ကၽြန္ေတာ့္အမ်ိဳးသမီးမွာ ကုိယ္ဝန္ရွိေနပါတယ္။ သူနဲ႔ လိင္ မဆက္ဆံရတာ ႏွစ္လသံုးလေလာက္ၾကာေတာ့ မာဆက္က ေကာင္မေလးနဲ႔ ဆက္ဆံျဖစ္ပါတယ္။ အဲ့ဒီမွာ ဆက္ဆံၿပီးမွသိရတာက အဲ့ဒီေကာင္မေလးက ရာသီလာေနတဲ့ အခ်ိန္ျဖစ္ေနပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္ ေတာ္ေတာ္ေၾကာက္သြားတယ္။ သူနဲ႔ဆက္ဆံတံုးကေတာ့ ကြန္ဒံုး သံုးထား ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့စိတ္ထဲမွာ အခုခ်ိန္ထိ မသန္႔ျဖစ္ေနပါတယ္။ အဲ့ဒီေကာင္မေလးမွာ AIDS ရွိေနမယ္ဆိုရင္ ကၽြန္ေတာ့ကို ကူးႏိုင္ပါလားခင္ဗ်ာ။

ဒီ ART ကုထံုးေျပာင္းလဲမႈက ကေလးငယ္ေတြ၊ မူးယစ္ေဆး၀ါး ထိုးသြင္း သံုးစြဲသူေတြ၊ လိင္တူျခင္း ခ်စ္သူ အမ်ိဳးသား/ အမ်ိဳးသမီးေတြနဲ႔ လိင္လုပ္သားေတြ အတြက္ေတာ့ ဥပေဒေရးရာ၊ ယဥ္ေက်းမႈဆိုင္ရာ ကိစၥေတြက သူတို႔ကို ART ေဆး ရႏိုင္မႈ အခြင့္အလမ္း နည္းပါးေစတယ္ေလ။ ေဆးေသာက္လက္စ တစ္၀က္တစ္ပ်က္နဲ႔ ကုထံုး မျပီးေျမာက္တဲ့ လူေတြ အတြက္လည္း စိန္ေခၚမႈေလးေတြ ရွိေနတယ္ အဘ။

ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးက ေဆးနဲ႔ မတည့္ရင္ ျဖစ္တာပါ။ ေဆးယဥ္ပါးတာက ေဆးကို တစ္ပတ္ေသာက္လိုက္ ၾကားထဲမွာ မေသာက္ပဲေနလိုက္။ ေနာက္ တစ္ပတ္ ျပန္ေသာက္လိုက္ ျပန္ျဖတ္ ထားလုိက္ လုပ္ရင္ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။ မိတ္ေဆြက အခု ပုံမွန္ ေသာက္ေနတဲ့ အတြက္ ေဆးယဥ္ပါးမႈ အတြက္ စိတ္မပူပါနဲ႔။ ေဘးထြက္ ဆုိးက်ိဳးကေတာ့ ေဆးေသာက္ျပီး ႏွစ္ အေတာ္ၾကာမွ သိရပါတယ္။ ေဆးနဲ႔ မတည့္ရင္ေတာ့ ၇က္ပိုင္း အတြင္း သိသာပါတယ္။

လိင္အဂၤါကို ပါးစပ္နဲ႔ ဆက္ဆံရင္ ကာသလားေရာဂါ ကူးပါတယ္။ ပါးစပ္မွာ ႏႈတ္ခမ္းမွာ လွ်ာမွာ သြားဖံုးမွာ ကူးႏိုင္ပါတယ္။ ပိုးအေပၚမူတည္ျပီး ကုသရတာ ကြဲျပားပါတယ္။ မကုသမီ ေသြးစစ္ရပါတယ္။ ေသြးအေျဖရမွ သက္ဆို္င္ရာေရာဂါကို ကုသလို႔ရပါတယ္။

မိတ္ေဆြအေနနဲ႔ အျပင္မိန္းကေလးနဲ႔ အတူေနစဥ္မွာ အကာကြယ္ မပါတဲ့ အတြက္ လိင္မွတဆင့္ ကူးစက္တဲ့ ေရာဂါေတြ ကူးစက္ႏိုင္ေခ် ရွိပါတယ္။ ကူးစက္ႏိုင္တာေတြကေတာ့ အိတ္အိုင္ဗြီ၊ ကာသလားေရာဂါ နဲ႔ အသည္းေရာင္ အသား၀ါ ဘီ၊ စီ စတဲ့ ပိုးေတြ ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ ဆိုလိုတာက အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီ မကူးဘူး ဆိုသည့္တိုင္ ကာလသားေရာဂါေတြ၊ အသည္းေရာင္ အသား၀ါေတြ ကူးႏိုင္ေခ် ရွိပါေသးတယ္။ ကာလသားေရာဂါ ဆိုတာ ေရာဂါအမ်ိဳး မ်ားစြာရွိပါတယ္။

HIV ကူးစက္ရင္ ဘာလကၡဏာမွ သိသိသာသာ မျပပါဘူး။ ပိုးကူးစက္ခံရျပီး ၁ ပတ္ ၂ ပတ္မွာေတာ့ တုန္ေကြးဆန္ဆန္ ဖ်ားနာတာမ်ိဳး ျဖစ္တတ္ပါယ္။ ဒါကို အေတာ္မ်ားမ်ား သတိ မထားမိတတ္ပါဘူး။ ဘာလို႔လဲ ဆိုေတာ့ ခုခံအားက အဲဒီ အခ်ိန္မွာ ေကာင္းေနလို႔ပါ။ ခုခံအားေကာင္းေနသေရြ႕ ဘာလကၡဏာမွ မျပပါဘူး။ ႏွစ္နဲ႔ခ်ီျပီး သာမန္လူလုိပဲ ေနႏိုင္ ပါတယ္။

CD4 ဆိုတာ လင္ဖိုဆိုက္ (Lymphocytes) လို႔ေခၚတဲ့ ေသြးျဖဴဥ တစ္မ်ိဳးျဖစ္ျပီး ကိုယ္ခႏၶာ အတြက္ ေရာဂါ ပိုးမႊားေတြကို တိုက္ခိုက္ေပး ခုခံအား စနစ္မွာ ပါတဲ့ ေသြးျဖဴဥ တစ္မ်ိဳးျဖစ္ပါတယ္။ လူတိုင္းမွာ CD4 ရွိပါတယ္။ သာမန္အားျဖင့္ ေသြးတစ္စက္မွာ CD4 cell အေရအတြက္ ၅၀၀ မွ ၁၅၀၀ ၾကား ရွိႏိုင္ပါတယ္။ CD4 အေရအတြက္ နည္းေနတယ္ဆိုတာ ကိုယ္ခံအား က်တာကို ျပသပါတယ္။

လိင္စိတ္ဝင္စားသူႏွစ္ဦး အသားခ်င္း မထိေတြ႔ရခင္ ဆႏၵျဖစ္ေပၚလာတဲ့အခါ အဂၤါစိုစြပ္၊ သန္မာ လာတာဟာ စိတ္ေၾကာင့္ ျဖစ္လာတာပါ။ ေနာက္တဆင့္ အဂၤါေတြ ထိေတြ႔လာရင္ ဆႏၵျဖစ္ေပၚမႈ၊ အဂၤါစိုစြပ္မႈ၊ အဂၤါသန္မာမႈေတြဟာ ပိုမို ျမင့္မား လာေစတယ္။

HIV ပိုးဟာ သက္ရွိလူရဲ႕ ကိုယ္ခႏၶာ ထဲမွာသာ မ်ိဳးပြါးျခင္းျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ကိုယ္ခႏၶာ အျပင္ေရာက္သြားရင္ မ်ိဳးပြါးႏိုင္စြမ္းနဲ႔ ကူးစက္ႏိုင္စြမ္းဟာ မိနစ္ အနည္းငယ္သာ ရွိတယ္။

သူက စအုိ၀နဲ႔ အင္မတန္မွ လိင္ဆက္ဆံမႈ ျပဳလုပ္ ခ်င္ပါတယ္။ သုိ႔ေသာ္ သူ႔အမ်ဳိးသမီးမွ စအုိ လိင္ဆက္ဆံလွ်င္ HIV ပုိးရႏုိင္သည္လို႔ ေျပာပါတယ္။ သူတုိ႔ႏွစ္ဦးလုံး ပုိးမရိွပဲနဲ႔ ဆက္ဆံရင္ေကာ ပုိးရႏုိင္လုိ႔လား။

တစ္ခ်ိဳ႕က ၃ လေက်ာ္လို႔ ေသြးစစ္ျပီး မရွိဘူးဆိုရင္ မကူးစက္ေတာ့ဘူးလို႔ ထင္တတ္ ၾကပါတယ္။ တကယ္ေတာ့ ေသခ်ာခ်င္ရင္ ၆ လ အထိ ေစာင္႔ျပီး ေသြးစစ္သင့္ပါတယ္။ အဲဒီ ၃ လနဲ႔ ၆ လၾကားမွာ အထက္ကေျပာခဲ႔တဲ႔ အျပဳအမူေတြကို လံုး၀ ေရွာင္ၾကဥ္သင့္ပါတယ္။

HIV ပိုးပါတဲ့ ေသြးတစ္စက္က ကားလမ္းမေပၚ က်တယ္ဆိုပါစို႔။ ဒါဆိုရင္ ဒီေသြး တစ္စက္က ျပင္ပ အပူခ်ိန္ေၾကာင့္ အျမန္ေျခာက္သြားရင္ ပိုးလည္း ေသသြားႏိုင္ ပါတယ္။ အဲဒီေသြးက အဲယားကြန္းရွိတဲ့ အခန္းထဲမွာ က်ေနတယ္ ဆိုရင္ေတာ့ အခန္းက ေအးေနေတာ့ ေသြးလဲ ခဲေနႏိုင္ျပီး ပိုးအတြက္ အသက္ရွင္ဖို႔ အခ်ိန္နည္းနည္း ပိုရမွာပါ။ HIV ပိုးက ေအးခဲထားတဲ့ ေသြး ခဲေတြ၊ ေသြးအိတ္ေတြမွာ ရက္ပိုင္းအထိ အသက္ရွင္ေနႏိုင္ပါတယ္။