HIV/AIDS ကုသတဲ့ ေနရာမွာ နည္းလမ္းသစ္ တစ္ခုျဖစ္တဲ့ 'မကူးစက္မီ ေရာဂါ ကာကြယ္ျခင္း' (Pre-Exposure Pro- phylaxis - PrEP) နည္းက အလုပ္ျဖစ္တယ္ ဆိုတာ ရွာေဖြ ေတြ႔ရွိ ခဲ့ပါတယ္။
ဆရာဝန္ ေတြဟာ HIV/AIDS ကုသေရးမွာ ေအာင္ျမင္ တိုးတက္မႈေတြ တဟုန္ထိုး ရရွိေန ပါတယ္။ မေန႔က ထုတ္ျပန္ လိုက္တဲ့ ေလ့လာမႈ အသစ္အရ ၾကိဳတင္ ကာကြယ္ ကုသမႈဟာ ထင္တာ ထက္ပိုျပီး ထိေရာက္မႈ ရွိတယ္ ဆိုတာ သိလာ ရပါျပီ။ The Lancet မွာထုတ္ျပန္ လိုက္တဲ့ ေလ့လာမႈဟာ ေရာဂါ ကာကြယ္မႈ နည္းလမ္း သစ္တစ္ခု ျဖစ္တဲ့ 'မကူးစက္မီ ေရာဂါ ကာကြယ္ျခင္း' (Pre-Exposure Prophylaxis - PrEP) နဲ႔ပတ္သက္ ေနပါတယ္။ ေရာဂါ ရႏိုင္ေျခမ်ားတဲ့ လူေတြ ေဆးတစ္ေန႔ တစ္လုံး ေသာက္ျပီး ေရာဂါ ကူးစက္ျခင္းမွ ကာကြယ္ဖို႔ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ပိုးရွိတဲ့ မိခင္ကေန ရင္ေသြးကို ေမြးဖြားစဥ္မွာ မကူးစက္ ေစဖို႔ သုံးရတဲ့ gel ဟာလည္း ဒါမ်ိဳး ကာကြယ္နည္း တစ္ခုပါပဲ။ ေတာ္ေတာ္ ထိေရာက္တယ္လို႔ ေလ့လာမႈ ေတြက ဆိုပါတယ္။
ဒါဆို ဒီေလ့လာမႈ အစီရင္ခံ စာဟာ ဘာမ်ား ကြာျခားမႈ ရွိပါသလဲ။ The New York Times မွာေဖာ္ျပ ထားတာကေတာ့ PrEP ဟာေဆးသမားေတြ အတြက္ မထိေရာက္ ဘူးလို႔ သိပၸံ ပညာရွင္ေတြ အစဥ္အဆက္ ယူဆခဲ့ ၾကတာပါ။ အေၾကာင္း ကေတာ့ ေဆးသုံးသူေတြမွာ HIV ကူးစက္ႏႈန္း ေၾကာက္ခမန္း လိလိ ျမင့္မားျပီး ျမန္ဆန္ လြန္းလို႔ပါပဲ။ ၁၉၈၀ ျပည့္ လြန္ႏွစ္မ်ားက ထိုင္းႏိုင္ငံမွာ ျဖစ္ခဲ့ သလိုေပါ့။ ေလ့လာမႈ ေတာ္ေတာ္ မ်ားမ်ားဟာ လိင္ဆက္ဆံ မႈမွ ကူးစက္ျခင္းနဲ႔ မိခင္မွ ကေလးသို႔ ကူးစက္ျခင္း တို႔ကိုသာ အဓိက ထားၾကျပီး ေဆးသမားေတြမွာ အဲသေလာက္ မထိေရာက္ ႏိုင္ဘူးလို႔ ယူဆခဲ့ ၾကလို႔ပါ။ တကယ္တမ္း က်ေတာ့ ဒီလိုထင္တာ လုံးဝ မဟုတ္ေတာ့ ပါဘူး။
ဒီေလ့လာမႈဟာ အပ္မွ်ေဝ သုံးစြဲလို႔ ေရာဂါ ကူးစက္ႏႈန္း မ်ားတဲ့ ထိုင္းႏိုင္ငံက အသက္ ၂၀ မွ ၆၀ ၾကား ေဆးစြဲသူ ၂၄၀၀ ကို ၅ ႏွစ္ၾကာ ေလ့လာ ခဲ့တာပါ။ ကနဦး ပိုးစစ္ျပီး ပိုးမရွိတဲ့ ေဆးသမား ေတြကို ေလ့လာမႈမွာ ပါဝင္ဖို႔ သေဘာတူေၾကာင္း ခံဝန္ လက္မွတ္ ေရးထိုး ေစပါတယ္။ ေဆးေသာက္သူ (treatment) အုပ္စုနဲ႔ သြင္ျပင္ တစ္ထပ္တည္း တူတဲ့ ေဆးအတု ေသာက္သူ (placebo) အုပ္စု ႏွစ္စုကို ကြန္ပ်ဴတာနဲ႔ က်ပန္း (random) ခြဲျခား လိုက္ပါတယ္။ ဒီက႑မွာ တာဝန္ ယူတဲ့သူ ေတြကို ေလ့လာမႈနဲ႔ စာရင္းဇယား ကိုင္တြယ္ရာမွာ မပါဝင္ ေစသလို သူတို႔ကလြဲလို႔ ေလ့လာမႈမွာ ပါဝင္တဲ့ ကုသသူ၊ ကုသခံ သူေတြ အားလုံး ဘယ္သူ ဘယ္အုပ္စုမွာ ပါတယ္ ဆိုတာကို မသိရပါဘူး။ ဒါဟာ ေဆးဝါးနဲ႔ ကုထုံး စမ္းသပ္ ေလ့လာရာမွာ အဆင့္ အျမင့္ဆုံးနဲ႔ ဘက္လိုက္မႈ အနည္းဆုံး ေလ့လာမႈ နည္းလမ္း တစ္ခု ျဖစ္ပါတယ္။ Randomized double-blind placebo-controlled trial လို႔ေခၚပါတယ္။
အလားတူ ေလ့လာမႈ ေတြမွာ ေဆးမေသာက္တာ၊ ေဆးေသာက္ မျမဲတာဟာ ျဖစ္ေလ့ ျဖစ္ထ ရွိတာမို႔ ဒီေလ့လာမႈမွာ ပါဝင္သူ ေတြကို ေဆးတစ္ေန႔ တစ္လုံး တိုက္႐ိုက္ ၾကည့္႐ႈ ေသာက္ေစျပီး ေသြးတြင္း ေဆးပမာဏကိုလည္း တိုင္းတာ ပါတယ္။ တစ္ခါ သုံးအပ္ သုံးရန္၊ အပ္မွ်ေဝ မသုံးစြဲရန္ ပညာေပးျခင္း၊ ကြန္ဒုံး သုံးစြဲျခင္း စတဲ့ အျခားေသာ ကာကြယ္မႈ ေတြကိုလည္း တြဲဖက္ လုပ္ေဆာင္ ေစပါတယ္။ ေရာဂါပိုး ရွိမရွိ ကိုလည္း သတ္မွတ္ ထားတဲ့ အခ်ိန္ေတြမွာ စစ္ေဆးျပီး ပိုးရွိလာ ရင္ေတာ့ ေလ့လာမႈမွာ သုံးတဲ့ ေဆးကို ရပ္ျပီး သတ္မွတ္ ကုထုံးနဲ႔ ကုပါတယ္။ ေလ့လာမႈ ကေနလည္း ထြက္လိုက္ ရပါတယ္။ ေနာက္ဆုံး ရလဒ္ကို The Lancet မွာအစီရင္ခံ ေဖာ္ျပ ခဲ့ရာမွာ စမ္းသပ္ေဆး ေသခ်ာ ေသာက္သုံး ၾကတဲ့လူ ေတြမွာ ေရာဂါ ကူးစက္ႏႈန္း ၇၄% ေလ်ာ့နည္း တယ္လို႔ သိရပါတယ္။ ဒါဟာ ဘယ္တုန္းကမွ ထင္မထားတဲ့ သတင္းေကာင္း တစ္ခုပါပဲ။
ခုေတာ့ ဒီလို ကူးစက္ႏႈန္း ျမင့္တဲ့ အုပ္စုမွာ ဒီေဆးနဲ႔ ကာကြယ္တာ ထိေရာက္မႈ ရွိတာကို သိသြားျပီ ဆိုေတာ့ HIV/AIDS သုေတသီ မ်ားဟာ ၾကီးမားေသာ စိန္ေခၚမႈ ေနာက္ တစ္ခုကို ရင္ဆိုင္ ေနရပါတယ္။ ဒါကေတာ့ ကုသရခက္ ေလ့လာရ ခက္တဲ့ ဒီလိုလူ ေတြကို ေဆးေသခ်ာ ေသာက္ေအာင္ ဘယ္လို လုပ္ၾကမလဲ ဆိုတာပါ။ The New York Times မွာေဖာ္ျပ ထားတဲ့ ကေနဒါက သုေတသီ တစ္ဦး ကေတာ့ လိုအပ္တာ ေတြကို ေဆာင္ရြက္ဖို႔ စရိတ္၊ ေဆးျဖန္႔ ေဝဖို႔ စရိတ္ေတြ ရွိေနတာရယ္၊ ေဆးသမား ေတြကို ကိုင္တြယ္ ကုသရာမွာ လက္ရွိ အသုံးမ်ား ေနတဲ့ တစ္ခါ သုံးအပ္၊ ေဆးနဲ႔ စစ္ျပီး ပိုးရွိမွ ကုသတဲ့ နည္းလမ္းေတြ ရွိေနတာရယ္က စမ္းသပ္ေဆး ေၾကာင့္ရတဲ့ အက်ိဳးရ လဒ္ထက္ ပိုအားသာ ေနတာကို ေထာက္ျပ သြားပါတယ္။ ဘာပဲ ျဖစ္ျဖစ္ ဒီေလ့လာမႈဟာ အေရးၾကီးတဲ့ သတင္း တစ္ပုဒ္ပါ။ အဲဒီ သုေတသီရဲ႕ စကား အရေတာ့ "လြတ္ေနတဲ့ ကြက္လပ္ တစ္ခု ျဖည့္ေပး လိုက္သလိုပါပဲ။" HIV အျမစ္ ျဖတ္ႏိုင္ဖို႔ ဦးတည္ ေနတဲ့ ေျခလွမ္း တစ္လွမ္းပဲ ျဖစ္ပါတယ္။
mymclub - HIV ကာကြယ္ေဆးေတြ အေၾကာင္း
