အခု လက္ရွိ ျပည္တြင္း HIV/AIDS လုပ္ငန္းမ်ား ေဆာင္ရြက္ ရာမွာ လိုအပ္တဲ့ ေငြရဲ႕ ၉၅ ရာခုိင္ႏႈန္း ခန္႔ဟာ အျပည္ျပည္ဆုိင္ရာ အလွဴရွင္ အဖြဲ႔အစည္းမ်ားရဲ႕ လွဴဒါန္းမႈ မ်ားမွ တစ္ဆင့္ ရရွိေနတာ ျဖစ္တယ္ လုိ႔ ျမန္မာႏုိင္ငံ ခုခံအား က်ဆင္းမႈ ကူးစက္ေရာဂါ ဆုိင္ရာ အမ်ဳိးသား မဟာဗ်ဴဟာ စီမံကိန္း အရ သိရပါတယ္။ အဲ့ဒီလို ေဆာင္ရြက္ ရာမွာ ကမၻာ့ရန္ပံုေငြ အဖြဲ႔ The Global Fund ဟာ ၂၀၁၁ ခုႏွစ္က စတင္ၿပီး ၂၀၁၅ ခုႏွစ္အထိ ငါးႏွစ္တာ ကာလ စီမံကိန္း အတြက္ ရန္ပံုေငြ ေထာက္ပံ့ ေပးဖို႔ သေဘာ တူခဲ့ၿပီး ျဖစ္ပါတယ္။

ျမန္မာႏုိင္ငံ ခုခံအား က်ဆင္းမႈ ကူးစက္ေရာဂါ ဆုိင္ရာ အမ်ဳိးသား မဟာဗ်ဴဟာ စီမံကိန္း အရ လာမယ့္ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္မွာ မိခင္မွ ကေလးငယ္ မ်ားသို႔ HIV ပိုး ကူးစက္မႈ အႏၲရာယ္ ေလ်ာ့နည္း သြားေစဖုိ႔နဲ႔ HIV ပုိးရွိတဲ့ ကုိယ္၀န္ေဆာင္ ၈၀ ရာခုိင္ႏႈန္းေက်ာ္ အတြက္ ARV ေဆး၀ါး ကုသမႈမ်ား ရရွိေစဖုိ႔ အတြက္ ရည္မွန္း အေကာင္ အထည္ေဖာ္ ေဆာင္ရြက္ လ်က္ရွိတယ္လို႔ သိရပါတယ္။ HIV ပိုးရွိ ကုိယ္၀န္ေဆာင္ မိခင္ေတြမွာ ကေလးငယ္ကို ပိုးကူးစက္မႈ ေလ်ာ့နည္း ပေပ်ာက္ေစေရး အတြက္ ARV ေဆးကို ကိုယ္၀န္ ၁၄ ပတ္ ကစၿပီး ေသာက္သံုး ႏုိင္တာ ျဖစ္ပါတယ္။

စီမံကိန္းမွာ ေဆာင္ရြက္ လ်က္ရွိတဲ့ လုပ္ငန္းစဥ္မ်ား အေနနဲ႔ အႏၲရာယ္ ရွိတဲ့ လိင္ဆက္ဆံမႈနဲ႔ မူးယစ္ေဆး၀ါး ထိုးသြင္းမႈ တို႔ေၾကာင့္ HIV ပိုးကူးစက္ျခင္းကို ကာကြယ္ေရးနဲ႔ HIV ပိုးကူးစက္ ခံရသူမ်ား၊ AIDS လူနာမ်ား အတြက္ စဥ္ဆက္မျပတ္ ၿပီးျပည့္စံုတဲ့ ျပဳစု ကုသ ေစာင့္ေရွာက္ေရး လုပ္ငန္းမ်ား ပါ၀င္ပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ HIV ပိုးကူးစက္ ခံရသူမ်ား AIDS လူနာမ်ားနဲ႔ ၎တုိ႔ရဲ႕ မိသားစုမ်ား အေပၚ ဆိုးက်ဳိး သက္ေရာက္မႈမ်ား ေလ်ာ့နည္း ေစေရးနဲ႔ HIV ေရာဂါနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ အသိပညာေပး လုပ္ငန္းစဥ္မ်ားကို ေဆာင္ရြက္ လ်က္ရွိတာ ျဖစ္ပါတယ္။

မိခင္မွ ကေလးကို HIV ပိုးကူးစက္မႈ ေလ်ာ့ခ်ႏိုင္ဖို႔ အတြက္ ၿမိဳ႕နယ္ေပါင္း ၂၄၅ ၿမိဳ႕နယ္မွာရွိတဲ့ ေဆး႐ံု ၃၈ ႐ံုမွာ ျပဳလုပ္ ေဆာင္ရြက္ လ်က္ရွိတယ္လို႔ မိခင္မွ ကေလး အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြ ကူးစက္ျခင္း ကာကြယ္ေရးနဲ႔ HIVႏွင့္ ပတ္သက္ ဆက္ႏြယ္တဲ့ ကေလးမ်ား ဆုိင္ရာ အေၾကာင္းအရာ မ်ားကို ႐ုပ္သံမီဒီယာ မ်ားအား အသိေပး ရွင္းလင္းျခင္း အလုပ္႐ံု ေဆြးေႏြးပြဲမွ သိရပါတယ္။

က်င္းပျပဳလုပ္ လ်က္ရွိတဲ့ မိခင္မွ အိပ္ခ်္အုိင္ဗီြ ကူးစက္ျခင္း ကာကြယ္ေရးနဲ႔ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ကေလးမ်ား ဆုိင္ရာ အေၾကာင္းအရာမ်ားကို ႐ုပ္သံ မီဒီယာေတြထံ အသိေပး ရွင္းလင္းတဲ့ အလုပ္႐ံု ေဆြးေႏြးပြဲမွာ တာ၀န္ရွိသူ တစ္ဦးရဲ႕ ေျပာၾကားခ်က္ အရ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ရွိ ေဆး႐ံုႀကီး ေလးခုမွာ စစ္တမ္း ေကာက္ယူမႈ အရ မိခင္မွ ကေလးသို႔ HIV ပိုးကူးစက္မႈ ႏႈန္းဟာ အနည္းဆံုး ၁၁ ရာခုိင္ႏႈန္းမွ အမ်ားဆံုး ၁၃ ရာခိုင္ႏႈန္း အထိ ကူးစက္မႈ ရွိေနတယ္လုိ႔ သိရပါတယ္။

HIV/AIDS ျဖစ္ပြားမႈ ႏႈန္းထားကို အာရွပစိဖိတ္ ၀န္းက်င္မွာ ေကာက္ယူ ထားတဲ့ စစ္တမ္းေတြ အရ ၂၀၀၉ ခုႏွစ္အထိ ၃ သိန္း ၆ ေသာင္း ၀န္းက်င္ရွိၿပီး ႏွစ္ေသာင္းေက်ာ္ ေလာက္ဟာ ကေလးငယ္ ေတြမွာျဖစ္ပြား ရတာ ျဖစ္ပါတယ္။ အခုလို HIV ပိုးကူးစက္ခံရတဲ့ ကေလးငယ္ေတြရဲ႕ ၉၀ ရာခုိင္ႏႈန္းဟာ မိခင္၀မ္းထဲမွ တစ္ဆင့္ ကူးစက္တာ ျဖစ္ပါတယ္။ အဲ့ဒါ ေၾကာင့္လည္း အလုပ္႐ံု ေဆြးေႏြးပြဲမွာ အဆုိပါ ကိစၥရပ္နဲ႔ပတ္သက္ၿပီး အဓိကထား ေဆြးေႏြးၾကမွာ ျဖစ္တယ္လုိ႔ သိရပါတယ္။

ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္ အိတ္ခ်္အုိင္ဗီပိုးျဖင့္ အသက္ရွင္ေနထုိင္သူ ႏွစ္သိန္းတစ္ေသာင္းေက်ာ္ရွိၿပီး ARV ေဆးေသာက္သုံးရန္ လုိအပ္ေနသူ တစ္သိန္းတစ္ေသာင္းေက်ာ္ ရွိသည္။ ၂၀၁၂ ခုႏွစ္ ဇြန္လအထိ ေဆး၀ါး ရရွိသူ ၄၄၀၀၀ ေက်ာ္သာ ရွိၿပီး ေဆး၀ါး လိုအပ္ေနသူဦးေရ၏ သုံးပုံတစ္ပုံသာ ေဆးကုသမႈ ေပးႏုိင္ေသးေၾကာင္း သိရသည္။

ကင္ဆာေရာဂါ သို႔မဟုတ္ ဗုိင္းရပ္စ္ရွိ/ မရွိကုိ စမ္းသပ္ ေဆးရည္ အေရာင္ေျပာင္းလဲ မႈျဖင့္ ေဖာ္ျပသည္။ အဆုိပါ ပစၥည္းသည္ HIV ႏွင့္ အျခားေရာဂါမ်ား ရွာေဖြစမ္း သပ္မႈတို႔ အတြက္ ေရွ႕တန္းသုိ႔ ေရာက္ရွိလာႏုိင္ သည္ဟု လန္ဒန္ ေတာ္ဝင္ ေကာလိပ္မွ တီထြင္သူ ပညာရွင္မ်ားက ေျပာၾကားေသာ္လည္း စမ္းသပ္မႈမ်ား က်ယ္က်ယ္ ျပန္႔ျပန္႔ လုပ္ေဆာင္ သြားရန္ လုိအပ္ ေနပါသည္။

HIV ပုိးရွိသူေတြ အေနနဲ႔ ရာသီေသြးနည္းတာ၊ ေသြးက်ဲတာေတြ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။ အခ်ိန္ မတုိင္ခင္ မီးယပ္ေသြးဆုံးတာ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။ ပုံမွန္္အားျဖင့္ ၄၉ ႏွစ္မွ ၅၃ ႏွစ္ အရြယ္မွာ ေသြးဆုံးတတ္ေပမဲ့ HIV ပုိးကူးစက္ခံရသူေတြမွာ ၄၇ မွ ၄၈ ႏွစ္အရြယ္မွာ ေသြး ဆုံးတတ္ပါတယ္။

သက္ရြယ္ဆင္တူ ပညာေပးေရး လုပ္ငန္းမ်ား၌ ၿမိဳ႕နယ္ေပါင္း (၄၂) ၿမိဳ႕နယ္မွ လူငယ္မ်ားအား ဗဟို က်န္းမာေရး ပညာဌာန၊ Marie Stopes International(MSI) တို႔ႏွင္႔ ပူးေပါင္းကာ HIV ေအအိုင္ဒိီအက္စ္၊ မ်ိဳးဆက္ပြား က်န္းမာေရးႏွင့္ ပတ္သက္၍ ပညာေပး သြားမည္ျဖစ္သည္။

“ေဆးမေသာက္ရေတာ့ ေရရွည္မွာ ရပ္တည္ဖို႔ မလြယ္ေတာ့ဘူးေလ။ ဘာျဖစ္လို႔လဲ ဆုိေတာ့ သူက ကိုယ္ခံအားက ေျပာမယ္ဆုိရင္ တေန႔တႀကိမ္ က် က်လာတာကိုး။ အဲဒီေတာ့ ကိုယ္ခံအားက်မယ္ ဆိုရင္ သူမ်ားတန္းတူ မလုပ္ႏိုင္ဘူး။ မလုပ္ႏိုင္ရင္ တပ္က ထြက္ရေတာ့မယ္။ တပ္က သိသြားရင္ေတာ့ ထြက္ရတာကေတာ့ သိပ္ေတာ့ ဘာမွ မေျပာပေလာက္ေပမဲ့ ဘာျဖစ္မလဲဆိုရင္ အရွက္ကြဲမွာေပါ့ေနာ္၊ လူၾကားထဲမွာ။”

ကုလသမဂၢက ထုတ္ျပန္တဲ့ အစီရင္ခံစာမွာ အေရွ႕အာရွနဲ႔ ပစိဖိတ္ ေဒသ အတြင္း၊ ျမန္မာနိုင္ငံ အပါအဝင္ နိုင္ငံတိုင္းမွာ လိင္လုပ္ငန္းမွာ တရားဝင္ ခြင့္ျပဳမထားဘဲ ရာဇဝတ္မႈအျဖစ္ သတ္မွတ္ နိုင္နင္းၾကတဲ့ အတြက္ HIV ခုခံ စြမ္းအား က်ဆင္းတဲ့ ေရာဂါ ပိုမိုက်ယ္ျပန္႔လာတယ္လို႔ ေဖၚျပထားပါတယ္။