ႏွစ္စဥ္ႏွစ္တုိင္း
ဒီဇင္ဘာလ ၁ ရက္ေန႔ကို World AIDS Day အျဖစ္ ႏုိင္ငံတကာမွာ က်င္းပၾကသလို
ျမန္မာႏုိင္ငံမွာလည္း က်င္းပေလ့ ရွိပါတယ္။

အထူးသျဖင့္
ရန္ကုန္ၿမိဳ႕မွာေတာ့ မီးေမွ်ာပြဲနဲ႔ အတူ ဆုေတာင္းပြဲတစ္ခုကို အင္းလ်ားကန္
စိမ္းလန္းစိုျပည္ ဥယ်ာဥ္မွာ ျပဳလုပ္ေလ့ရွိပါတယ္။ NGO မ်ားမွာလည္း အလားတူ အမွတ္တရ
အစီစဥ္ေတြ၊ ဆုေတာင္းပြဲေတြ၊ ေပ်ာ္ပဲြရႊင္ပြဲေတြ ျပဳလုပ္ၿပီးHIV/ AIDS ေဝဒနာရွင္မ်ားကို
ကမာၻႀကီးက ေမ့မထားဘူး ဆိုတာ ျပသႏိုင္ဖို႔ ခမ္းခမ္းနားနား ျပဳလုပ္ေလ့ ရွိပါတယ္။
ဒီလို အခမ္းအနားမ်ဳိးေတြမွာ သတင္းဓာတ္ပံု ႐ိုက္တဲ့အခါ၊ သတင္းယူတဲ့အခါ ကာယကံရွင္ရဲ႕
သေဘာတူညီ ခြင့္ျပဳခ်က္ ရယူရမွာ ျဖစ္သလို သတင္းသမား အေနနဲ႔ လိုက္နာရမယ့္
က်င့္စဥ္ေတြလည္း ရွိပါတယ္။

အထူးသျဖင့္
ဒီလိုအခမ္းအနားေတြမွာ HIV/AIDS ေဝဒနာရွင္ ေတြရဲ႕ မိသားစုဝင္ေတြ၊ သားသမီးေတြ၊
ကေလးငယ္ေတြ ပါဝင္တတ္တာမို႔ သတင္း ဓာတ္ပံု ႐ုိက္ယူရာမွာ အထူး သတိျပဳဖို႔ လုိပါတယ္။
တက္ေရာက္ လာသူတုိင္းဟာ HIV/AIDS ေဝဒနာရွင္ေတြ မဟုတ္ဘူး ဆိုတာ သေဘာ ေပါက္ဖို႔ လိုပါတယ္။
သတင္းေထာက္ေတြက ကေလးငယ္ေတြရဲ႕ ႐ုပ္ပံုလႊာေတြကို ေဖာ္ျပတာဟာ စာဖတ္သူရဲ႕ ၾကင္နာ
စာနာႏုိင္မႈကို ရယူႏုိင္တယ္လို႔ ယူဆေလ့ ရွိပါတယ္။ တစ္ခါတစ္ရံမွာ ေစတနာအမွား
ျဖစ္သြား ႏုိင္ပါတယ္။ ဒီလိုမ်ဳိး မျဖစ္ေစခ်င္လို႔ မဲေခါင္ျမစ္ဝွမ္းေဒသ အစီအစဥ္က
စီစဥ္ထုတ္ေဝတဲ့ MEDIA GUIDE FOR REPORTING HIV & AIDS စာအုပ္မွာ ေဖာ္ျပထားတဲ့
ကေလး သူငယ္မ်ားႏွင့္ စပ္လ်ဥ္း၍ သတင္းအစီရင္ခံျခင္း က႑ပါ သတင္းေထာက္ေတြ
စဥ္းစားရမယ့္ အခ်က္အလက္ ၅ ခ်က္ကို ေဖာ္ျပ ေပးလိုက္ပါတယ္။

HIV/AIDS
ႏွင့္ ေနထိုင္ေနေသာ ကေလးသူငယ္မ်ားအေၾကာင္း သတင္းဖန္တီးရာတြင္ အေျခခံအားျဖင့္
စဥ္းစားရမည့္ အခ်က္ ၅ ခ်က္ရွိသည္။

၁။ ကေလးသူငယ္မ်ား၏ အက်ဳိးစီးပြား

ကေလးသူငယ္မ်ားႏွင့္
ပတ္သက္၍ ဘယ္လို ႐ႈေထာင့္မ်ဳိးမွ သတင္းကို ေရးသည္ျဖစ္ေစ ထိုသတင္းသည္ ကေလးမ်ားအတြက္
ထိခုိက္နစ္နာ လြယ္ေသာ အေျခအေနကို ထုတ္ေဖာ္ ေျပာၾကားသလို မျဖစ္ေစရ။ သူတို႔၏
အက်ဳိးစီးပြားကို မထိခုိက္ေစရ။

၂။ ျမင့္မားေသာ က်င့္ဝတ္ျဖင့္ ေဆာင္ရြက္ျခင္း

အထူးသျဖင့္
ထိခိုက္လြယ္ေသာ ကေလးသူငယ္မ်ားအေၾကာင္း သတင္းကိစၥမ်ား ေဆာင္ရြက္တိုင္း ျမင့္မားေသာ
က်င့္ဝတ္ျဖင့္ ေစာင့္ထိန္း လုပ္ကိုင္ရမည္။ တစ္ဖက္သတ္ ထင္ျမင္ယူဆ ခ်က္မ်ား၊
ခြဲျခားသလို ျဖစ္ေသာ စကားလံုး အသံုးအႏႈန္းမ်ား၊ သတင္းကို လမ္းလြဲေစမည့္ တင္ျပမႈမ်ားကို
ေရွာင္ရွားပါ။ သတင္း ဇာတ္လမ္းထဲတြင္ ကေလး သူငယ္တို႔အား သနားစဖြယ္ ဒုကၡသည္
သားေကာင္မ်ားအျဖစ္ မီးေမာင္းထိုးျပျခင္းျဖင့္ ကေလးသူငယ္တို႔သည္ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္မဲ့၍
စြမ္းအား မရွိေသာသူမ်ားအျဖစ္ ထင္ျမင္ျခင္းကို ခံသြားရႏိုင္သည္။

၃။ လွ်ဳိ႕ဝွက္ခ်က္ကို ထိန္းသိမ္းျခင္း

ကေလးမ်ား၏
အက်ဳိးစီးပြားအတြက္ ေတြ႕ဆံုေမးျမန္း ခံရသည့္ ကေလးမ်ားတြင္ HIV ရွိေနသည္ဆိုျခင္းကို
လွ်ဳိ႕ဝွက္ထားပါ။ ကေလး သူငယ္တို႔အေနျဖင့္ သူတို႔တြင္ HIV ရွိေနသည္ကို
ေျပာဆုိျခင္းသည္ သူတို႔အေနျဖင့္ ေနာက္ဆက္တြဲ ျဖစ္လာမည့္ အက်ဳိးဆက္မ်ားကို
နားလည္ႏုိင္စြမ္း မရွိေသး၍ ျဖစ္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ သတင္းသမားအား သူတို႔ နာမည္မ်ားကို
ထုတ္ေဖာ္ေျပာျခင္း၊ ေနရပ္လိပ္စာမ်ားကို ေျပာျပျခင္း၊ ဓာတ္ပံု ႐ုိက္ခြင့္ျပဳျခင္း
ျဖစ္သည္။ ကေလးမ်ားထံမွ သေဘာ တူညီခ်က္ ရသည္ဟု ဆိုေသာ္လည္း ေနာက္ဆက္တြဲ ျဖစ္လာမည့္
အက်ဳိးဆက္မ်ား အေၾကာင္းကို အခ်ိန္ယူ၍ စိတ္ရွည္စြာ ရွင္းလင္း ျပရမည္။ ကေလးကိုသာ
ရွင္းလင္း ေျပာဆိုသည္ မဟုတ္ဘဲ ကေလးမိဘ၊ အုပ္ထိန္းသူႏွင့္ ကေလးကို ေစာင့္ေရွာက္သူမ်ားကိုပါ
တစ္ခ်ိန္တည္းတြင္ ဂဃနဏ ရွင္းလင္း ေျပာဆိုရမည္။

သို႔ေသာ္
ဤေနရာတြင္ ႁခြင္းခ်က္ တစ္ခုေတာ့ ရွိသည္။ အဆိုပါ ကေလးတြင္ HIV ရွိေနသည့္
အေၾကာင္းကို သတင္းေရးသားျခင္းသည္ တစ္စုလံုးေသာ လူထုအား ႀကီးမားေသာ အက်ဳိးေက်းဇူး
ျဖစ္ေစမည့္ အေျခအေန ရွိေၾကာင္း သိသာစြာ ထင္ထင္လင္းလင္း ရွိေနသည္ ဆိုပါက ထုတ္ေဖာ္
ေရးသားႏုိင္သည္။

၄။ ျဖစ္လာႏုိင္သည့္ ေနာက္ဆက္တြဲ

အက်ဳိးဆက္မ်ားကို
ေသခ်ာ ေစ့ငုစြာၾကည့္ပါ
သင္၏ ေတြ႕ဆံု ေမးျမန္းခန္းထဲတြင္ ကေလးသည္ တစ္ႀကိမ္ သို႔မဟုတ္ တစ္ႀကိမ္ထက္ပို၍
ပါေကာင္း ပါေနမည္။ တစ္ခါတစ္ရံ၌ အျခားေသာ HIV ဇာတ္လမ္းမ်ားကို ေရးသားရင္း အဆိုပါ
ကေလးႏွင့္ ေတြ႕ဆံု ေမးျမန္းထားခ်က္ကို ဆက္စပ္၍ ျပန္သံုးတာမ်ဳိးလည္း ရွိႏုိင္သည္။
သင္၏ သတင္းဇာတ္လမ္းအား ေမာ္ကြန္းတိုက္ Archive တြင္ စုေဆာင္း ထားသည္ ဆိုပါစို႔။
လိုအပ္တိုင္း အကိုးအကား အေနျဖင့္ ထိုဇာတ္လမ္းကို သင္ သို႔မဟုတ္ အျခားသူမ်ားက သံုးသည္
ဆိုပါက ကေလး၏ HIV ရွိေနသည့္ ဘဝသည္ ထပ္ျပန္တလဲလဲ ေဖာ္ျပ ခံေနရမည္ ျဖစ္သည္။
သင့္အေနျဖင့္ ဘယ္လို အခ်က္အလက္မ်ား သင္၏ သတင္းဇာတ္လမ္းထဲတြင္ ထည့္သြင္းသည္ ျဖစ္ေစ
ကေလး၏ အနာဂတ္ အက်ဳိးစီးပြားကို မထိခုိက္ေစရန္ လိုသည္ဟု စိတ္တြင္ အၿမဲရွိေနရမည္။

၅။ ကေလး သူငယ္မ်ားတြင္ ျမင္ေတြ႕ ၾကားသိရန္ အခြင့္အေရး
ရွိသည္

ကေလး၏
ကိုယ္ပိုင္ အက်ဳိးစီးပြားသည္ အထူးတလည္ အေရးႀကီးသည္။ သို႔ေသာ္ ကေလးသူငယ္မ်ား
အေနျဖင့္ သူတို႔ႏွင့္ ဆက္စပ္ ပတ္သက္ေနသမွ် ကိစၥရပ္မ်ားတြင္ ပူးေပါင္း ေဆာင္ရြက္ရန္
အခြင့္အေရး ရွိသည္။ သင့္အေနျဖင့္ ကေလးတို႔အား HIV/AIDS ကိစၥမ်ားတြင္ လည္းေကာင္း၊
ဆက္စပ္ေနေသာ ကိစၥရပ္မ်ားတြင္ လည္းေကာင္း၊ သူတို႔၏ ထင္ျမင္ယူဆခ်က္မ်ား ထုတ္ေဖာ္
ျပသႏုိင္ရန္ အတြက္ အခြင့္အေရး ေပးရမည္။

HIV/AIDS
သတင္း ေရးသားေပးပို႔ျခင္းနဲ႔ ဆက္စပ္ၿပီး သတင္းသမားမ်ား လိုက္နာရမယ့္ သတင္းေထာက္
က်င့္ဝတ္၊ AIDS သတင္းမ်ားနဲ႔ စပ္လ်ဥ္းၿပီး သတင္းေထာက္မ်ားရဲ႕ အခြင့္အေရးႏွင့္ တာဝန္ရွိမႈ၊
ကေလး သူငယ္မ်ားႏွင့္ စပ္လ်ဥ္းၿပီး သတင္း အစီရင္ခံပံုတို႔ကို ေဖာ္ျပခဲ့ၿပီး
ျဖစ္ပါတယ္။ မိမိ ပတ္ဝန္းက်င္မွာ ရွိတဲ့ ေဝဒနာရွင္မ်ားရဲ႕ သတင္းမ်ားကို စနစ္တက်
ခ်ဥ္းကပ္ ရယူၿပီး သတင္းမ်ားကို ေရးသား ေပးပို႔ႏုိင္ပါတယ္။ အထူး မွာလိုတာက အထက္မွာ
ေဖာ္ျပခဲ့ၿပီးျဖစ္တဲ့ အမွာစကားမ်ားကို အတိအက် လိုက္နာေစလိုတာပါပဲ။ ေရးၾကည့္ပါ၊
ပို႔ၾကည့္ပါ။ အားလံုးကို ႀကိဳဆိုပါတယ္။

အယ္ဒီတာ

Monday, 07 December 2009 15:46

ေရႊအျမဳေတ -
(Dec-09) ပို႔ၾကည့္ပါ