က်ေနာ့္ အေနနဲ႔ ART ေဆးေသာက္ဖို႔ကို စိတ္မေလာေစခ်င္ ပါဘူး။ ဘာလို႔လဲ ဆိုေတာ့ ဒီေဆးက စေသာက္ျပီးရင္ တစ္သက္လံုး မျပတ္တမ္းေသာက္ ရမွာပါ။ ေဆးမွာ ေဘးထြက္ ဆိုးက်ိဳးေတြလည္း မ်ားပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ အသည္း၊ ေက်ာက္ကပ္နဲ႔ အာရံုေၾကာကို ထိခိုက္ပါတယ္။ အခုလို အလုပ္ လုပ္ႏိုင္တုန္းမွာ ေဆး စေသာက္ရင္ မလိုအပ္ပဲ အပိုေငြ ကုန္မွာလည္း စိုးရိမ္ပါတယ္။ အျပင္မွာ ေဆး၀ယ္ေသာက္ ရင္ေတာ့ ေငြပိုကုန္ပါတယ္။

အေရးေပၚ တားေဆးေၾကာင့္ ရာသီရက္ေျပာင္းပါမယ္။ ၇၂ နာရီအတြင္း ေဆးေသာက္တာ ဆိုရင္ စိတ္ခ်ရ ပါမယ္။ ေသခ်ာခ်င္ရင္ ဆီးစစ္ႏိုင္ပါတယ္။ ေဆးအရွိန္ေသြးထဲမွာ ရွိေနစဥ္ ဆိုရင္လည္း ေဆးေသာက္ျပီးခ်ိန္ အနီးကပ္ နာရီေတြ အတြက္လည္း ကာကြယ္ပါမယ္။

အတူေနမယ္ဆိုရင္ ဘယ္အခ်က္ေတြ ေရွာင္ရမလဲ။ ဆက္ဆံတဲ့ အခ်ိန္မွာ အကာအကြယ္ သံုးလို႔ရလား။ ပါးစပ္ခ်င္း နမ္းလို႔ေကာ ရလား၊ ကၽြန္ေတာ့္ မိန္းမကေတာ့ လက္မထပ္ခင္ ထဲက HPV ကာကြယ္ေဆး ထိုးထားၿပီးသားပါ။ ကေလး ယူရင္ေကာ က်န္းမာတဲ့ ကေလး ရဖို႔ေသခ်ာႏိုင္လား။

အဲဒီႏိုင္ငံမွာ ဘယ္လိုစနစ္ထားလဲ သိပ္မသိပါ။ HPV ၾကြက္ႏို႔ဆိုရင္ STDs အတြက္ ဆရာဝန္ ျပရပါမယ္။ ျမန္မာျပည္မွာ ဆိုရင္ သမားေတာ္ တဦးျပရင္ ဆိုင္ရာကို လႊဲေပးပါတယ္။ က်ားအဂၤါျဖစ္တာ အတြက္ ဆီးလမ္း အထူးကုကိုျပတာ သင့္ေတာ္ပါတယ္။

Masturbation လုပ္တာအတြက္ သိပ္မစိုးရိမ္ပါနဲ႔။ အားနည္းတယ္လို႔ ခံစားရရင္ အၾကိမ္ေလွ်ာ့ပါ။ ခဏ တျဖဳတ္ျဖစ္ျဖစ္ နားျပီး၊ အစားအေသာက္ အားရွိေစမွာ စားပါ။ ေသြးက်ေဆးေတြမွာ တျခားေဆးေတြလိုပဲ ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳးေတြ ရွိတယ္။ တခုခုနဲ႔ တခုေတာ့ မတူပါ။

ဒီေဆးေတြက ေဘးထြက္ ဆိုးက်ိဳးလည္းရွိပါတယ္။ အျဖစ္မ်ားတာေတြကေတာ့ အသည္းကို ထိခိုက္ျခင္း၊ အာရံုေၾကာမ်ား ထိခိုက္ျခင္းနဲ႔ အေရျပားမွာ အကြက္ ထျခင္းတို႔ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီေဆးကို ဆရာ၀န္ ညႊန္ၾကားခ်က္အတိုင္း ေဆးကုိ အခ်ိန္ မွန္မွန္ ေသာက္သင့္ျပီး ေသာက္ေနစဥ္ ကာလေတြမွာ ဆရာ၀န္နဲ႔ ျပသျပီး ေဆးရဲ႕ ေဘးထြက္ ဆိုးက်ိဳးေတြ ရွိ/ မရွိကို အျမဲ စစ္ေဆးသင့္ပါတယ္။

ေနာက္တစ္ခ်က္က မိတ္ေဆြမွာ HIV ပိုးရွိေနတာ မိန္းကေလးကို အသိေပးထားပါ သလား၊ သူမက သိေနတယ္ ဆိုရင္ေတာ့ စိတ္ေသာက သက္သာေစဖို႔ တတ္ကၽြမ္းတဲ့ သူေတြနဲ႔ ႏွစ္သိမ့္ ေဆြးေႏြး တာမ်ိဳး ျပဳလုပ္ သင့္ပါတယ္။

ART ေဆးေတြကို ေသာက္တဲ့အခါမွာ ဆရာ၀န္ေတြက အခ်ိန္မွန္ေအာင္ ေသာက္ဖုိ႔ ေျပာေလ့ ရွိပါတယ္။ ဒါဟာ ေဆးေတြရဲ႕ အာနိသင္ဟာ နာရီပိုင္းနဲ႔ ကိုယ္ထဲမွာ အစြမ္းျပပံု မတူၾကလို႔ပါ။ ျဖစ္ႏိုင္ ရင္ ေသာက္တဲ့ အခ်ိန္ကို သတ္မွတ္ထားသင့္ပါတယ္…

HIV ပိုးရွိတဲ့သူက ART (Anti-retro viral Therapy) ေဆးေသာက္ေနတယ္ ဆိုတာ HIV ပိုးေတြကို ART ေဆးက လံုးဝ ေသေအာင္သတ္တာ မဟုတ္ပါဘူး။ HIV ပိုးေတြ ကိုယ္ထဲမွာ မ်ိဳးပြားတာကို ထိန္းခ်ဳပ္ထားတာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီေတာ့ ေဆးေသာက္ေနတဲ့ လူနာရဲ႕ ကိုယ္ထဲမွာ HIV ပိုးေတြက အသက္ရွင္သန္ ေနဆဲပါ။ ေဆးေသာက္လို႔ ပိုးေတြ လံုး၀ မရွိေတာ့ ဘူးဆိုတာ မဟုတ္ပါဘူး။

ေရာဂါရွိတဲ့ ေကာင္ေလးက ေကာင္မေလးရဲ႕ လိင္အဂၤါကို လွ်ာနဲ႔ ဆက္ဆံရင္ ကူးစက္ႏိုင္ေျခ နည္းပါတယ္။ ဥပမာ HIV ပိုးရွိတဲ့ ေကာင္ေလး ပါးစပ္မွာ ျပည္တည္နာေတြ ရွိတယ္ ဆိုရင္ ေကာင္ေလးရဲ႕ တံေတြး ကေန ေကာင္မေလးရဲ႕ လိင္အဂၤါ အတြင္းကို HIV ပုိုး၀င္သြားႏိုင္ပါတယ္။ ဒါကေတာ့ ျဖစ္ႏိုင္ေခ် နည္းပါတယ္။

ေယာက်္ားေလးရဲ႕ သုက္ရည္ထဲက သုက္ပိုးဟာ ခႏၶာကိုယ္ အျပင္ဘက္မွာ အခ်ိန္ ဘယ္ေလာက္ၾကာၾကာ ေနႏိုင္ပါသလဲ။ တကယ္လို႔ သုက္ပိုးဟာ ခႏြာကိုယ္ အျပင္ ဘက္ေရာက္ျပီး အခ်ိန္ နည္းနည္း ၾကာမွ မိန္းမ အဂၤါထဲကို လက္ကေနတဆင့္ အနည္းငယ္ ကပ္ပါသြားခဲ့ရင္ေရာ ကိုယ္ဝန္ ရႏိုင္ပါသလား။

ေယာက္်ားေလးရဲ႕ သုက္ရည္က မိန္းကေလး လိင္အဂၤါထဲ မဝင္ရင္ ကိုယ္ဝန္မရႏိုင္ပါ။ မိန္းကေလးေတြ ရာသီ မလာေစတဲ့ အေၾကာင္းေတြထဲမွာ ကိုယ္ဝန္ တခုတည္း မဟုတ္ပါ။ သုက္ရည္ဝင္ျခင္း မရွိတာ ေသခ်ာ ရင္ ေစာင့္ၾကည့္ႏိုင္ ပါတယ္။ ဒီထက္ ပိုေသခ်ာခ်င္ေသးရင္ မိန္းကေလးဆီးကုိ ကိုယ္ဝန္ ရွိ-မရွိ စစ္လိုက္ပါ။ ပို႔တဲ့ လင့္ခ္ ေတြကို စိတ္ဝင္ စားရင္လဲ ဖတ္ႏိုင္ပါတယ္။