အမ်ိဳးသားတစ္ဦးက သူ႔ကိုယ္သူ လိင္တူခ်င္းကို ႏွစ္သက္တဲ့သူဆိုတာကို အသက္ငယ္စဥ္မွာ တင္သိႏိုင္သလား ဆရာ။ အသက္ငယ္စဥ္မွာကတည္းက ကိုယ့္ကိုယ္ကို သိႏိုင္တာပဲ။

ျပင္ပမွာဝယ္​ေသာက္ရင္ ပထမအဆင့္​ေဆး​ တလစာကို ​ေဆး​အမ်ိဳး​အစား​ေပၚ မူတည္ၿပီး​ က်ပ္သံုး​ေသာင္း​က​ေန က်ပ္ခုႏွစ္​ေသာင္း​ထိ ​ေပး​ရၿပီး​ ဒုတိယအဆင့္​ ​ေသာက္ရတဲ့​ေဆး​က တလစာကို က်ပ္ႏွစ္သိန္း​ေလာက္ထိ ​ေပး​ဝယ္​ေသာက္ရတယ္လို့​လည္း​ သိရပါတယ္။

HHIGအဖြဲ ့အစည္းတခုက အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပိုးရွိေနသူေတြကို တယ္လီဖုန္းလိုင္းကေနတဆင့္ အခမဲ့ႏွစ္သိမ့္ ပညာေပး ေနပါတယ္။HIV Hotline Initiative Group (HHIG) အဖြဲ ့ကေန တယ္လီဖုန္းက ႏွစ္သိမ့္ပညာေပးတဲ ့ လုပ္ငန္းကို ၂၀၀၁ခုႏွစ္၊ ဇန္နဝါရီလကစျပီး လုပ္ခဲ့ ရာမွာ သံုးလေက်ာ္ကာလအတြင္း ဆက္သြယ္သူေပါင္း ၉၀ ေက်ာ္ရွိခဲ့တယ္လို ့အဖြဲ ့မွာ ပါဝင္ခဲ့ကိုဝဏၰက ေျပာပါတယ္။

ေသြးသြင္းတာတို႔ မူးယစ္ေဆးထိုးတာတိ႔ုမွာသံုးတဲ့အပ္က အေခါင္းေပါက္ပါတယ္ အဲ့ဒီအေခါင္းကလဲ ေလမခိုနိုင္ေအာင္ လုပ္ထားတာျဖစ္တဲ့အတြက္ အဲ့ဒီမွာ ကပ္က်န္ေနတဲ့ပိုး ဆိုရင္ေတာ့ အခ်ိန္ေတာ္ေတာ္ ၾကာတဲ့ အထိ အသက္ရွင္နိုင္ပါတယ္။ သူ႔မွာ ကိုယ္ခႏၶာအပူခ်ိန္ မရွိေပမယ့္ ေလမဝင္နိုင္တဲ့အတြက္ ေသြးပမာဏ အေလ်ာက္ အပ္ကထိန္းေပးထားနိုင္တာကိုး။

NIP Pilot Study ဆိုတဲ့ သုေတသနျပဳခ်က္မွာ ကုသခံဖို ့ေရြးခ်ယ္ထားတဲ့ အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြ ပိုးရွိတဲ့သူေတြကိုၾကည့္ရင္ အဲဒီလူေတြကို သုေတသန မျပဳခင္မွာ အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြ ပိုးသတ္ေဆးေပါင္းစုနဲ႔ ရက္စဥ္ ဆက္တိုက္ ကုထားလုိ႔ သူတို႔ရဲ႕ေသြးထဲမွာ အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြ ပိုးေကာင္ေရ တိုင္လို႔မရေအာင္ နည္းေနတာကို ေတြ႕ရတယ္။ ဒါ့အျပင္ သူတို႔ရဲ႕ ကိုယ္ခံအားကို ၾကည့္မယ္ဆိုရင္ သူတို႕ရဲ႕ေသြး တစ္မိုက္ခရိုမီတာမွာ CD4 အေရအတြက္ သံုုးရာေက်ာ္ေနတာ ေတြ႕ရတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေရြးခ်ယ္ထားတဲ့ အိတ္ခ်္အိုင္ပိုး ရွိတဲ့သူေတြဟာ လူေကာင္း တစ္ေယာက္နီပါး က်န္းမာေနတာကို ေတြ႕ရပါတယ္။

လူထဲကို ပိုးတမ်ိဳးမ်ိဳး ဝင္လာတာနဲ႔ အဲဒါကို ခုခံတိုက္ဖ်က္ေပးမဲ့ ဆိုင္ရာ ဆိုင္ရာ Antibody (အင္တီေဘာ္ဒီ) ခုခံအားေတြ ထြက္လာတယ္။ HIV antibody စမ္းတယ္ဆိုတာ အဲဒါေတြ Blood ေသြးထဲ၊ Saliva တံေတြးထဲ နဲ႔ Urine ဆီးထဲမွာ ရွိေန-မေန စစ္ေဆးတာ ျဖစ္ပါတယ္။

အဲဒီသံုးခ်က္အရ မိခင္ဝမ္းကကၽြတ္ၿပီး အရြယ္ေရာက္တဲ့ အခ်ိန္ကစလို႔ Gay ျဖစ္ေနတဲ့သူေတြမွာ ဦးေႏွာက္ပိုင္းဆိုင္ရာ ခ်ိဳ႕ယြင္းမႈ တစံုတရာမေတြ႔ရဘူး။ Gene ျပႆနာေၾကာင့္ဆိုတာလည္း သက္ေသမျပနိုင္ဘူး။

Condom သံုးတာက က်ားလိင္တံကိုသာ ဖံုးတာမို႔၊ က်ားကေနမ၊ မကေနက်ား STDs လိင္က တဆင့္ ကူးစက္ ေရာဂါေတြကို မကူးေစႏိုင္ပါ။ ဒါေပမဲ့ (ကြန္ဒြမ္) ဖံုးမထားတဲ့ ေနရာေတြမွာ တျခား ကူး စက္ ေရာဂါ ရွိေနရင္ေတာ့ အကာအကြယ္ မေပးႏိုင္ပါ။

HIV-positive ဆိုတာ ဘာလဲ။ တခ်ိန္ၾကရင္ AIDS ျဖစ္ေစႏိုင္တဲ့ ဗိုင္းရပ္စ္ပိုး ေသြးထဲမွာ ရွိေနျပီ။ ဒါေပမဲ့ AIDS ျဖစ္ေနျပီလို႔ ဆိုလိုတာေတာ့ မဟုတ္ဘူး။ မၾကာခင္ ေသရေတာ့မယ္လို႔လဲ မဟုတ္ပါ။ သူကေန အကာအကြယ္မဲ့ လိင္ဆက္ဆံသူမ်ားကို ကူးစက္ေစႏိုင္ျပီ။ ကိုယ့္ကိုယ္ကုိ ဂရုစိုက္၊ အစာ အာဟာရလဲ မွ်တေအာင္စား၊ ပံုမွန္ ေဆးစစ္၊ ေသျခာ ေဆးကုေနရင္ အၾကာၾကီး အသက္ရွင္ပါမယ္။

က်မတို႔ ဝမ္းသာစရာ သတင္းကၾကေတာ့ က်န္းမာ ေရးဝန္ႀကီးဌာနက ဒီ အမ်ိဳးသားတီဘီတိုက္ဖ်က္ေရး စီမံကိန္းမွာ တီဘီေဆးေတြဟာ အလံုအေလာက္ ရွိတယ္၊ တနိုင္ငံလံုးမွာ ရွိေနတဲ့ တီဘီလူနာေတြကို အလကားေပးနိုင္တယ္၊ အခမဲ့ေပးနိုင္တဲ့ တီဘီ ေဆးေတြက အလံုအေလာက္ရွိေနတယ္။ အဲဒီေတာ့ ရွိေနတဲ့ အျပင္ကို ပုဂၢလိကေဆးခန္းေတြက လည္း ျမန္မာနိုင္ငံဆရာဝန္အသင္းတို႔ ေနာက္ International NGO တခုျဖစ္တဲ့ population services international အဲလို အဖြဲ႔ေတြနဲ႔ ေပါင္းၿပီးေတာ့မွ အကူညီေပးေနတဲ့ ေဆးခန္းေတြ အမ်ား ႀကီးရွိတယ္။ ဒါေတြဟာ အကုန္လံုးဟာ အလကားပဲေပါ့၊ တီဘီ သလိပ္စစ္တာေကာ အဲဒါေတြအားလံုး က အကုန္လံုး အလကားကုလို႔ရတယ္။ ေနာက္တခါ တခ်ိဳ႕အဖြဲ႔အစည္းေတြဆိုရင္ အဟာရေထာက္ပ့ံ မႈေလးေတြ ေပးတာေလးေတြရွိတယ္။ ဒီလို ခက္ခဲတဲ့ ခ်ိဳ႕တည့္တဲ့ လူနာဆိုရင္ သြားေရးလာေရး လြယ္ကူေအာင္လို႔ သြားလာစာရိတ္ေတြ ထုပ္ေပးတာရွိတယ္။ တခ်ိဳ႕ေတြက လူနာကလိုအပ္လို႔ ဓါတ္ မွန္ရိုက္ရမယ္ ဆိုလို႔ရွိရင္လည္း ဓါတ္မွန္ဖိုးေထာက္ပံ့ေပးတဲ့ အဖြဲ႔အစည္းေတြရွိတယ္။ အဲဒီေတာ့ လူနာ ေတြကိုယ္တိုင္က သတိျပဳမိလာၿပီးေတာ့ ဒီလိုအဖြဲ႔စည္းမ်ိဳးေတြက ေပးေနတယ္၊ က်န္းမာေရးဌာနမွာ အလကားရေနတယ္ဆိုတဲ့ message ေတြသာ မ်ားမ်ားေရာက္ေပးနိုင္မယ္ဆိုရင္ လူေတြက ပိုၿပီး သတိျပဳမိလာရင္ ပိုၿပီးေတာ့ ျပလာမွာပဲေလ အဲဒီေတာ့ အဲဒါဆို္ရင္လုပ္ရကိုင္ရတာ ပိုၿပီးေတာ့ လြယ္ကူလာမယ္ေပါ့ေနာ္။

လူနာနဲ႔ပတ္သက္တဲ့ အခြင့္အေရးဆိုတာ လူကိုလူလိုဆက္ဆံဖို႔ အေရးႀကီးတယ္၊ လူကိုေရာဂါသည္လ႔ို မဆက္ဆံပါနဲ႔ ေဝဒနာရွင္လို႔ မဆက္ဆံပါနဲ႔ အားလံုးဟာ ကၽြန္ေတာ္တို႔ အေနနဲ႔ ျပန္ၾကည့္ ၾကမယ္ဆိုရင္ လူတိုင္းလူတိုင္းက က်န္းမာေရးနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့လိုအပ္ခ်က္ေတြက အမ်ားႀကီးရွိၾကပါတယ္၊ ဥပမာ ဆီးခ်ိဳေရာဂါသည္၊ ေသြးတိုးေရာဂါသည္၊ ေသြးအဆီမ်ားေနတဲ့ သူေတြ၊ ကင္ဆာေရာဂါ ျဖစ္ေနတဲ့ သူေတြ အားလံုးမွာ ေရာဂါ အေျခအေနဆိုတာ ရွိၾကပါတယ္။ အဲဒီေတာ့ ဘာေၾကာင့္ HIV ေရာဂါ ျဖစ္တဲ့ သူေတြကို ခြဲျခား ႏွိမ္ခ်ေနမွာလဲ ခြဲျခား ႏွိမ္ခ်မႈမရွိေအာင္ ဘယ္လိုလုပ္ၾကရမလဲ လူတိုင္းလူတိုင္းဟာ ဘာလိုလာ မလဲဆိုေတာ့ လူကိုလူလို ဆက္ဆံဖို႔ အေရးႀကီးပါတယ္။ သူမ်ားကိုဆက္ဆံတဲ့အခ်ိန္မွာ ကိုယ့္ကို ဘယ္လို ဆက္ဆံေစခ်င္သလဲဆိုတဲ့ ပံုစံနဲ႔ ဆက္ဆံဖို႔ အေရးႀကီးပါတယ္။

ဟုတ္ကဲ့ ဒီHIV ပိုးဆိုတာက ေလကဆင့္၊ ေရကတဆင့္၊ အစားအေသာက္က တဆင့္ကူးတာ မဟုတ္ဘူး၊ ဒီခႏၶၶၶာကိုယ္ အေပၚယံ ထိေတြ႔မႈေတြမ်ိဳးျဖစ္တဲ့ အဝတ္စား၊ အိပ္ယာေတြကတဆင့္ ကူးတာ မဟုတ္ဘူး၊ အဲဒီေတာ့ ဒီသြားတိုက္ေဆး၊ သြားတိုက္တံေတြကေရာ