အေရးႀကီးတဲ့ အႏၲရာယ္က ကိုယ္ဝန္တခုတည္း မဟုတ္ဘူး။ လိင္ကတဆင့္ ကူးစက္တဲ့ STD လို႔ေခၚတဲ့ အရာေတြရဲ႕ အႏၲရာယ္။ AIDS ပဲ လူေတြက ေၾကာက္တာ။ အသည္းေရာင္ အသားဝါပိုးေတြ၊ အဲဒါေတြကလည္း တသက္လံုး လူလံုးမလွဘူးေလ။ ေနာက္ဆက္တြဲ ကင္ဆာေတြ၊ ဘာေတြ ျဖစ္တယ္။ အဲဒါမ်ိဳး ဆိုးက်ိဳးေတြ အမ်ားႀကီးရွိတယ္။ ဘယ္အသက္အရြယ္ မဆို လိင္ကတဆင့္ ကူးစက္တဲ့ေရာဂါေတြက အႏၲရာယ္ ျဖစ္တယ္ေပါ့။ ကိုယ္ဝန္ရတယ္ ဘာျဖစ္လဲ။

ဆံပင္ညႇပ္လိ႔ု ကတ္ေၾကးထိျပီး HIV ပိုး ကူးႏိုင္ေခ် အလြန္နည္းပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ ဆံပင္ညွပ္တဲ့ ပစၥည္းေတြမွာ ေသြးေပရင္ အခ်ိန္တို အတြင္းေျခာက္သြားပါတယ္။ ေသြးေျခာက္တာနဲ႔ ေသြးထဲက HIV ပိုးက ေသသြားပါတယ္။ အခုေခတ္မွာ ဆံပင္ညွပ္သူေတြကလည္း HIV ကာကြယ္ေရး အသိအျမင္ေတြ တိုးလာျပီေလ၊ တစ္ခါသံုး ဓားေတြ သံုးလာတယ္။ သူတို႔ကိုယ္တိုင္လည္း ေသြးမထြက္ေအာင္၊ ဓားေတြ ကတ္ေၾကးေတြ မရွေအာင္ သတိထားၾက ပါတယ္။

မွာလိုတာက ကြန္ဒံုးသံုးပါ။ လိင္ဆက္ဆံရင္ ပါးစပ္ကို အသံုးမျပဳပါနဲ႔။ ဒီၾကြက္ႏို႔ေတြက လည္ေခ်ာင္း၊ စအိုလမ္းေၾကာင္းေတြ ထဲမွာပါ ေပါက္တတ္ ပါတယ္။ ကိုယ္႔ရဲ႕ လိင္ဆက္ဆံဘက္ကို မကူးမိေအာင္ သတိျပဳပါ။ ကုသဖို႔ အတြက္ ဒီၾကြက္ႏို႔ကို သက္သာေအာင္ေတာ့ လုပ္လို႔ရပါတယ္။ လံုး၀ေပ်ာက္ေအာင္ေတာ့ ကုသလို႔ မရေသးပါဘူး။ ဒီၾကြက္ႏို႔ေတြက စိတ္ဖိစီးမႈမ်ားရင္၊ အလုပ္ပင္ပန္းရင္ ပိုထတတ္ပါတယ္။ ခုခံအားေကာင္းေအာင္ေနပါ၊ အနားယူပါ။

အနီးကပ္ျပဳစုသူ အတြက္ HIV ကာကြယ္ေဆး မရွိပါ။ လူနာဆီက ေသြး၊ ျပည္၊ အနာ စတာေတြနဲ႔ မထိမိေအာင္ သတိျပဳရပါမယ္။ လူနာရဲ႕ ေသြး၊ျပည္၊ သားငံရည္ေတြကေန HIV ပိုးကူးႏိုင္ပါတယ္။ လူနာရဲ႕ တံေတြး၊ ေခြ်း၊ ဆီး၊ မ်က္ရည္ စတာေတြက HIV မကူးစက္ႏိုင္ ပါဘူး။ လူနာကို ကိုင္တြယ္ျပီးတိုင္း ဆပ္ျပာနဲ႔ လက္ေဆးတဲ့ အက်င့္လုပ္ပါ။

ခုခံအားက်လာရင္ ျပင္ပက ေရာဂါအစံု လူထဲ၀င္လာပါတယ္။ အဲဒီအထဲမွာ တီဘီပိုးလဲ ၀င္ပါတယ္။ ဒီေတာ့ ပိုးရွိသူမွာ တီဘီေရာဂါနဲ႔ တြဲေနတတ္ပါတယ္။ လူအေတာ္မ်ားမ်ားက ပိုးရွိတာကို မသိေနေတာ့ တီဘီေရာဂါလို႔ ထင္ျပီး တီဘီေဆးေသာက္ရင္း မသကၤာလို႔ ေသြး စစ္ၾကည့္မွ HIV ပိုးရွိေနမွန္း သိၾကရပါတယ္။ ဆိုလိုတာက တီဘီနဲ႔ ေအအိုင္ဒီအက္ ေရာဂါႏွစ္ခုက ဒြန္တြဲေနတတ္ပါတယ္။ လကၡဏာအားျဖင့္ သိပ္မတူညီၾကပါဘူး။ ေခ်ာင္းဆိုးတာ၊ ပိန္တာကေတာ့ ႏွစ္ခုစလံုးမွာ ရွိတတ္ပါတယ္။

အခု ကာလသားေရာဂါ ဆိုတာ ဘာလဲ ေျပာျပပါ႔မယ္။ ကာလသားေရာဂါဆိုတာ လိင္ဆက္ဆံရာကေန ကူးတဲ့ ေရာဂါတိုင္းကို ေခၚပါတယ္။ အျဖစ္မ်ားတဲ့ ေရာဂါေတြကေတာ့ ဆီးပူေညာင္းက် (ဂႏိုရီးယား)၊ ဆစ္ဖလစ္၊ လိင္အဂၤါ ေရယံု၊ လိင္အဂၤါ ၾကြက္ႏို႔ ေပါင္အၾကိတ္ (ဘင္) နဲ႔ ရွမ္ကာ (ဖာၾကိဳးအနာ) စတာေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီေတာ့ လိင္ဆက္ဆံရာကေန ကူးတဲ့ ဒီေရာဂါေတြကို ျခံဳငံုျပီး ကာလသားေရာဂါ လို႔ ေခၚပါတယ္။ ဒီေရာဂါေတြ ထဲမွာ တစ္ခ်ိဳ႕က ဘက္တီးရီးယား ပိုးေၾကာင့္ ျဖစ္တယ္။ ဥပမာ – ဆစ္ဖလစ္၊ ဘက္တီးရီးယားပိုးက ေဆးနဲ႔ အျမတ္ျပတ္ေအာင္ ကုလို႔ရတယ္။

နားနဲ႔မနာ ဖ၀ါးနဲ႔ နာပါခင္ဗ်ာ။ ကၽြန္ေတာ္ရဲ႕ လိင္တံထိပ္ဖူး Glan လို႔ေခၚမယ္ ထင္ပါတယ္။ အဲဒီေနရာမွာ အသားျဖဴတဲ့ လူကို ျခင္ကိုက္ရင္ ျဖစ္တတ္တဲ့ အနီစက္လို အစက္ ၃၊ ၄၊ ၅ စက္ေလာက္ ျဖစ္ေနပါတယ္။ အနီစက္ေလးေတြက အရမ္းလည္း မေဖာင္းပါဘူး။ မွဲ႔လိုပါပဲ ဆရာ။ အဲတာက ယားလည္း မယားပါဘူး။ ျပည္လည္း မရွိပါဘူး။ နာလည္း မနာပါဘူး။

အခု၀မ္းေလ်ာတာက အစားအေသာက္ေၾကာင့္ ျဖစ္မယ္ထင္ပါတယ္။ အခုအခါ ေဆာင္းရာသီနဲ႔ ေႏြရာသီစပ္ၾကားမွာ ၀မ္းပ်က္၀မ္းေလွ်ာ ျဖစ္တတ္ ၾကပါတယ္။ တျခား လကၡဏာေတြ ဥပမာ – ကိုယ္အေလးခ်ိန္က်တာ၊ ညေနဘက္ နာတာရွည္ဖ်ားတာ၊ အၾကိတ္ေပါက္တာ စတာေတြ မရွိတဲ့ အတြက္ HIV လို႔ မေျပာႏိုင္ေသးပါဘူး။ ေသြးအေျဖကလည္း Negative ဆိုေတာ့ ပိုးမရွိတာ ေသခ်ာ ပါတယ္။

အဓိကေတာ့ က်မတုိ႔ ႏိုင္ငံမွာ HIV/AIDS အျပင္ အျခားေသာ က်န္းမာေရးနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ျပႆနာေတြလည္း အမ်ားႀကီးရွိတယ္။ ေနာက္ တခ်က္ကေတာ့ ဒီလုိျပႆနာေတြ ေျဖရွင္းဖို႔ဆုိရင္ အားလံုးမွာ တာဝန္ရွိတယ္လို႔ ျမင္တယ္။ အားလံုးဆုိတာ အစိုးရပိုင္းမွာလည္း တာဝန္ရွိတယ္။ ျပည္သူ တဦးတေယာက္ခ်င္းကလည္း တာဝန္ရွိတယ္လို႔ျမင္တယ္။ ဘာေၾကာင့္လဲဆုိေတာ့ တဦးတေယာက္ခ်င္းကလည္း ကိုယ့္ရဲ ႔ ရပိုင္ခြင့္ေတြ၊ ကိုယ့္ရဲ ႔ အခြင့္အလမ္းေတြသိမွ ကိုယ္ဘာေတြ လုိအပ္ခ်က္ ရွိေနတာလဲ။ အစိုးရပိုင္းက ဘာလုပ္ေပးႏိုင္မလဲ။

ေအအိုင္ဒီအက္စ္ေရာဂါက HIV ဆိုတဲ႔ virus ပိုးေၾကာင့္ ျဖစ္တာပါ။ ကာသလားေရာဂါက ျဖစ္ေစတဲ့ ပိုးေပါင္းစံု ရိွပါတယ္၊ ဘက္တီးရီးယားပိုး၊ ဗိုင္းရပ္စ္ပိုး၊ မႈိပိုး၊ ကပ္ပါးပိုး စသျဖင့္ အမ်ိဳးစံုပါတယ္။ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ ေရာဂါကို ေပ်ာက္ေအာင္ ကုလို႔ မရေသးပါဘူး။ ကာလသားေရာဂါေတြ မွာေတာ့ တစ္ခ်ိဳ႕ကို အျမစ္ျပတ္ေအာင္ ကုလို႔ရျပီး တစ္ခ်ိဳ႕ကေတာ့ ကုရာနတၱိပါ။

Crp ဆိုတာက C-reactive Protein ပါ။ ဒါေတြ အကုန္လံုးက လူတစ္ေယာက္ ေသြးစစ္တိုင္း ပံုမွန္ စစ္ေဆးတာေတြပါ။ HIV နဲ႔ တိုက္ရိုက္ မသက္ဆိုင္ပါဘူး ခင္ဗ်ာ။ တကယ္တမ္း မိတ္ေဆြအတြက္ ဆရာ၀န္ စစ္ေဆးသင့္တာက ကာလသား ေရာဂါပိုးနဲ႔ HIV ပိုးပါ။ ကာလသားေရာဂါပိုးက အခုေန စစ္လို႔ရေပမယ့္ HIV ပိုးကေတာ့ အကာအကြယ္မဲ့ လိင္ဆက္ျပီး ၃ လေနမွ စစ္လို႔ရမွာပါ။

ဒီဇင္ဘာလ ၁ ရက္ဟာ ကမၻာ့ HIV တိုက္ဖ်က္ေန႔ပဲဗ်။ WHO က ထုတ္တဲ့ အစီရင္ခံစာ တစ္ေစာင္မွာ ကမၻာမွာ လြန္ခဲ့တဲ့ ၁၀ ႏွစ္အထဲ ဆယ္ေက်ာ္သက္ လူငယ္ေတြၾကား HIV ကူးစက္ခံရတဲ့ႏႈန္းက သံုးပံုတစ္ပံု ပိုမ်ားလာတယ္လို႔ေျပာ ထားတာ ေတြ႕ရတယ္။ ဒီစာရင္းအရဆိုရင္ AIDSေရာဂါဟာ ကမၻာႀကီး ကလူသားအားလံုးရဲ႕ အသက္ အႏၲရာယ္ကို မီးေမာင္းထိုး ျပေနတာပဲဗ်။