တစ္မ်ိဳးက အျမန္စစ္တဲ့ ကိရိယာ (rapid test) နဲ႔ စစ္ေဆးျခင္း၊ ဒါက နာရီ၀က္အတြင္းမွာ ပိုးရွိ/မရွိကို အေျဖေပးႏိုင္ပါတယ္။ ၉၄-၉၉ ၇ာခိုင္ႏႈန္း စိတ္ခ်ရပါတယ္။ ဒီ စစ္ေဆးျခင္းက နယ္ေတြမွာလည္း လုပ္လို႔ရပါတယ္။ ဒီမွာ စစ္လို႔ Positive/Reactive ဆိုတဲ့ အေျဖရမွ (ဒီအေျခအေနအထိ စစ္တဲ့ လူမွာ ပိုးရွိ/မရွိကို မေျပာႏိုင္ေသးပါဘူး။ ဒါေၾကာင့္) ေသခ်ာေအာင္ အျခား စစ္ေဆးျခင္းတစ္မိ်ဳး (ELISA/Westernblock) နဲ႔ ထပ္စစ္ရပါတယ္။

သားအိမ္ဝဟာ မဟဘဲ ပိတ္ထားသလိုေနေပမဲ့ မ်က္စိနဲ႔ မျမင္ႏိုင္ေအာင္ေသးတဲ့ ပိုးေတြ ေကာင္းေကာင္း ဝင္ႏိုင္တယ္။ ဒါေပမဲ့ ကိုယ္ဝန္ဆိုရင္ ကေလးက ေရမြာအိပ္ထဲေနလို႔ လံုျခံဳတယ္။ ေရမြာ အိတ္ေစာေပါက္သူေတြကို ျမန္ျမန္ ေမြး လာေအာင္ လုပ္ေပးရတယ္။ အခ်ိန္ၾကာရင္ ပိုးဝင္တာနဲ႔ အာဟာရနည္းတာ ကေလးမွာျဖစ္လာေစႏိုင္တယ္။

ကြ်န္မ သူငယ္ခ်င္း တစ္ေယာက္ လြန္ခ့ဲတ့ဲ ၇ ႏွစ္ေလာက္က HIV positive ျဖစ္ပါတယ္။ ေနာက္ ေဆး မွန္မွန္ေသာက္ရင္း မႏွစ္က ေဆးစစ္ေတာ့ HIV negative ျဖစ္ေန ပါတယ္။ ထပ္ခါထပ္ခါ စစ္တာလဲ ဒီအေျဖ ပါပဲ။ သူ႔ အမ်ိဳးသမီးကလဲ negative ပါပဲ ဆရာ။ HIV ကို ေပ်ာက္ႏိုင္တ့ဲ ေဆးမရွိဘူးလို႔ သိထားေတာ့ ဒါက ဘယ္လိုျဖစ္တာပါလဲ။

သူ႔ဆီက ထြက္တဲ့ မိန္းမ အရည္က ကြန္ဒံုးအဆံုး လိင္တံ အရင္းအသားမွာ စိုေနပါတယ္။ ၿပီးၿပီးခ်င္းေတာ့ ေရေဆး ပါတယ္။ အဲ့ဒီလို အသားမွာ စိုတာကေကာ HIV/AIDS ကူးဆက္ႏိုင္ပါ သလား။ အဲ့ဒီေနာက္ပိုင္း ၂ ပတ္အၾကာေလာက္ ေပါင္ၾကားမွာ ယားၿပီးေတာ့ ပူေနပါတယ္ (အေရျပား အပူေလာင္ သလိုမ်ိဳး) အဲ့ဒါ ဘာျဖစ္တာလဲ သိပရေစ။

မွာခ်င္တာကေတာ့ နီးစပ္ရာ ဆရာ၀န္နဲ႔ ျပသပါ။ ယားတဲ့ လိင္တံေနရာကို လက္နဲ႔ကို မကုတ္ မိပါေစနဲ႔။ လိင္တံ သန္႔ရွင္းေရး ဂရုစိုက္ပါ။ အတြင္းခံေဘာင္းဘီ ကို ေသေသခ်ာခ်ာ ေလွ်ာ္ျပီ မီးပူတိုက္ျပီးမွ ၀တ္ပါ။ တစ္ခါတစ္ေလ အတြင္းခံမသန္႔ရင္ လိင္တံမွာ ယားနာျဖစ္တတ္ပါတယ္။ အသံုးျပဳတဲ့ ေရ မသန္႔ရင္လည္း ယားနာျဖစ္တတ္ပါတယ္။ ပံုမွန္စြဲေသာက္ေနတဲ့ ပိုးသတ္ေဆးေတြရွိရင္ ရပ္ပါ။

HIV ပိုးအတြက္ ေသြးစစ္မယ္ဆိုရင္ အႏၲရာယ္ရွိတဲ့ အျပဳအမူ (ဥပမာ – အကာကြယ္မပါဘဲ လိင္ဆက္ဆံျခင္း၊ ေသြး သြင္းျခင္း၊ ေဆးထိုး အပ္မွ်ေ၀သံုးစြဲျခင္း…) ကို ျပဳလုပ္ျပီး အနည္းဆံုး ၃ လေနမွ စစ္ေဆးတာက အေျဖ အတြက္ စိတ္ခ်ရပါတယ္။ ၃ လ အၾကာစစ္လို႔ ပိုးမရွိေၾကာင္း အေျဖထြက္ရင္ ေနာက္ ၆ လမွာ ေသခ်ာေအာင္ ထပ္စစ္ႏိုင္ရင္ ပိုေကာင္းပါတယ္။ ပိုစိတ္ခ်ရေအာင္ပါ။ ေသြးမစစ္ခင္ ၾကားထဲ အခ်ိန္မွာေတာ့ အထက္ ကေျပာခဲ့တဲ့ အျပဳအမူေတြ ကို ေရွာင္ရပါမယ္။ ေသြးစစ္တာကေတာ့ အစိုးရေဆးရံုး၊ အန္ဂ်ီအိုေဆးခန္း၊ ျပင္ပ ပုဂၢလိကေဆးခန္းေတြမွာ စစ္ႏိုင္ပါတယ္။

Rapid Test မွာ မိတ္ေဆြစစ္ခဲ့တဲ့ Strip test ေတြနဲ႔ စစ္ပါတယ္။ ဒီလို စစ္တာက အခ်ိန္တိုအတြင္း ပိုးရွိ/မရွိကို သိႏိုင္ပါတယ္။ ေငြကုန္ေၾကးက်လည္း နည္းပါတယ္။ ဒီ Strip ေတြက အေျဖမွန္ကန္မႈ ၉၅-၉၈% ေက်ာ္ ရွိပါတယ္။ ဒီမွာစစ္လို႔ Negative ဆိုရင္ စိတ္ခ်ရပါတယ္။ ဒီမွာ စစ္လို႔ Positive ျပရင္ ဒုတိယ အဆင့္ Confirmatory Test ကို ဆက္ျပီး စစ္ရပါတယ္။

အမ်ိဳးသားမွာ ပိုးရွိျပီး အမ်ိဳးသမီးမွာ ပိုးမရွိဘူးဆိုရင္ ကေလးယူတဲ့အခါ အမ်ိဳးသမီးကိုပါ ပိုးကူးစက္ႏိုင္ပါတယ္။ ဒီအခါမွာလည္း ကေလးမယူသင့္ပါဘူး။ အမ်ိဳးသမီး တစ္ဦးတည္းမွာ ပိုးရွိရင္ေတာ့ ကေလးယူတဲ့ အခါ မိခင္ကေန ကေလးကို HIV ပိုးမကူးေအာင္ ေသေသခ်ာခ်ာ ဂရုစိုက္ျပီး ကာကြယ္ၾကရပါမယ္။

ဗိုင္းရပ္အမ်ိဳးအစားက လူတကိုယ္လံုးမွာ ေနရာေရြးတယ္။ HIV viruses ေတြ ကိုယ္ထဲဝင္လာတာနဲ႔ မ်ိဳးပြါးဘို႔လုပ္တယ္။ အေရအတြက္ မ်ားလာခ်ိန္မွာ WBC ေသြးျဖဴဥေတြကိုလဲ တိုက္ခိုက္တယ္။ ေသြးျဖဴဥဆိုတာ ကိုယ့္ရဲ႕ ကိုယ္ပိုင္ စစ္သားေတြ ျဖစ္လို႔ ဗိုင္းရပ္စ္ေတြက တိုက္ခိုက္တာခံရျပီး နည္းလာတာနဲ႔ ကိုယ့္ခုခံအားေတြ က်ဆင္းလာတယ္။ ေတာ္ေတာ္တန္တန္ ေရာဂါ ဥပမာ အေအးမိတာ၊ ဝမ္းေလွ်ာတာမ်ိဳးကအစ မခံႏိုင္ျဖစ္လာတယ္။

လြန္ခဲ့တဲ့ သံုးလေက်ာ္ေက်ာ္ေလာက္ကေတာ့ အေပ်ာ္အပါး လုိက္စားမိပါတယ္။ အေဖာ္ေတာ့ သံုးပါတယ္။ ခုအေရျပား (ေျခသလံုး ႏွင့္ လက္ျဖန္) မွာ ယားနာ လိုလိုေပါက္ေန ပါတယ္။ တစ္ကိုယ္ရည္ သန္႔ရွင္းေရးလဲ ေန႔တိုင္း လုပ္ပါတယ္။ ဒါနဲ႔ က်ေနာ္ ေသြးစစ္ၾကည့္ပါတယ္။ အေျဖမွာေတာ့ မရွိဘူး (non-reactive) လို႔ေရးထားပါတယ္။

ေသြးစစ္တာကို အန္ဂ်ီအိုေဆးခန္းေတြ၊ ျပင္ပ ပုဂၢလိက ေဆးခန္းေတြနဲ႔ အစိုးရ ေဆးရံုေတြမွာ စစ္ႏိုင္ပါတယ္။ အေရးၾကီးတာက ေသြး မစစ္ခင္မွာ ႏွစ္သိမ့္ ေဆြးေႏြးမႈ လုပ္ဖို႔လုိပါတယ္။ အမ်ားအားျဖင့္ ဒီလိုလုပ္တာမ်ိဳးက အန္ဂ်ီအိုေတြက ဖြင့္ထားတဲ့ ေဆးခန္းေတြ (ဥပမာ- AZG သဇင္ေဆးခန္း၊ PSI ရဲ႕ QC ေဆးခန္း… စတာေတြ) မွာ လုပ္ေပး ပါတယ္။ အေသးစိတ္ လိပ္စာေတြကို က်ေနာ္တုိ႔ website (ရန္ကုန္ရွိ ေမးျမန္းေဆြးေႏြးနိုင္ေသာ၊ ေသြးစစ္ႏိုင္ေသာ လိပ္စာနွင့္ ဖုန္းနံပါတ္မ်ား – http://www.hivinfo4mm.org/%E1%80%9B%E1%80%94%E1%80%B9%E1%80%80%E1%80%AF%E1%80%94%E1%80%B9%E1%80%9B%E1%80%BD%E1%80%AD-%E1%80%B1%E1%80%99%E1%80%B8%E1%80%BB%E1%80%99%E1%80%94%E1%80%B9%E1%80%B8%E1%80%B1%E1%80%86%E1%80%BC%E1%80%B8/) မွာ ရယူပါခင္ဗ်ာ။

အမ်ားဆံုး ျဖစ္တာက Ovulation bleeding မ်ိဳးဥထြက္ခ်ိန္မွာ သူျဖစ္လာရာအိတ္ Follicle ကေန မ်ိဳးဥ ေပါက္ထြက္ ခ်ိန္မွာ ျဖစ္တယ္။ ၂-၃ နာရီေလာက္ကေန ၁-၂ ရက္အထိ ၾကာတတ္တယ္။ တခ်ိဳ႕မွာ နာတာနဲ႔ တြဲေနတယ္။ မ်ိဳးဥထြက္ခါနီး (အီစထိုဂ်င္) ေဟာ္မုန္း မ်ား-နည္းရာကေန သားအိမ္ အတြင္း နံရံပါးလို႔ ဆင္းတာပါ။ ဒါ့ေၾကာင့္ဆိုရင္ Estrogen ေပးလို႔ ေပ်ာက္တယ္။