AIDS ေရာဂါ ျဖစ္ပြားမႈ ေလ်ာ့နည္း ပေပ်ာက္ သုည အဆင့္ထိ ေရာက္ရိွေရး သုေတသနျပဳလုပ္ ျခင္းကုိ အာဆီယံ နုိင္ငံမ်ားရိွ ၿမိဳ႕မ်ားတြင္ ျပဳလုပ္ရန္ ထိုင္းႏုိင္ငံတြင္ က်င္းပခဲ့ေသာ အစည္းအေဝး ဆံုးျဖတ္ခ်က္ အရ အာဆီယံ ၈ ႏုိင္ငံတြင္းရိွ ၿမိဳ႕ ၁၃ ၿမိဳ႕တြင္ သုေတသန ျပဳလုပ္ရန္ သတ္မွတ္ခဲ့ ျခင္းျဖစ္သည္။

“အခုလို အေမစုက အားေပးစကားေတြ၊ တိုက္တြန္းစကားေတြ လာေျပာေတာ့ အင္မတန္ အားရပါတယ္။ က်ေနာ္တို႔ ေမွ်ာ္လင့္ရက်ဳိးလည္း နပ္ပါတယ္။ အေမစု တိုက္တြန္း သလိုမ်ဳိး ျဖစ္လာဖို႔လည္း ေမွ်ာ္လင့္ပါတယ္။” ဟု လူမႈကြန္ယက္အဖြဲ႔မွ ဆုေတာင္းပြဲ တက္ေရာက္သူတစ္ဦးက ေျပာဆိုသည္။

အိပ္ခ်္အိုင္ဗြီ တိုက္ဖ်က္ေရး လုပ္ငန္းမ်ား လုပ္ေဆာင္ရာတြင္ အေႏွာင့္အယွက္ျဖစ္ေစေသာ ဥပေဒပုဒ္မမ်ားျဖစ္သည့္ တရားမဝင္ ေဆးထိုးအပ္ ကိုင္ေဆာင္မႈ၊ ျပည့္တန္ဆာ ပုဒ္မမ်ား၊ မူးယစ္ေဆးဝါး သုံးစြဲျခင္း ကုသမႈ ခံယူရန္ ပ်က္ကြက္ျခင္း ပုဒ္မတို႔ကိုလည္း လိုအပ္သလို ျပဳျပင္ဖ်က္သိမ္းမႈမ်ား ျပဳလုပ္ေပးရန္ ေၾကညာခ်က္တြင္ ထပ္မံေတာင္းဆိုထားသည္။

စစ္ကိုင္းတိုင္း ေဒသႀကီး ကေလးၿမိဳ႕နယ္ အတြင္းရွိ HIV ေဝဒနာရွင္ မ်ားအတြက္ ART ေဆး တိုးေပး သြားမည္ ျဖစ္ေၾကာင္း ကေလးၿမိဳ႕၊ ျပည္သူ႔ ေဆးရံုဝင္း အတြင္းရွိ ခုခံက်/ကာလသား ေရာဂါ တိုက္ဖ်က္ေရး အဖြဲ႔ထံမွ သိရသည္။

HIV/AIDS ႏွင့္ STDs ႏွင့္ ပတ္သက္၍ ႏွစ္သိမ့္ ေဆြးေႏြး ပညာေပး၊ ေသြးစစ္၊ ကာလသား ေရာဂါ နွင့္ ကုသမႈ ေတြ စသည့္ ဝန္ေဆာင္မႈေတြ ရႏိုင္ေသာ လိ္ပ္စာနွင့္ ဖုန္းနံပါတ္မ်ားကို ေဖာ္ျပေပး ထားပါသည္။

လက္ရွိ ျပည့္တန္ဆာလုပ္ငန္းကို လုပ္ကိုင္ေနသူ မစု (အမည္လြဲ) က ဝင္ေငြ လမ္းေၾကာင္းေျဖာင့္လာနိုင္ၿပီး နိုင္ငံတကာ ေဈးကြက္ ဝင္ဆံ့နိုင္လာသည့္ အတြက္ မစတင္မီကပင္ ႀကိဳတင္ ရင္ခုန္မိေနေၾကာင္း ဘုရင့္ေနာင္ရွိ တည္ခိုခန္း တစ္ခုတြင္ ေျပာသည္။ ”နိုင္ငံျခားသားေတြနဲ႔ ဆိုေတာ့.. .ဟိဟိ ရင္ခုန္စရာႀကီး” ဟု မစုက ဆိုသည္။

ေရာဂါျဖစ္ပြားေနသူမ်ား အတြက္ ေဆး၀ါးမ်ား လိုအပ္ေနျပီး လိုင္ဇာျမိဳ႕မွ သင္ဆိုင္ရာ HIV/AIDS ဌာနမွ တာ၀န္ရွိသူမ်ား လာေရာက္ၾကည့္ရႈျခင္း၊ ေရာဂါျဖစ္သူမ်ား၏ နာမည္ စာရင္းမ်ား ေကာက္ခံ သြားျခင္းမ်ား ျပဳလုပ္သြားေသာ္လည္း ယခုခ်ိန္ထိ လာေရာက္ ကူညီေပးျခင္း မရွိေသးေၾကာင္း ဇိုင္းေအာင္ က်န္းမာေရးဌာနမွ ေျပာသည္။

ေနအိမ္ ငွားရမ္းျခင္းမ်ား ျပဳလုပ္ေပးခဲ့ေသာ္လည္း အာဏာပိုင္ အခ်ိဳ႕၏ ေႏွာက္ယွက္ျခင္းေၾကာင့္ အဆိုပါ ေနရာမ်ားမွ မျဖဴျဖဴသင္း၏ ေနအိမ္သို႔ ၂၀၀၅ ခုႏွစ္တြင္ ေျပာင္းေရႊ႕ ကာ ေဂဟာ တစ္ခု အျဖစ္ စတင္ဖြင့္လွစ္ခဲ့ၿပီး ၂၀၁၂ ခုႏွစ္တြင္ ဒဂံုအေရွ႕ၿမိဳ႕နယ္ႏွင့္ ေတာင္ဒဂံုၿမိဳ႕နယ္မ်ား၌ ေဂဟာ အသစ္မ်ားထပ္မံ ဖြင့္လွစ္ခဲ့သည္ဟု သိရွိရသည္။

HIV/AIDS နဲ႔ပတ္သက္ျပီး ႏွစ္စဥ္က်င္းပေလ့ရိွတဲ့ ပြဲေတာ္မ်ားအနက္ ဒီဇင္ဘာ တစ္ရက္ေန႔မွာ က်င္းပတဲ့ ကမာၻ႔ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ေန႔ကို လူသိမ်ားၾကျပီး ေမလ အတြင္းမွာ က်င္းပေလ့ ရိွတဲ့ ေအာက္ေမ့ သတိရဖြယ္ မီးထြန္းပြဲကိုေတာ့ လူသိ နည္းေသးပါတယ္။ ကမာၻ တစ္ဝန္းမွာေတာ့ ေမလရဲ႕ တတိယပတ္ တနဂၤေႏြမွာ က်င္းပဖို႔ သတ္မွတ္ ထားေပမယ့္ ေဒသအလိုက္ အဆင္ေျပ သင့္ေလ်ာ္တဲ့ အခ်ိန္မွာလည္း က်င္းပတတ္ၾကပါတယ္။

ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္ HIV/AIDS ႏွင့္ ပတ္သက္၍ WHO မွ ထုတ္ျပန္ခ်က္ အရ ၂၀၁၁-၂၀၁၂ ခုႏွစ္အတြင္း HIV ကူးစက္သူ ဦးေရ ၂၄၀၀၀၀၊ AIDS ျဖစ္ပြားသူ ဦးေရ ၁၂၀၀၀၀ ႏွင့္ HIV/AIDS ေၾကာင့္ ေသဆံုးသူ ဦးေရ ၁၅၀၀၀ ရွိေၾကာင္း သိရွိရသည္။

က်န္းမာေရး ဝန္ႀကီး ဌာနႏွင့္ Unicef တို႔ ပူးေပါင္း၍ ေက်းလက္ ေဒသ က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မႈ သ႐ုပ္ေဖာ္ အျဖစ္ မိခင္မွ သေႏၶသား၊ ကေလးငယ္ကို HIV/AIDS ေရာဂါ ကူးစက္မႈ ကာကြယ္ေရး ပညာေပး ႐ုပ္ရွင္ ဇာတ္လမ္းကို ႐ိုက္ကူးရန္ စီစဥ္လ်က္ ရွိေၾကာင္း သိရသည္။

အဆုိပါ ေရာဂါပုိးကို လြန္ခဲ့ေသာ ႏွစ္ႏွစ္က ဂ်ပန္ႏုိင္ငံရွိ ျပည့္တန္ဆာ အမ်ဳိးသမီး တစ္ဦးထံမွ ပထမဆံုး ရွာေဖြ ေတြ႕ရွိ ခဲ့ျခင္း ျဖစ္ၿပီး ၎ေရာဂါပုိးသည္ ခုခံအား က်ဆင္းမႈကို ပုိ၍ျဖစ္ပြား ႏုိင္ေျခ ရိွေၾကာင္း အေမရိကန္ အမ်ဳိးသား လိင္ က်န္းမာေရး ဆုိင္ရာ ၫြန္႔ေပါင္းအဖြဲ႕မွ ဝီလ်ံစမစ္က သတိေပး ေျပာၾကားခဲ့သည္။