မူးယစ္ေဆး ကုသမႈ (ကာကြယ္မႈ) စီမံကိန္းေကာင္း တစ္ခုကုိ ေကာင္းမြန္ထိေရာက္စြာ အေကာင္အထည္ေဖာ္ၿပီး တက္ႂကြတဲ့ သူေတြကုိ အသံုးျပဳရမယ္။ ဒီလို လူမ်ဳိးေတြ မ်ားမ်ားလိုတယ္။ မူးယစ္ေဆးဝါး ကုသမႈဟာ စိတၱဇအထူးကု ဆရာဝန္မွသာ လုပ္ရမယ့္ အလုပ္ မဟုတ္ပါဘူး။ အခ်ဳိ႕ေနရာေတြမွာဆိုရင္ မူးယစ္ေဆးဝါး ျပတ္ၿပီး သူေတြက ေစတနာ့ ဝန္ထမ္းအျဖစ္နဲ႔ ကူၿပီး ေဆးမျပတ္ေသးသူေတြကုိ ရွာေပးျခင္း၊ ကုသဖို႔ရာ တိုက္တြန္းျခင္း စသည္တို႔ လုပ္ေဆာင္ေပး ၾကတယ္။

ဒီေဆးစြဲတယ္ဆိုတဲ့ ကိစၥဟာ ဝင္လို႔ေတာ့ ရတယ္။ ထြက္လို႔မရတဲ့ ကိစၥ”လုိ႔ စစ္(လ)ဗားနားက စိတ္ပ်က္စြာနဲ႔ မွတ္ခ်က္ခ်လိုက္တယ္။ သူလည္း AIDS ေရာဂါ ျပန္႔ပြားမွာ စိုးပါတယ္၊ မလိုလားပါဘူး။ အဲဒီအခ်ိန္မွာ သူ႕ဂလင္းအႀကိတ္ေတြ ႀကီးေနၿပီ။ ညအိပ္ရင္လည္း ေခြ်းေတြ ထြက္ထြက္ေနလုိ႔ အိပ္ေကာင္းျခင္း မအိပ္ရဘူး။ တစ္ေန႔လံုး အခ်ိန္မျပတ္ ႏုံးခ်ည့္ခ်ည့္နဲ႔ ေမာေနတယ္။ သူ႕မွာ AIDS အစပ်ဳိးေနၿပီ။ ဒါျဖင့္ ဘာေၾကာင့္ ဒီည ဒီအလုပ္ လုပ္ဦးမွာလဲ။ သူ႕အတြက္ အျခားေငြရွာတဲ့နည္း မရွိဘူး၊ မသိဘူး၊ ဒါေၾကာင့္ပဲ။

AIDS ပိုးစစ္ဖို႔အတြက္ လိုတဲ့ ပစၥည္းကလည္း ေစ်းႀကီးတယ္။ လိုသေလာက္ ေဖာေဖာသီသီ မရႏိုင္ဘူး။ ဒီေတာ့ ရွိတာကို ဘယ္လိုအမ်ားဆံုး အသံုးခ်ထိုက္တယ္ ဆိုတာကိုလည္း တြက္ခ်က္ၿပီးမွ သံုးၾကရမွာ။ ဒီေတာ့ AIDS အရွိအမ်ားဆံုးထင္တဲ့ ေနရာေဒသမွာ ရွိတဲ့ ျပည့္တန္ဆာေတြကို ဦးစာေပး အစီအစဥ္ဆြဲၿပီး စစ္ၾကည့္ရမွာ။ ပိုးဝင္ၿပီးသူေတြကို အျခားသူမ်ားနည္းတူ ျပဳစုေစာင့္ေရွာက္ရမယ္ ဆိုတာေတာ့ ေျပာဖို႔လုိမယ္ မထင္ပါဘူး။

AIDS ကာကြယ္ေရး အတြက္ေတာ့ ျမန္မာမွာလည္း အျခားႏိင္ငံမ်ားနည္းတူ AIDS အတြက္ စီမံကိန္းေတြေရးဆြဲၿပီး လုပ္ကိုင္ေနၾကပါတယ္။ ကမၻာရွိ AIDS စီမံခ်က္ေတြ အားလံုးရဲ႕ ဦးတည္ခ်က္ေတြကေတာ့ AIDS ေရာဂါအေၾကာင္း သိသင့္စရာေတြကုိ သိေစၿပီး ပညာေပးျခင္း၊ AIDS မရေအာင္ ကိုယ္ကိုယ္တုိင္ ဘယ္လိုကာကြယ္ေဆာင္ရြက္ႏိုင္တယ္ ဆိုတာေတြနဲ႔ အျခားသူမ်ားကို AIDS ဘယ္လို ကာကြယ္ရမယ္ဆိုတာေတြကုိ ထပ္ဆင့္ ပညာပြားေပးဖို႔ပဲ ျဖစ္တယ္။

ျမန္မာမွာကေတာ့ တခ်ဳိ႕ ျပည့္တန္ဆာမေတြက ျပည္ပထြက္ၿပီး AIDS ပိုးေတြကုိ အမွတ္မထင္ ျပန္သယ္လာတာ။ AIDS ဗိုင္းရပ္စ္ကို သြငး္ကုန္အျဖစ္ လုပ္ၾကတာ။ ေနာက္ဆက္ၿပီး ထပ္ဆင့္ပြားတဲ့ ပံုစံကေတာ့ အတူတူ ျဖစ္မွာ ပါပဲ။ ျမန္မာမွာ ပြားမႈကို အားေပးေနတဲ့ အခ်က္တစ္ခုကေတာ့ ဒီလူေတြထဲမွာ က်န္းမာေရး ပညာေပးမႈကို တြင္တြင္ က်ယ္က်ယ္ မလုပ္ႏုိင္ေအာင္ ဟန္႔တားေနတဲ့ အေျခအေနေတြ ရွိေနျခင္းပဲ။

၁၉၈၄ ခုႏွစ္မွာ ထုိင္းမွာ ပထမဆံုး AIDS ေရာဂါရွင္ကို ေတြ႕တယ္။ ၁၉၈၅ မွာ ဂ်ပန္၊ တရုတ္ျပည္ ေဟာင္ေကာင္နဲ႔ ဖိလစ္ပိုင္မွာ AIDS ရွိေနၿပီ၊ ၁၉၈၆ မွာ အိႏၵိယ၊ စကၤာပူ၊ သီရိလကၤာ။ ၁၉၈၇ မွာ အင္ဒိုနီးရွား၊ ေတာင္ကိုးရီးယား၊ ပါကစၥတန္မွာ ရွိၿပီလို႔ မွတ္တမ္းရွိတယ္။ ကမၻာ့က်န္းမာေရး အဖြဲ႕က ေၾကညာတဲ့ မွတ္တမ္းမွာ ၁၉၈၆ ခုႏွစ္ AIDS ရွိတဲ့ တိုင္းျပည္စာရင္းမွာ ျမန္မာ မပါခဲ့ဘူး။ ၁၉၈၈ ခုႏွစ္မွာေတာ့ တစ္ေယာက္၊ ႏွစ္ေယာက္ေလာက္မွာ AIDS ပိုး ရွိေနၿပီလို႔ ေျပာသံ ၾကားရတယ္။

ကမၻာတစ္ခုလံုးကုိ ၿခံဳၿပီး သံုးသပ္ၾကည့္ရင္ေတာ့ “ကူးစက္ပံု ပံုစံ” ဟာ ၃ မ်ိဳး ခြဲျခားျပလို႔ ရတယ္။ ဒီပံုစံေတြကုိ သိနားလည္ဖို႔လိုတဲ့ အေၾကာင္းကေတာ့ ဒီအသိဟာ ေရာဂါျဖစ္စဥ္ လမ္းေၾကာင္းကုိ ေလ့လာရာမွာလည္း အသံုးဝင္တယ္။ ကာကြယ္ေရးအတြက္ အစီအစဥ္မ်ား ဆြဲရာမွာလည္း အေထာက္အကူျပဳတယ္။ ဘယ္ပံုစံနဲ႔ ကူးရင္ ဘယ္ေလာက္ ကူးစက္ႏိုင္မယ္၊ ဘယ္သူေတြ အမ်ားဆံုး ထိမယ္ဆိုတာကို သိႏိုင္တယ္။

AIDS နဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး အတည္မျပဳရေသးတဲ့ သတင္းေတြ၊ အေျခအျမစ္ မရွိတဲ့ ေကာလာဟလေတြေၾကာင့္ မဆင္မျခင္ ေၾကာက္ၾကၿပီး ေတြးေခၚ သံုးသပ္မႈေတြမွာ အျမင္မမွန္ေတာ့ပဲ အလြန္အကြ်ံေတြ ျဖစ္ခဲ့ၾကတယ္။ ဥပမာဆိုရင္ AIDS ေရာဂါပိုးရွိတဲ့ လူကို ထိမိရံုနဲ႔ ေရာဂါကူးတယ္လို႔ ယူဆေနၾကတယ္။ ဒီလို ခံယူခ်က္ ရွိမရွိ ေမးျမန္းေလ့လာၾကည့္တဲ့အခါမွာ ေမးျမန္းခံရသူအနက္ ၁၀% မွ ၃၀% တို႔ဟာ လက္ဆြဲႏႈတ္ဆက္ရံု၊ ဘတ္(စ)ကား အတူတူစီးရံု၊ အလုပ္အတူတူ လုပ္ရံုနဲ႔ AIDS ေရာဂါ ကူးစက္ႏိုင္တယ္လုိ႔ ယံုၾကည္ၾကတယ္။

၁၉၈၀ ခုႏွစ္ အစပိုင္းမွာ တစ္ကမၻာလံးမွာ ၁၀၀၀၀၀ (တစ္သိန္း)။ ၁၉၈၀-၈၉ အတြင္း ၅ သန္းမွ ၁၀ သန္း ရွိမယ္။ အဲဒီ အထဲက နည္းတဲ့ ဂဏန္းျဖစ္တဲ့ ၅ သန္းကို ယူၿပီး ကမၻာအရပ္ရပ္ကုိ ေဝပံုခ် ခြဲၾကည့္မယ္ဆိုရင္ ၂.၅ သန္းဟာ အာဖရိက၊ ၂ သန္းဟာ အေမရိက (ေတာင္နဲ႔ ေျမာက္)၊ ၅ သိန္းဟာ ဥေရာပနဲ႔ ၁ သိန္းဟာ အာရွနဲ႔ အိုရွန္းနီးယားမွာ ရွိမယ္။ ဒီေတာ့ လက္ရွိအေျခအေနမွာ AIDS ဟာ ကမၻာအႏွ႔ံအျပားမွာ ရွင္သန္လ်က္ရွိၿပီး အစဥ္တစိုက္ ျပန္႔ပြားလ်က္ပဲလို႔ ဆိုရမယ္။

က်န္းမာေရး သတင္း ေပးပို႔မႈ ေကာင္းတဲ့ အေမရိကန္မွာေတာင္ ကမၻာက်န္းမာေရး အဖြဲ႕က ခ်မွတ္ထားတဲ့ AIDS ေရာဂါ သတ္မွတ္ခ်က္မ်ားနဲ႔ ကိုက္ညီတဲ့ ေရာဂါသည္ေတြထဲက ၉၀ % ရာႏႈန္းျပည့္ မဟုတ္) သာ တိုင္းၾကား မွတ္တမ္းတင္ခဲ့ၾကတာကို ေတြ႕ရတယ္။ ဥေရာပမွာ ေတာ့ ၅၀ % ဟာ သတင္းပို႔ တိုင္းၾကားျခင္း မလုပ္ပဲ ေနတာ ရွိတယ္လို႔ ဆိုၾကတယ္။ အခ်ိဳ႕ တုိင္းျပည္ေတြမွာေတာ့ ေသစာရင္း ေရးေပးသူ ဆရာဝန္က AIDS ေရာဂါအစား “ အဆုတ္ေရာင္” “ကင္ဆာ” လို႔သာ မွတ္တမ္းမွာ ေရးေပးလုိက္တယ္။

ေသြးနဲ႔ ေသြးပစၥည္းသြင္းမႈေၾကာင့္ AIDS ေရာဂါ ရလာသူဟာ တစ္ကမၻာလံုး အတိုင္းအတာနဲ႔ ဘယ္ေလာက္ရွိမလဲဆိုတဲ့ အေျဖမွန္ကုိေတာ့ ၁၉၉၂-၁၉၉၅ ေလာက္မွ သိရမယ္။ ဒါေတာင္ မွတ္တမ္းေတြ ေကာင္းေကာင္းထားႏိုင္မွ သိမွာ၊ ျပႆနာကေတာ့ မေသးတာ အမွန္ပါပဲ။ ၁၉၈၁ ခုႏွစ္မွာ CDC (စီဒီစီ) ကေန AIDS ဟာ မူးယစ္ေဆးဝါး ထိုးသူေတြမွာ ရႏိုင္တယ္ဆိုတာ သိၿပီးေနာက္ ဒီကူးစက္နည္းဟာ AIDS ျပန္႔ပြားေရးမွာ အခရာ ျဖစ္တယ္ ဆိုတာကုိ တစ္ေန႔တျခား ပိုၿပီး ထင္ရွားလာပါတယ္။

AIDS ေရာဂါပိုး စဝင္တဲ့ အခ်ိန္နဲ႔ AIDS ေရာဂါ တကယ္ျဖစ္လာမယ့္ အခိ်န္ဟာလည္း ရွည္ၾကာေတာ့ ေသြးပစၥည္း သြင္းထားသူ တစ္ေယာက္ဟာ AIDS ျဖစ္လာမယ္၊ မျဖစ္လာဘူးဆိုတာကုိ တိုေတာင္းတဲ့ အခ်ိန္အတြင္းမွာ မသိႏိုင္ဘူး။ ဒီေတာ့ ျပႆနာဟာ ေလာေလာ ဆယ္မွာ ျပတ္သြားတာမ်ိဳး မဟုတ္ဘူး။ ဒီေတာ့ ျပႆနာဟာ ေလာေလာဆယ္မွာ ျပတ္ သြားတာမ်ိဳး မဟုတ္ဘူး။ AIDS ေရာဂါပိုး (ဗိုင္းရပ္စ္) ေသြးထဲမွာ ရွိ၊မရွိ ကိုေတာ့ စစ္ၾကည့္ရင္ သိႏိုင္ပါတယ္။