖို႔လိုတယ္။ လူငယ္ေတြကေန ဘာေတြ တင္ျပလာလာ၊ ဘာေတြပဲျဖစ္ျဖစ္ ပယ္ခ်တာေတြ၊ ဆူပူတာေတြ မလုပ္ဘဲ ေနရာေပးဖို႔လိုတယ္။ မိဘေတြအေန နဲ႔ ေဒါက္ေထာက္ ၾကည့္ေနတာမ်ိဳး မလုပ္ရဘူး။ တေစ့တေစာင္းပဲ ၾကည့္ရမယ္။ သူတို႔မွာ ျဖစ္လာနိုင္တဲ့ အႏၲရာယ္ေတြကို သူတို႔ အေျမာ္အျမင္ရွိလာတဲ့ အခ်ိန္အထိ သူတို႔ကိုယ္သူတို႔ ေက်ေက်နပ္နပ္ ကာကြယ္ေအာင္ လုပ္ရမယ္” ဟု ယင္းက ဆက္လက္ အႀကံျပဳေျပာၾကားသည္။

လယ္သာႏွင့္ မ႐ုိက္ကူးမီ ဇင္ဒါကုိဗတ္စ္က အျခားအျပာကား ဇာတ္၀င္ခန္း တစ္ခု၌ ကြန္ဒုံး မသုံးဘဲ ကာမစပ္ယွက္ခဲ့သည့္ အျပာ မင္းသမီး ကင္မ႐ြန္းေဘးမွာ အိပ္ခ်္အုိင္ဗီပုိး ကူးစက္ခံရၿပီျဖစ္ေၾကာင္း ဩဂုတ္လ လယ္တြင္ အဆုိပါ မင္းသမီးကုိယ္တုိင္ ထုတ္ေဖၚေျပာၾကားခဲ့ရာ လယ္သာမွာ အႀကီးအက်ယ္ တုန္လႈပ္သြား႐ုံမွ်မက ထုိသတင္းေၾကာင့္ အျပာကား ထုတ္လုပ္ေရး လုပ္ငန္းကုိလည္း အာဏာပုိင္မ်ားက ခ်က္ခ်င္း ရပ္ဆုိင္းလုိက္သည္။

လူအမ်ားစုသည္ လိင္ဆက္ဆံရာတြင္ ကြန္ဒုံး အသုံးျပဳမႈ အားနည္းသျဖင့္ ျမန္မာ တစ္ႏိုင္ငံလုံးရွိ လိင္တူ ခ်စ္သူမ်ားႏွင့္ အမ်ဳိးသားမ်ား လာေရာက္ေလ့ ရွိေသာ ေတာင္ျပဳန္း ပြဲေတာ္၊ ရတနာ့ဂူ ပြဲေတာ္ရက္မ်ားတြင္ ကြန္ဒုံးအခမဲ့ ျဖန္႔ေဝေပးျခင္း၊ လက္ကမ္း စာေစာင္မ်ား ေဝငွျခင္း၊ ေန႔ခ်င္းၿပီး ေသြး စစ္ေဆး ေပးျခင္းတို႔ ျပဳလုပ္ ရေၾကာင္း ခုခံအားက် ဆင္းေရးႏွင့္ ကာလသားေရာဂါ တိုက္ဖ်က္ေရး အဖြဲ႕မွ ေဒါက္တာေက်ာ္စိုးက The Voice သို႔ ေျပာၾကားသည္။

ၿဗိတိန္ႏုိင္ငံတြင္ အသက္ ၂၅ ႏွစ္ေအာက္ လူငယ္မ်ား၌ လိင္မွတစ္ဆင့္ ကူးစက္တတ္ေသာ ေရာဂါမ်ား ရရွိမႈမွာ ဆယ္စုႏွစ္ ကာလအတြင္း ၅၀ ရာခုိင္ႏႈန္း တုိးပြားလာေၾကာင္း အဂၤလန္ျပည္သူ႔ က်န္းမာေရး ဌာန၏ ဩဂုတ္လ ၂၈ ရက္ေန႔ ထုတ္ျပန္ခ်က္တြင္ ပါရွိသည္။

ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ရွိေန တဲ့ HIV သင္ၾကားမႈ ကြ်မ္းက်င္တဲ့ ဆရာ၀န္ေတြကုိ ဆရာ၀န္ အသင္းတိုက္ကုိ ဖိတ္ေခၚျပီး သူတုိ႔ရဲ ပံ့ပိုးကူညီမႈနဲ႔ သင္ယူၾကရတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ရန္ကုန္က သင္တန္းသားေတြ ေဆြးေႏြး ေမးျမန္းတဲ့ အခ်က္အလက္ေတြကုိ သူတုိ႔ဆီက ပါေမာကၡေတြက Discussion Board ေပၚမွာ ေျဖၾကားေပးပါတယ္။ Webinar ထဲမွာ တစ္ျခားႏိုင္ငံက ဆရာ၀န္ေတြနဲ႔လည္း ေဆြးေႏြးခြင့္ ရရွိခဲ့ပါတယ္။

ေရာဂါ ကူးစက္ျခင္းခံရသူ လူနာမ်ားအတြက္ ေဆးရုံ စရိတ္ပံ့ပိုးေပးျခင္း၊ အာဟာရ ပံ့ပိုးေပးျခင္းႏွင့္ အခြင့္အေရး ယူ၀င ္ေရာက္ေသာ ဆက္ႏြယ္ေရာဂါမ်ား ကုသရန္အတြက္ ခရီးစရိတ္ ပံ့ပိုးေပးျခင္းႏွင့္ က်န္းမာေရး အသိပညာ ေပးျခင္း လုပ္ငန္းမ်ား အပါအ၀င္ အျခားလုပ္ငန္း စဥ္မ်ားအတြက္ ဇူလိုင္လ အတြင္းက ၂၈ သိန္းေက်ာ္ ကုန္က်ခဲ့သည္ဟု သိရွိရသည္။

HIV ပိုး ရွိၿပီးသား အမ်ဳိးသမီးမ်ား ကိုယ္ဝန္ေဆာင္စဥ္ ကာလမွာပင္ သူတို႔ရဲ႕ ကေလးကို ကူးစက္မႈ ေလ်ာ့နည္းေအာင္ လုပ္ႏိုင္ေပမဲ့ ႏွစ္စဥ္ မိမိကုိယ္ထဲမွာ HIV ပိုး ရွိၿပီးသား မိခင္က ေမြးလိုက္တဲ့ ကေလးမ်ားမွာ ပိုးရရွိေနၿပီးသား ၅ဝဝဝ မွ ၁ဝဝဝဝ ေလာက္ ရွိမယ္လို႔ ခန္႔မွန္း ထားပါတယ္။ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္စဥ္ ကာလမွာ ေရာဂါပိုး ေတြ႕ၿပီး ေဆးဝါး စနစ္တက် ကုသႏိုင္တယ္ ဆိုရင္ မိခင္က ကေလးကို ကူးစက္မႈ သက္သာ သြားႏိုင္ပါတယ္။

HIV/AIDS တိုက္ဖ်က္ေရး လုပ္ငန္းေတြနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ အေရွ႕ေတာင္အာရွ ေဒသတြင္းက ဆိုရင္ ကေမၻာဒီယားႏိုင္ငံနဲ႔ ထိုင္းႏိုင္ငံတို႔ကို ခ်ီးက်ဳးေဖာ္ျပ ထားပါတယ္။ ကေမၻာဒီးယားႏိုင္ငံမွာ ဆိုရင္ ၂၀၀၃ ခုႏွစ္ အဆိုးဆံုးျဖစ္တဲ့ အခ်ိန္ကေန ဆိုရင္ အခု ၈၆ ရာခိုင္ႏႈန္း အထိ ေလ်ာ့က်ေအာင္ ေဆာင္ရြက္ လာႏိုင္ခဲ့တယ္လို႔ အစီရင္ခံ စာမွာ ေဖာ္ျပပါတယ္။

ႏုိင္ငံတကာ အကူအညီေတြ အမ်ားအျပား ၀င္ေရာက္လာတာေၾကာင့္ ျမန္မာႏိုင္ငံအေနနဲ႔ HIV ေရာဂါေၾကာင့္ ေသဆံုးမႈေတြ ေလ်ာ့ က်ေအာင္ ေဆာင္ရြက္ႏုိင္တဲ့ ေမွ်ာ္လင့္ ခ်က္ေတြ ရွိေပမဲ့လို႔၊ ဒီေရာဂါ တိုက္ဖ်က္ေရး လုပ္ငန္းေတြ ေအာင္ျမင္ဖို႔မွာ အစိုးရပိုင္းက ထိေရာက္တဲ့ ပံ့ပိုးကူညီမႈေတြ လုပ္ေဆာင္ဖို႔ လိုအပ္တယ္လို႔လည္း Chris Beyrer က ေျပာပါတယ္။

အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီေရာဂါပိုး ကူးစက္ခံေနရသူမ်ားသည္ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ အဆင့္သို႔ မေရာက္ရွိေသးခ်ိန္တြင္ သာမန္လူမ်ားကဲ့သို႔ သြားလာၿပီး အလုပ္လုပ္ကိုင္ နိုင္ေၾကာင္းႏွင့္ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ ေဝဒနာ စတင္ခံစားရေသာအခါ အလုပ္အကိုင္မ်ား မလုပ္နိုင္ေတာ့သျဖင့္ ေထာက္ပံ့ေၾကးေငြျဖင့္သာ ရပ္တည္ေနရေၾကာင္း သိရသည္။

စစ္ကိုင္းတိုင္းေဒသႀကီး အတြင္းရွိ လူနာမ်ားအေနႏွင့္ ေအအာရ္တီေဆးကို အခမဲ့ရရွိေသာ္လည္း ဓာတ္ခြဲစစ္ေဆးမႈမ်ား လုပ္ေဆာင္ျခင္းႏွင့္ ေဆြးေႏြး တိုင္ပင္မႈမ်ား ျပဳလုပ္ရသည့္ အခါ ရက္အနည္းငယ္ ၾကာျမင့္သည့္အတြက္ ရပ္ေဝးမွ ေဝဒနာသည္မ်ား အတြက္ မုံ႐ြာၿမဳိ႕တြင္ လာေရာက္ ကုသခ်ိန္တြင္ ေနေရးထိုင္ေရးမွာ အခက္အခဲ ျဖစ္ေန ရေၾကာင္း ေဝဒနာသည္ အခ်င္းခ်င္း ႐ိုင္းပင္း ကူညီေရး အဖြဲ႕တြင္ ပါဝင္သည့္ ေဝဒနာရွင္ အမ်ဳိးသား တစ္ဦးက ေျပာၾကားသည္။