HIV/AIDS ေရာဂါေဝဒနာရွင္ေတြကို ကုသေပးေနတဲ့ ျမစ္ႀကီးနားၿမိဳ႕ မုိင္းလားရပ္ကြက္က HOPE Center ကို သြားေရာက္ၿပီး ေဝဒနာသည္ေတြနဲ႔ ေတြ႔ဆံုကာ အားေပး စကားေျပာၾကားခဲ့သလို ကခ်င္ျပည္နယ္ အတြက္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ေဆာင္ရြက္ေနတဲ့ လူထုအေျချပဳ အဖြဲ႔အစည္းေတြ ကိုလည္း ေတြ႔ဆံုခဲ့ ပါတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံ ဆိုင္ရာ အေမရိကန္ သံအမတ္ႀကီး ဒဲရစ္မစ္ခ်ယ္ နဲ႔ အဖြဲ႔ဟာ ဒီဇင္ဘာလ ၁၇ ရက္ မေန႔ ညေနပိုင္းက ျမစ္ၾကီးနားၿမိဳ႕ ကိုေရာက္ရွိလာတာျဖစ္ၿပီး ကခ်င္ျပည္နယ္ အစိုးရ အဖြဲ႕ဝင္ေတြနဲ႔ ေတြ႔ဆံုကာ တုိင္းရင္းသားေရးရာ ကိစၥရပ္ေတြေဆြးေႏြးခဲ့ေၾကာင္း သိရပါတယ္။

“မေလးရွားႏုိင္ငံမွာ ရွိတဲ့ ျမန္မာ၊ ကခ်င္တုိင္းရင္းသား အကုန္လုံး ပါဝင္ပါတယ္။ အခုလုိမ်ိဳးသြားရတာ တအားကုိ ကုသုိလ္ရပါတယ္။ ဘုရား ရွိခုိးေက်ာင္းေတြ သြားၾကတယ္။ ၿပီးေတာ့ အလုပ္သမား ေတြကမ်ားေတာ့ မနက္ ၁နာရီ ထုိးမွာ ဘုရားေက်ာင္း တက္ၾကတယ္။ အဲဒါကေတာ့ ေမ့မရတဲ့ အမွတ္တရပါပဲ။ အခုလုိမ်ိဳး တစ္ေန႔လုံး တစ္ညလုံး ဘုရားရွိခုိးခဲ့ရတာ ပထမဦးဆုံး အႀကိမ္ပါပဲ” လုိ႔ ကဗ်ာဘြဲ႕မွဴးက ေျပာျပပါတယ္။

ကမၻာ့ႏိုင္ငံ အမ်ားအျပားတြင္ ျပည့္တန္ဆာႏွင့္ပတ္သက္၍ တရား ဝင္လိုင္စင္မ်ား ထုတ္ေပးၿပီးစနစ္ တက်ျဖစ္ေအာင္ ေဆာင္ရြက္ေပး ထားေၾကာင္း၊ ထုိသို႔ တရားဝင္လိုင္ စင္မ်ားခ်ထားေပးပါက ၄င္းတို႔ကို အခြန္ေကာက္ခံကာ တိုင္းျပည္အတြက္ အခြန္ဘ႑ာေငြမ်ားလည္း ရရွိမည္ျဖစ္ေၾကာင္း ျပည့္တန္ဆာမ်ားကို တရားဝင္ လိုင္စင္ခ် ထားေပးႏုိင္ရန္ လႊတ္ေတာ္၌ အဆိုျပဳ တင္သြင္းသြားမည္ ျဖစ္ေၾကာင္း ၄င္းကဆက္ေျပာသည္။

ယမန္ေန႔ ေန႔လယ္ပိုင္းက ရန္ကုန္ျမိဳ႕၊ ေတာင္ဒဂံုျမိဳ႕ သစ္တြင္ ဖြင့္လွစ္ထားေသာ HIV/AIDS prevention and care centre သို႔ UNAIDS ဌာန ကိုယ္စားလွယ္ မစၥာ မာဖီႏွင့္ ထုိင္းႏိုင္ငံမွ ၾကက္ေျခနီ အသင္းတို႔ လာေရာက္ေလ့လာ ခဲ့ၾကေၾကာင္း သိရွိရသည္။

ဒဂံုျမိဳ႕သစ္ေတာင္ပိုင္းနဲ ့ေျမာက္ပိုင္းေတြမွာ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ ေ၀ဒနာ႐ွင္ေတြအတြက္ ကူညီေစာင့္ေ႐ွာက္ေရး ေဂဟာေတြ ဖြင့္လွစ္ျပီး အကူအညီေပးေနေပမယ့္ လူနာ အေရအတြက္ မ်ားလာျပီး ေနရာ မလံုေလာက္ေတာ့တဲ့ အတြက္ တိုးခ်ဲ႕ဖြင့္လွစ္ဖို ့စီစဥ္တာလို႔ အန္အယ္လ္ဒီ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီ၊ ေအအုိင္ဒီအက္စ္ အကူအညီေပးေရးအဖြဲ႕က တာ၀န္႐ွိသူ ေဒၚျဖဴျဖဴသင္းက ေျပာပါတယ္။

ပခုကၠဴေဆး႐ံုႀကီးသို႔ HIV လူနာ မွတ္ပံုတင္ျခင္းႏွင့္ ART ေဆး အခမဲ့ျဖန္႔ေ၀ျခင္းအား လာေရာက္ထုတ္ယူျခင္း ျပဳလုပ္သူ ဦးေရသည္ ယခင္ႏွစ္မ်ားထက္ ပိုမိုမ်ားျပား လာေသာ္လည္း ျပင္ပေဆးဆိုင္ မ်ားမွ ART ေဆး ၀ယ္ယူေသာက္သံုးသူ မ်ားလည္း ရွိေနေသးေၾကာင္း ေဆးဆိုင္မ်ားမွ စံုစမ္းသိရွိရသည္။

အမ္မာဝုိက္ဟက္ဒ္ အမည္ရွိ အဆုိပါ မိန္းကေလးငယ္သည္ ေသြးကင္ဆာ ေရာဂါကုိ ဓာတုကုထံုး မ်ားျဖင့္ ႏွစ္ႏွစ္နီးပါး ၾကာကုသၿပီးေနာက္ ေဖေဖာ္ဝါရီလ အတြင္း၌ ဖီလာဒဲလ္ဖီးယား ကေလး ေဆး႐ံုမွ ဆရာဝန္မ်ားက HIV ပုိးကုိ အသံုးျပဳ၍ ကုသမႈ တစ္ရပ္ကုိ ျပဳလုပ္ခဲ့ျခင္း ျဖစ္ေၾကာင္း အဆုိပါ ေဆး႐ံုမွ ဆရာဝန္ တစ္ဦးျဖစ္သူ စတီဖင္ဂရပ္က ေျပာၾကား ခဲ့သည္။

Unicef ႏွင့္ က်န္းမာေရးဝန္ႀကီးဌာန တို႔၏ ပူးေပါင္းေကာက္ယူခဲ့ေသာ HIV/AIDS ေရာဂါကူးစက္ ခံရသူကေလးငယ္မ်ား စာရင္းအရ ၂ဝဝ၉ ခုႏွစ္တြင္ တစ္ႏိုင္ငံလံုး၌ အသက္ ၁၅ ႏွစ္ေအာက္ ကေလးငယ္ ၄၆၅ဝ ဦးမွာ အဆိုပါ ေရာဂါပိုး ကူးစက္ခံ ထားရၿပီး ၄င္းတို႔အနက္ ထက္ဝက္ခန္႔မွာ အသက္ ငါးႏွစ္ေအာက္ ကေလးမ်ားျဖစ္ေၾကာင္း သိရသည္။

မႏွစ္တံုးက ေထာင္ကေန ျပန္လြတ္လာျပီး အခုေတာ့ ေဘဂ်င္ျမိဳ႕မွာ အေစာင့္ ဝန္ထမ္းလုပ္ေနပါတယ္.. ေဆးကု တာကိုေတာ့ ဘယ္သူမွ မသိေအာင္ သူလုပ္ေနရပါတယ္.. တကယ္လို႔ လူေတြက သူ႕မွာ HIV ပိုး ရွိတယ္ဆိုတာကို လူေတြသိသြားရင္ သူ အလုပ္ျပဳတ္မယ္ဆိုတာကို သူသိေနလို႔ ျဖစ္ပါတယ္.. ဒါေပမယ့္ အေစာင့္ ဝန္ထမ္း လုပ္လုိ႔ ရတဲ့ လစာက HIV/AIDS နဲ႔ ဆက္ႏြယ္ေနတဲ့ ေဆးဝါးေတြက ေဆးၾကီး လြန္းတာေၾကာင့္ ဘယ္လုိမွ မလံုေလာက္နိုင္ပါဘူး.. အဲဒီအေၾကာင္း သူ အခုလုိ ဆက္ေျပာျပပါတယ္….

ပံုမွန္ ေဆးကုသမႈခံယူတာ၊ ဆရာ၀န္/ဆရာမေတြနဲ႔ တိုင္ပင္ေဆြးေႏြးတာ ေလ့က်င့္ခန္း မွန္မွန္လုပ္တာ၊ အိပ္ေရး၀ေအာင္အိပ္တာ၊ အစားအေသာက္ ဂရုစိုက္တာ၊ တစ္ကိုယ္ေရ သန္႔ရွင္းေရး လုပ္တာ၊ ဂီတ၊ ပန္းခ်ီစတဲ့ စိတ္အပန္းေျဖစရာေတြ လုပ္တာ၊ မိတ္ေဆြေတြနဲ႔ အခင္မင္မပ်က္ ေပါင္းသင္းေနထိုင္တာ၊ ဘာသာေရး လူမႈေရး လုပ္ငန္းေတြပါ၀င္တာ မူးယစ္ေဆး၊ အရက္၊ ေဆးလိပ္စတာေတြ ေရွာင္တာ လိင္ဆက္ဆံတိုင္း အျမဲ ကြန္ဒံုးသံုးတာ၊ ကာသလားေရာဂါေတြရွိရင္ အခ်ိန္မီ ကုသတာ၊ ART ေဆးေသာက္ေန သူျဖစ္ရင္ ေဆးကို အခ်ိန္မွန္မွန္ေသာက္တာ၊ ေဆးမီးတိုေတြနဲ႔မကုပဲ ကြ်မ္းက်င္တဲ့ က်န္းမာေရး ၀န္ထမ္းေတြနဲ႔ ကုသတာ…. စတာေတြက ေရာဂါပိုးရွိသူရဲ႕ သက္တမ္းကို ဆံုးျဖတ္ပါတယ္။

ျမန္မာႏုိင္ငံ အိတ္(ခ်္)အုိင္ ဗီြပုိးရႇိသူမ်ားကြန္ရက္ကုိ ၂၀၀၆ ခုႏႇစ္က စတင္တည္ေထာင္ခဲ့ျခင္းျဖစ္ျပီး ၎၏ ရည္ရြယ္ခ်က္မႇာ အိတ္(ခ်္)အုိင္ဗီြ၊ ေအအုိင္ဒီအက္ျဖင့္ အသက္ရႇင္ေနထုိင္သူမ်ား၏ အခန္းက႑ ကုိ ျမႇင့္တင္ေပးျခင္း၊ အိတ္(ခ်္)အုိင္ဗြီပုိးရႇိသူမ်ား အခ်င္းခ်င္းဆက္သြယ္ေပးျခင္း၊ အိတ္(ခ်္)အုိင္ဗီြပုိး ရႇိသူမ်ား၏ ကုိယ့္အား ကုိယ္ကုိး အဖြဲ႕မ်ားကုိ ဖြံ႕ျဖိဳးတုိးတက္ ေစျခင္းျဖစ္ေၾကာင္း သိရႇိရသည္။

”အစီရင္ခံစာအရ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ HIV ပိုးကူးစက္ခံရမႈႏႈန္းက ဆယ္ႏွစ္အတြင္း မွာ ၇၄ ရာခုိင္ႏႈန္းေလာက္အထိ က်ဆင္းသြားတယ္။ အခုလို ေရာဂါကူးစက္ခံရမႈႏႈန္း ေတြ က်သြားရတာက ျပည္သူေတြအၾကားမွာ HIV နဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ အသိပညာ ဗဟုသုတေတြ တုိးလာလို႔ပဲ။ အရင္က HIV ကူးစက္ခံရမႈႏႈန္း ျမင့္မားတဲ့ Drug user ေတြၾကားမွာ ကူးစက္ခံရမႈႏႈန္းက ၄၄ ရာခုိင္ႏႈန္းရိွေပမယ့္ အခုဆုိရင္ ၂ဝ ရာခုိင္ ႏႈန္းပဲ ရိွေတာ့တယ္” ဟု ၄င္းကဆုိသည္။