လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာတုန္႔ျပန္မႈ စက္၀ိုင္း (Sexual Response Cycle)ဆိုတာက လူတေယာက္ လိင္စိတ္ျဖစ္ေပၚလာၿပီးေတာ့ ႏိႈးဆြျခင္း၊ လိင္ဆက္ဆံျခင္း၊ တကိုယ္ ေရ စိတ္ေျဖျခင္း စတဲ့ ကိစၥေတြျပဳလုပ္ခ်ိန္မွာ ရွိလာတဲ့ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ နဲ႔ ႐ုပ္ ပိုင္ ဆိုင္ရာ အေျပာင္းအလဲေတြရဲ႕ အက်ိဳး ဆက္ေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီစက္၀ိုင္းရဲ႕ အဆင့္တိုင္းမွာ ကိုယ္ခႏၶာရဲ႕ တုံ႔ျပန္မႈ ေတြ ကို သိထားျခင္းအားျဖင့္ ကိုုယ့္ရဲ႕ အေဖာ္နဲ႔ ဆက္ဆံေရးကို ပိုမိုေကာင္းမြန္ေစႏိုင္သလို လိင္မႈကိစၥဆုိင္ရာ ျပႆနာ ေတြရွိခဲ့ ရင္လည္း ေဖာ္ထုတ္ေျဖရွင္းႏိုင္ဖို႔ အေထာက္အကူျဖစ္ေစပါတယ္။

“ကာကြယ္ဖုိ႔အတြက္ မ်ိဳးဆက္ပြား က်န္းမာေရး ေဆးေတြနဲ႔ ေဆးပစၥည္းမ်ား ျပည့္ျပည့္ စုံစုံဖူလုံေအာင္ ေဆာင္ရြက္မယ့္စနစ္ကုိ တုိင္းေဒသႀကီးေတြနဲ႔ ျပည္နယ္ (၄) ခုမွာရွိတဲ့ ၿမိဳ႕နယ္ (၁၂) ၿမိဳ႕နယ္တုိ႔ကုိ ေရွ႕ေျပးအျဖစ္ ေဆာင္ရြက္ေနပါတယ္” ဟု က်န္းမာေရး၀န္ႀကီးဌာနမွ ဒုတိယ၀န္ႀကီး ေဒါက္တာသိန္းသိန္းေဌး က ေျပာသည္။

ဂ်င္ဇင္း က HIV ပိုးရွိသူေတြ (ART ေသာက္ေနသူအတြက္ေရာ၊ မေသာက္သူ) အတြက္ လံုး၀ မသံုးသင့္ပါဘူး။ ဘာေၾကာင့္လဲ ဆိုေတာ့ HIV ရွိသူေတြမွာ ဂ်င္ဇင္းနဲ႔ ပက္သက္တဲ့ သုေတသန ခိုင္ခိုင္မာမာမရွိ ေသးပါဘူး။ သံုးမိရင္ တခ်ိဳ႕လူေတြမွာ ရုတ္တရက္ ကိုယ္ခံအား က်သြားျပီး ေရာဂါ အေျခအေန ဆိုးတက္ပါတယ္။

အမ်ဳိးသား ျပည့္တန္ဆာအျဖစ္ ငါးႏွစ္တာ ေဆာင္ရြက္ခဲ့ဖူးသူ ကိုထက္ေခါင္ကမူ လိင္စိတ္ႏွစ္ခြရွိသူ ဟိုမိုေဖာက္သည္မ်ား ပိုမိုမ်ားျပားလာၿပီး သူ၏ ေယာက်္ားဘဝ တည္ၿမဲမႈကိုပါ ၿခိမ္းေျခာက္သည္အထိ ေတာင္းဆိုမႈ မ်ားလာေသာေၾကာင့္ ၂၀၁၀ ျပည့္ႏွစ္တြင္ ယင္းေလာကမွ ထြက္ခြာခဲ့သည္။ “အမ်ားစုေျပာသလို ကြၽန္ေတာ္တို႔အလုပ္က မလြယ္လွပါဘူး” ဟု ကိုထက္ေခါင္က ဆိုသည္။

လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာ က်န္းမာေရး သတင္းေတြထဲမွာ ႀကီးက်ယ္ခမ္းနားတဲ့ သတင္းတစ္ပုဒ္ ေပၚထြက္လို႔လာခဲ့ျပန္ပါၿပီ။ တျခားမဟုတ္ပါဘူး။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ေတြအတြက္ ကုရာနတၳိေဆးမရွိေသးတဲ့ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီကို မျဖစ္ပြား မကူးစက္ေအာင္လို႔ ႀကိဳတင္ကာကြယ္ႏိုင္ဖို႔ အလားအလာရွိေနၿပီပဲျဖစ္ပါတယ္။

လူေမွာင္ခုိသမားေတြဟာ မိဘေတြကုိ ယုံၾကည္စြာ စည္း႐ုံးရင္း တစ္ေယာက္ကုိ ေပါင္ ( ၉၂) သာေပးၿပီး ႏုိင္ငံရပ္ျခားကုိ ပုိ႔ေဆာင္ေနတာ ျဖစ္ပါတယ္။ နီေပါႏုိင္ငံဟာ သဘာ၀ေဘးေၾကာင့္ ျပည္သူေတြဟာ ဆင္းရဲဒုကၡ ေရာက္ေနတာေၾကာင့္ လူေမွာင္ခုိသမားေတြရဲ႕ စိတ္ႀကိဳက္ ပစ္မွတ္ ျဖစ္ေနေၾကာင္း သိရပါတယ္။

အမ်ိဳးသမီးေတြက သူတို႔ရဲ႕ အထြတ္အထိပ္ အခ်ိန္နဲ႔ ပတ္သက္လို႔ မလိမ္ညာၾကဘူးလို႔ အမ်ားစုက ယံုၾကည္ၾကပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ လက္ထပ္ထားတဲ့ ဇနီးေမာင္ႏွံေတြ ျဖစ္ေစ၊ အတူေနသမီးရည္းစားလို ဆက္ဆံေရးမ်ိဳးမွာ ျဖစ္ေစ ေပါင္းစပ္မႈက တန္းတူရည္တူ ျဖစ္တယ္လို႔ သေဘာထားမယ္ဆိုရင္ အမ်ိဳးသမီးေတြ အေနနဲ႔ လိင္ဆက္ဆံမႈနဲ႔ ပတ္သက္ လို႔ စိတ္မေက်နပ္တာ၊ ဆႏၵမျပည့္၀တာရွိရင္ သူတို႔ရဲ႕ အမ်ိဳးသားကို ပြင့္ပြင့္လင္းလင္း ဖြင့္ေျပာျပႏိုင္တဲ့ အေျခအေနေတြ ရွိေနလို႔ ျဖစ္ပါတယ္။

သုက္ရည္အေရာင္ဝါေရာင္ (လိမ္ေမာ္ေရာင္) ျဖစ္ေနတာဆိုရင္ အထဲမွာ ဘီလီရူဘင္ေခၚ အသားဝါေရာဂါရွိေနသလား၊ ေသြးနည္းနည္း ပါေနသလား၊ ဆီးနဲ႔ေရာေနသလား စစ္ရမယ္။ အစားအေသာက္နဲ႔ သက္အေပၚမွာလည္း မူတည္တယ္။ ပံုမွန္ဆိုရင္ အျဖဴေရာင္နဲ႔ မီးခိုးေရာင္ျဖစ္တယ္။ ေနာက္ေနတယ္။ နည္းနည္းေလးေတာ့ဝါႏိုင္တယ္။ တခါတေလမွာ အေရာင္ေျပာင္းတာ စိုးရိမ္စရာမရွိပါ။

အႏၲရာယ္ရွိတဲ့ ကိုယ္ဝန္ဖ်က္ခ်ျခင္းမွ ကာကြယ္ဖို႔ သားဆက္ျခား က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မႈ လုပ္ငန္းေတြကို လာမယ့္ ၂၀၁၆ ခုႏွစ္ကေန ၂၀၁၈ ခုႏွစ္အတြင္း တႏိုင္ငံလံုး အတိုင္းအတာထိ တိုးျမႇင့္ေဆာင္ရြက္သြားမယ္လို႔ က်န္းမာေရး ဒု-ဝန္ႀကီး ေဒါက္တာ သိန္းသိန္းေဌးက ေျပာၾကားလုိက္ပါတယ္။

တကယ္လို႔ လိင္ဆက္ဆံစဥ္အတြင္းမွာ ၀မ္းဗိုက္ပိုင္း နာက်င္မႈကို ခံစားရမယ္ ဆိုရင္ေတာ့ အဲဒီအမ်ိဳးသမီးရဲ႕ သားအိမ္ နဲ႔ မ်ိဳးဥ အိမ္မွာ ေရာဂါေ၀ဒနာ တခုခု ရွိေနတဲ့ လကၡဏာျဖစ္ပါတယ္။ အေမရိကန္ သားဖြားမီးယပ္ေကာလိပ္ (ACOG) ရဲ႕ အဆိုအရ ပထမဆံုးအႀကိမ္ လိင္ဆက္ဆံစဥ္မွာ ၀မ္းဗိုက္နာက်င္ျခင္းက သားအိမ္ေစာင္းျခင္း၊ မ်ိဳးဥအိမ္ အက်ိတ္၊ ဆီးအိမ္ ေရာဂါ၊ သားအိမ္ေရာဂါ ဒါမွမဟုတ္ တင္ပါးဆံု အတြင္း အဂၤါမ်ား ေရာင္ရမ္းတဲ့ေရာဂါေတြေၾကာင့္ ျဖစ္တယ္လို႔ သိရပါတယ္။

အမ်ိဳးသမီးရဲ့ လိင္စိတ္ကုန္ခန္းမွဳ၊ လိင္ဆက္ဆံမွဳပုိင္းဆုိင္ရာအျပဳအမူ တစ္ခုခုကို စိတ္၀င္စားမွဳေလ်ာ့နည္းျခင္း၊ သာယာမွဳ မရွိျခင္း၊ စိတ္ႏိုးၾကြမွဳမရွိျခင္းတုိ ့ဟာ ေျခာက္လထက္ ပုိမုိၾကာျမင့္ေနမယ္ဆုိရင္ Filbanserin ေဆးက ကုသမွဳ ေပးမွာျဖစ္ပါတယ္။ တကယ္လုိ ့ဒီေဆးက မထိေရာက္သလုိ၊ လိင္စိတ္ကုန္ခန္းမွဳကလည္း ဆက္လက္ျဖစ္ေနမယ္ဆုိရင္ ေအာက္ပါအခ်က္ေတြထဲက တစ္ခ်က္က သင့္ေရာဂါရဲ့အရင္းအျမစ္လားဆုိတာ ဆရာ၀န္နဲ ့တုိင္ပင္ေဆြးေႏြးၾကည့္သင့္ပါတယ္။

ေဒၚျဖဴျဖဴသင္းကား မာသာျဖဴျဖဴသင္းဟု ဆိုရေလာက္ေအာင္ အိတ္ခ်္အိုင္ဗီေရာဂါသည္မ်ားကို မိခင္ရင္း တစ္ဦးသဖြယ္ ေစာင့္ေရွာက္ေကၽြးေမြးေနသူျဖစ္သည္။ အိတ္ခ်္အိုင္ဗီေရာဂါသည္ေပါင္း သံုးရာေက်ာ္တို႔သည္ ကာကြယ္ေဆးထုတ္ရန္ ရန္ကုန္သို႔ လာၾကရသည္။ ထိုေဆးကို ေဟာ္လန္နိုင္ငံမွ လွဴဒါန္းေပးသည္။