နီေပါဟာ ဧဝရက္ေတာင္နဲ႔ ေဂၚရခါး စစ္သားေတြေၾကာင့္ နာမည္ေက်ာ္ေသာ္လည္း လူကုန္ကူးမႈ ေၾကာင့္လည္း နာမည္ေက်ာ္တာပါပဲ။ ကိုယ့္လူမ်ိဳးကိုယ္တိုင္က သမီးပ်ိဳေတြကို ျဖားေယာင္းၿပီး ျပည့္တန္ဆာခန္းေတြ ကို ပို႔ေနလို႔ျဖစ္ ပါတယ္။

၂၀၁၁-၂၀၁၂ ခုႏွစ္ ဘ႑ာေရးႏွစ္အတြက္ က်န္းမာေရးက႑ အသံုးစရိတ္မွာ လူတေယာက္အတြက္ အေမရိကန္ ေဒၚလာ ၂ ေဒၚလာေအာက္ပဲ လ်ာထားတာ ေတြ႔ရတာေၾကာင့္ အင္မတန္ နည္းလြန္း တယ္ဆိုၿပီး ေျပာၾကသလို တဘက္မွာက်ေတာ့ စစ္အသံုးစရိတ္အတြက္ ဘ႑ာေငြရဲ႕ ေလးပံုတပံုနီးပါး သံုးစြဲဖို႔ လ်ာထားတဲ့အတြက္ အဆမတန္ ကြာျခားလြန္းတယ္ဆိုၿပီး ေ၀ဖန္တာေတြနဲ႔ ျမန္မာအစိုးရ ရင္ဆိုင္ေနရပါတယ္။

ၿပီးခဲ့သည့္ ၂၀၁၀ ျပည့္ႏွစ္အထိ ၿမိဳ႕နယ္ေပါင္း ၇၀ တြင္ တီဘီစီမံခ်က္မ်ား လုပ္ေဆာင္ခဲ့ၿပီး ယခုႏွစ္ တြင္ေနာက္ထပ္ ၄၆ ၿမိဳ႕နယ္အထိ တိုးခ်ဲ႕သြားရန္ ရည္ရြယ္ ေၾကာင္း ေဖာ္ျပထားသည္။

ေအ့ဒ္စ္ ေဝဒနာရွင္မ်ားအား ညႇာတာေထာက္ထားစိတ္ျဖင့္ ဆက္ဆံရမည္ဆုိသည့္ အသိမွာ ျမန္မာ့ လူ႔အဖြဲ႕အစည္း၌ အားနည္းေနေသးေသာေၾကာင့္ နယ္မွရန္ကုန္သုိ႔ ကုသမႈခံယူရန္ ေရာက္ရွိလာေသာ ေဝဒနာရွင္မ်ားအား ေဆြမ်ိဳးရင္းခ်ာမ်ားပင္လွ်င္ ၄င္း၏အိမ္၌ လက္ခံရန္ ျငင္းဆန္ေလ့ရွိေၾကာင္း၊

ဓာတ္ခြဲခန္းအေျဖမွားယြင္းပါက တရားစြဲဆိုျခင္း၊ သက္ဆိုင္ရာဌာနမွ ဓာတ္ခြဲခန္းအျပစ္ဟုတ္ မဟုတ္ စစ္ေဆးၿပီး ဓာတ္ခြဲခန္းဘက္မွ မွားယြင္းပါက ထိေရာက္စြာအေရး ယူျခင္းႏွင့္မီဒီယာမ်ားမွ ေရးသားျခင္းတို႕ကို ျပဳလုပ္မည္ ဆိုပါက ေပါ့တန္ေသာ ဓာတ္ခြဲခန္းမ်ား ပေပ်ာက္သြားႏိုင္သည္ဟု စာေရးဆရာ တစ္ဦးက ေျပာသည္။

ျမန္မာႏုိင္ငံက လူဦးေရ ၅၃ သန္းအနက္ ၃၀၀,၀၀၀ ေလာက္မွာ တီဘီေရာဂါပုိး ရွိေနတယ္လို႔ ခန္႔မွန္းရတာေၾကာင့္ လူ ၁,၀၀၀ မွာ ၆ ေယာက္ ႏႈန္း ျဖစ္ေနတာပါ။ တီဘီေရာဂါဟာ ေလကေနတဆင့္ လြယ္လြယ္ကူကူ ကူးစက္ႏုိင္ၿပီး ေရာဂါပိုးရွိတဲ့ သူ တေယာက္ကေန အနည္းဆံုး ၁၅ ေယာက္အထိ အလြယ္တကူ ကူးစက္ႏုိင္တာ ေၾကာင့္ ၁,၀၀၀ မွာ ၆ ေယာက္ႏႈန္းဆုိတာ အေတာ္ေလးမ်ားတယ္လို႔ WHO က ေျပာပါတယ္။

ယမန္ႏွစ္အတြင္းက ျမန္မာႏုိင္ငံရွိ အႏွိပ္ခန္း၊ ကာရာအိုေက ေကတီဗီ၊ အေဖ်ာ္ယမကာႏွင့္ စင္တင္ေတးဂီ စေသာ ေနရာမ်ားတြင္ လုပ္ကိုင္ေနေသာ မိန္းကေလးမ်ားကို ခ်စ္သူရည္းစားအျဖစ္ ဟန္ေဆာင္၍ လိမ္လည္လွည့္ဖ်ားကာ ျပည္ပႏိုင္ငံမ်ားသို႔ ေရာင္းစား ေသာ လူကုန္ကူးမႈပုံစံမ်ိဳး ျဖစ္ပြားျခင္းမ်ားလည္း ရွိခဲ့သည္။

အခုဆုိရင္ ျမန္မာျပည္မွာ အဓိကအားျဖင့္ေတာ့ HIV/AIDS တုိ႔၊ TB တုိ႔၊ ငွက္ဖ်ားတုိ႔ဟာ လူထုက်န္းမာေရးဆုိင္ရာ အႀကီးအက်ယ္ စိန္ေခၚမႈႀကီးေတြ၊ တကယ့္ ကူးစက္ေရာဂါႀကီးေတြ ျဖစ္ေနတာ ေတြ႕ရပါတယ္။”

”ဆယ္ေက်ာ္သက္အရြယ္ လူငယ္ေလးေတြဟာ HIV နဲ႕ ပတ္သက္လို႔ က်န္းမာေရး အသိပညာနဲ႔ ဗဟု သုတေတြ နည္းပါးေနေသးတဲ့ အတြက္ အခုလို ေရာဂါကူးစက္ ခံရမႈႏႈန္း ျမင့္မားလာ ရတာပဲ။ ေရာဂါကူးစက္ခံရသူေတြကို ေရာဂါန႔ဲပတ္သက္ၿပီး သိရွိျခင္းရွိ၊ မရွိ စစ္တမ္းေကာက္ယူတဲ့အခါမွာ အမ်ိဳးသား ၃ဝ ရာခိုင္ႏႈန္းနဲ႔ အမ်ိဳးသမီး ၁၉ ရာခိုင္ႏႈန္း ေလာက္ကပဲ HIVနဲ႕ပတ္သက္လို႔ ဗဟုသုတအနည္းငယ္ ရွိတာကို ေတြ႕ ရတယ္”

''Jay Johnson ဆုိတဲ့ လူနာက ေျပာထားတာရွိတယ္။ သူက အသက္ ၅ဝ ရွိၿပီ။ HIV ပုိးေတြ႕ထားတယ္။ သူ႕ရဲ႕ရလဒ္ေတြက သိပ္ကုိေကာင္းပါတယ္တဲ့။ အဓိကရည္မွန္းခ်က္က ARV ေတြဆက္မေသာက္ဘဲ ေနႏုိင္ဖုိ႔ပါပဲ။ ခုဆုိ အဲဒီရည္မွန္းခ်က္ ျပည့္ဝဖုိ႔ နီးပါၿပီတဲ့''

”အလွဴရွင္က ေဆးစစ္မႈျပဳလုပ္ၿပီးတဲ့ေနာက္မွာ အေပ်ာ္အပါးလုိက္စားမႈ က်ဴးလြန္ခဲ့တာျဖစ္ႏုိင္တယ္။ ေနာက္ လွဴမယ့္သူေတြလည္း ဒီအႏၲရာယ္ကို သတိျပဳဖို႔လုိတယ္။ ေဆး႐ံုေတြအေနနဲ႔လည္း ခြဲစိတ္ခ်ိန္နဲ႔ အနီးကပ္ဆံုး ကာလမွာ ေဆးစစ္မႈကို ထပ္မံ ျပဳလုပ္ဖို႔လုိတယ္”ဟု အဆုိပါေဆး႐ံုမွ ေျပာ ေရးဆုိခြင့္ရွိသူ တစ္ဦးက ဆုိသည္။

HIV/ AIDSေဟာေျပာပြဲေတြ ကို မူးယစ္ေဆးသံုးတဲ့သူ၊ ျပည့္တန္ဆာ၊ ျပည့္တန္ဆာဆီလာတဲ့ ဧည့္သည္ေတြ၊ အမ်ိဳးသားခ်င္းစံုဖက္တဲ့ သူေတြကို အမ်ားဆံုး ေျပာျပေဆြးေႏြးတယ္။ လိုေနတာက လူငယ္ ေတြကို အသိေပးဖို႔ပဲ။ မိဘေတြ၊ ဆရာသမားေတြက ဒါကို ခြင့္မျပဳၾကဘူး။ ငယ္ေသးတယ္၊ ပ်က္စီးပါ့မယ္ဆိုၿပီးေပါ့။ ကြၽန္ေတာ္တို႔ ဒီ ေကာင္း ေအာင္ ေျပာျပသြန္သင္မယ့္ သူေတြကသာ ေစာင့္တာ။ ဗီဒီယိုေတြ၊ အင္တာနက္ေတြ၊ လူကုန္ကူးမႈေတြကေတာ့ ငယ္ပါေသးတယ္ဆိုၿပီး ေစာင့္တာမ်ိဳးမရွိဘူး။ ဒီေရာဂါ ျဖစ္တဲ့သူအမ်ားစုကေတာ့ လိင္ဆက္ဆံလို႔ ကူးၾကတာပဲ။ ဒါမို႔ လူငယ္ေတြကိုလည္း ေဟာေျပာဖို႔ အမွန္တကယ္လိုအပ္တယ္” ဟု Marie Stopes NGO မွ ေဒါက္တာ စစ္ႏိုင္က ထပ္ေလာင္းေျပာသည္။