လူအေတာ္မ်ားမ်ားက HIV နဲ႔
AIDS ကို ကြဲကြဲျပားျပား မသိၾကပါဘူး။ HIV နဲ႔ AIDS ဟာ အတူတူလား? တျခားစီလား? ဘယ္လို ပတ္သက္ ဆက္ႏြယ္ေနလဲ? ...... စသျဖင့္ တစ္ခါတစ္ေလ ေတြေဝ ေနတတ္ ပါတယ္။ ကဲအခု တစ္ခုခ်င္းစီကို ၾကည့္ၾကရေအာင္.....။

HIV ဆိုတာက အဂၤလိပ္ ဘာသာစကားကေန ေမြးစားထားတဲ့ စကားလံုးပါ။ ဥပမာ ကား
(car)၊ ဒါ႐ိုက္တာ (director) စတဲ့ စကားလံုးမ်ဳိးေတြ
လိုပါပဲ။ မူလနာမည္က နည္းနည္း ရွည္ပါတယ္။ Human Immunodeficiency Virus ဆိုတဲ႔ နာမည္ရဲ႕ ေရွ႕က
အကၡရာေတြကို ယူၿပီး အတုိေကာက္
HIV လို႔ ေခၚၾကတာပါ။ ဒီနာမည္ကေနၿပီ
HIV ဆိုတာ ဘာလဲလို႔ ခန္႔မွန္းလို႔ ရေနပါၿပီ။ ျမန္မာလို အ႐ုိးရွင္းဆံုး ေျပာရင္ေတာ့
ပိုး တစ္မ်ဳိးပါ။ အက်ယ္ခ်ဲ႕ ေျပာရင္ေတာ့ ဗိုင္းရပ္စ္ပိုး တစ္မ်ဳိးပါ။ သူက လူေတြကို ကူးရင္ ဘာျဖစ္လဲဆိုေတာ့
လူမွာရွိတဲ့ ကိုယ္ခံအား (ခုခံအား)ကို က်ေစပါတယ္။ ဒါေၾကာင္႔ လူ႔ခုခံအားက်ေရာဂါပိုးလို႔ ျမန္မာမႈ ျပဳႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္
လြယ္လြယ္ပဲ HIV လို႔ပဲ အမ်ားက ေခၚၾကပါတယ္။

H =
Human

I =
Immune deficiency

V =
Virus

ဒီေနရာမွာ နာမည္ကို
အဂၤလိပ္လို တစ္ခုခ်င္း ဘာသာျပန္ရင္ ကြ်န္ေတာ္တို႔ေတြ ပိုၿပီး ဒီေရာဂါပိုး
အေၾကာင္းကို သိမွာ နားလည္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ကဲ တစ္ခုခ်င္း ဘာသာျပန္ၾကရေအာင္။

Human ဆိုတာက လူမွာပဲ ျဖစ္တယ္လို႔
သေဘာေပါက္ရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ အရင္တုန္းက ေမ်ာက္ေတြ မွာလည္း ျဖစ္တယ္ဆိုၿပီး ယူဆခ်က္မ်ိဳးေတြ
ရွိခဲ႔ပါတယ္။ တကယ္ေတာ့ ေမ်ာက္မွာျဖစ္ခဲ့တဲ့ ပိုးနဲ႔ လူမွာျဖစ္တဲ့ ပိုးက ပံုစံခ်င္းတူလို႔ အဲလို အယူဆေတြ မွားခဲ့တာပါ။
တကယ္ေတာ႔ HIV ပိုးဟာ လူမွာသာ ျဖစ္တာပါ။ ဒီေနရာမွာ သတိခ်ပ္ရမွာက
လူမွာသာျဖစ္ျပီး တျခား သတၱဝါေတြမွာ မျဖစ္ပါဘူးလို႔ မွတ္ရပါမယ္။
တစ္နည္းေျပာရရင္ တစ္ျခားသတၱဝါကေန လူကို မကူးႏုိင္ဘူးလို႔ မွတ္ရ
ပါမယ္။ HIV ပိုးဟာ လူရဲ႕ ကိုယ္ထဲမွာပဲ
အသက္ရွင္ေနႏိုင္ပါတယ္။ ဘာလို႔ ေျပာေနရတာလဲ ဆိုေတာ့ ပတ္ဝန္းက်င္မွာ ဒီေရာဂါနဲ႔ ဆံုးပါးသြားတဲ့ လူရွိရင္
အဲဒီလူအိမ္က တိရစာၦန္ေတြကို ပတ္၀န္းက်င္က
လူေတြက ေၾကာက္ၾကပါတယ္။ သူ႔သခင္မွာ HIV ရွိေတာ့ အဲဒီ သတၱဝါေတြမွာလည္း ရွိမယ္လို႔ အထင္ မွားတတ္ၾကလို႔ပါ။
ဥပမာ- ျခင္ကိုက္ရင္ HIV ကူးသလား?
အေျဖက ရွင္းပါတယ္။ မကူးပါဘူး။ ျခင္ရဲ႕ ကိုယ္ထဲမွာ
HIV ပိုးဟာ အသက္မရွင္ႏို္င္ပါဘူး။ ျခင္ကိုက္တိုင္းသာ ကူးမယ္ဆိုရင္
စာ႐ႈသူလည္း အကူးခံ ေနရေလာက္ပါၿပီ။

Immune ဆိုတာက ခုခံအား (ကိုယ္ခံအား)
ကို ေျပာတာပါ။ Deficiency ဆိုတာက ဆုတ္ယုတ္တာ၊
ေရာ့သြားတယ္လို႔ အဓိပၸါယ္ရပါတယ္။ ဆိုလိုတာက ဒီပိုးဟာ လူကို ကူးရင္ လူမွာ ရွိေနတဲ႔ ကိုယ္ခံအား
ေတြ ေလ်ာ႔နည္းသြားတယ္လို႔ မွတ္ရပါမယ္။ ေနာက္မွ ကိုယ္ခံအားအေၾကာင္းကို အက်ယ္ေရးပါမယ္။

Virus ဆိုတာကေတာ႔ ပိုးေပါင္းမ်ားစြာထဲက
ပိုးအမ်ဳိးအႏြယ္ တစ္မ်ိဳးပါ။ ဗိုင္းရပ္စ္ပိုးလို႔ပဲ
ျမန္မာလို တိုက္႐ိုက္ ေခၚၾကပါတယ္။ ဒီေနရာမွာ virus
ပိုးေတြရဲ႕ ထူးျခားတဲ့ သြင္ျပင္ေတြကို သိထားရင္ ပိုနားလည္ လြယ္ပါတယ္။ ေရာဂါပိုးေတြကို အၾကမ္းဖ်ဥ္းအားျဖင္႔
အုပ္စု ၄ စု ခြဲလို႔ ရပါတယ္။

သူတို႔ေတြကေတာ႔

၁) ဘက္တိီးရီးယားပိုး
(Bacteria) ဥပမာ- တီဘီပိုး၊ ကာလဝမ္းေရာဂါပိုး၊ အူေရာင္ငန္းဖ်ားပိုး၊
ဦးေႏွာက္အေမွးေရာင္ပိုး၊ ေမးခိုင္ေရာဂါပိုး၊
ဂႏိုရီးယားပိုး.... စသျဖင့္။

၂) ဗိုိင္းရပ္စ္ပိုး
(Virus) ဥပမာ- HIV၊ ေရယုန္ပိုး၊  ဝက္သက္ပိုး၊ အသည္းေရာင္ အသားဝါ ဘီပိုး၊
တုပ္ေကြးေရာဂါပိုး၊ ေခြး႐ူးျပန္ေရာဂါပိုး... စသျဖင့္။

၃) ကပ္ပါးပိုး
(Parasites) ဥပမာ- ငွက္ဖ်ားပိုး၊ သန္ေကာင္၊ တုတ္ေကာင္... စသျဖင့္

၄) မိႈ
(Fungus) ဥပမာ- လက္သည္းမႈိ၊ မက္ခ႐ု... စသျဖင့္။

ဒီပိုးအုပ္စု ၄ ခု စလံုးဟာ ကြ်န္ေတာ္တို႔
ပတ္၀န္းက်င္မွာ အနည္းနည္း အဖံုဖံုနဲ႔ ေနၾကပါတယ္။ လူေတြကို အမ်ဳိးမ်ဳိး ေသာ နည္းေတြနဲ႔ ကူးၾကပါတယ္။ အဲဒီ ပိုးေတြထဲမွာ
virus ေတြဟာ အရြယ္အစား အားျဖင့္ အေသးဆံုးပါ။ အရြယ္ ေသးေတာ့ ကုရခက္ပါတယ္။ ႐ုပ္ပိုင္းဆိုင္ရာ ေျပာင္းလဲမွဳေတြလဲ အလြန္ ျမန္ၾကပါတယ္။ ဥပမာ- ရြာထဲကို ဆင္႐ိုင္း တစ္ေကာင္ ဝင္လာတယ္ ဆိုပါစို႔။ ဒီဆင္႐ိုင္းကို ႏွင္ထုတ္ဖို႔
အတြက္ ေလာက္ေလးနဲ႔ ပစ္လဲ သူ႔ကို ထိမွာပဲ။ အုတ္ခဲနဲ႔ ေပါက္လဲ သူ႔ူ႔ကို ထိႏုိင္ပါတယ္။ ဘာလို႔လဲ ဆိုေတာ့ ဆင္က ကိုယ္လံုးႀကီးလို႔ပါ။ ဒါေပမယ့္ ဆင္မဟုတ္ပဲ အလြန္ ေသးငယ္တဲ႔
ျဖဳတ္တစ္ေကာင္ ဝင္လာရင္ေတာ့ အုတ္ခဲနဲ႔ေပါက္လဲ
ထိခ်င္မွ ထိမွာပါ။ ေလာက္ေလးနဲ႔ ပစ္လဲ မထိႏုိင္ပါဘူး။ ဒီလိုပါပဲ တစ္ခ်ဳိ႕ေရာဂါပိုးေတြ ဥပမာ- တုတ္ေကာင္ သန္ေကာင္ေတြဆို မ်က္စိနဲ႔လည္း
ျမင္လြယ္ ေပ်ာက္ေအာင္ ကုလဲ လြယ္ပါတယ္။ ဒါေပမယ္႔ အရြယ္ေသးတဲ့
ပိုးေတြဟာ ကုရ သိပ္မလြယ္ ပါဘူး။ အဲဒီထဲမွာ အလြန္အင္မတန္မွ အရြယ္ေသးတဲ႔ virus ေတြကို ကုဖို႔ အခုခ်ိန္ထိ
ေဆးေတြ မေပၚေသးပါဘူး။

အခု ေလာက္ဆိုရင္ HIV ဆိုတာ ဘာလဲ
လို႔ သိေလာက္ၿပီ ထင္ပါတယ္။ အလြယ္မွတ္ရင္ေတာ့ ပိုး တစ္မ်ိဳးပါ။

ဟုတ္ၿပီ... ဒါဆို
AIDS ဆိုတာကေရာ ဘာလဲ? HIV နဲ႔ ဘယ္လို ကြဲျပားသလဲ?

AIDS (Acquired Immune Deficiency Syndrome) ေအအိုင္ဒီအက္စ္ ဆိုတာကလည္း အဂၤလိပ္ ဘာသာစကားကိုပဲ
တိုက္႐ုိက္ ေမြးစားေခၚၾကတာပါ။ ျမန္မာလိုဆိုရင္ေတာ့
ခုခံအားက် ကူးစက္ေရာဂါ လို႔ မွတ္လို႔ရပါတယ္။ အလြယ္မွတ္ရင္ေတာ့
ေရာဂါတစ္ခုပါ။

Acquired - ကူးစက္ျခင္း

Immune - ခုခံအား (ကိုယ္ခံအား)

Deficiency - က်ဆင္းျခင္း (သို႔မဟုတ္) ေလ်ာ႔နည္းျခင္း

Syndrome - ေရာဂါလကၡၡဏာစု

HIV ပိုးက ကုိယ္ခံအားကို က်ေစေတာ့
ျပင္ပက ေရာဂါပိုးေတြ ဝင္ေရာက္ ႏွိပ္စက္ဖို႔
အခြင့္အလမ္းေတြ ဖန္တီးတယ္၊ ျပင္ပကပိုးေတြ
ဝင္ေရာက္ႏွိပ္စက္လို႔ ႐ုပ္ပ်က္ဆင္းပ်က္ ေရာဂါေပါင္းစံုကို
မ႐ႈမလွ ခံစား ေနရတဲ့ ဘ၀ကို
AIDS လို႔ ေခၚတာပါ။ ဥပမာ ကာလအတန္ၾကာ ဝမ္းေလွ်ာျခင္း၊ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ သိသိသာသာ က်သြားျခင္း၊ အစာ လမ္းေၾကာင္း တစ္ေလွ်ာက္
မက္ခ႐ုေပါက္ျခင္း၊ ကိုယ္ေနရာ အႏွံ႔အျပား ေရယုန္ေပါက္ျခင္း... စသျဖင့္။

ဒီေလာက္ဆို HIV နဲ႔  AIDS ဘာေတြ ကြာလဲလို႔ မွန္းလို႔
ရပါၿပီ။ ျပန္အတိုခ်ဳပ္ ေျပာရရင္ေတာ့

• HIV ဆိုတာ
  ပိုး
• AIDS ဆိုတာ
  ေရာဂါလို႔ မွတ္ပါ။

ဒါဆိုရင္ HIV ပိုးကူးတဲ့
သူတိုင္းကို AIDS လို႔ နာမည္တပ္လို႔ ရသလားလို႔
ေမးဖြယ္ရာ ရွိပါတယ္။ အေျဖက မရပါဘူး။ ဘာလို႔လဲဆိုတာကို ရွင္းျပပါမယ္။

လူတစ္ေယာက္ဟာ အႏၱရာယ္ရွိတဲ့
အျပဳအမူ တစ္ခုခု (ဥပမာ- အကာကြယ္မပါလဲ လိင္ဆက္ဆံျခင္း -ေနာက္မွာ အႏၱရာယ္ရွိတဲ့ အျပဳအမူေတြကို အက်ယ္ ရွင္းျပပါ႔မယ္) ကို လုပ္မိလို႔ HIV ပိုး ကူးစက္ ခံလိုက္ရတယ္ ဆိုပါစို႔။
ဒီလူဟာ သူ႔မွာ ပိုးကူးသြားတယ္ ဆိုတာကို ခ်က္ခ်င္း မသိႏုိင္ပါဘူး။ ဘာလို႔လဲ ဆိုေတာ႔
HIV ပိုးဟာ ကိုယ္ထဲကို ဝင္ေ၇ာက္သြားတာနဲ႔
သူ႔ရဲ႕ စြမ္းရည္ေတြကို ထင္ထင္ရွားရွား မျပပါဘူး။

ဒီပံုေလးကို ၾကည့္လိုက္ပါ။ ဒီပံုမွာ
အမ်ိဳးသား နဲ႔ အမ်ဳိးသမီး ကို ၾကည္႔ျပီး မွတ္ခ်က္တစ္ခု ေပးပါ။
အျဖစ္ႏိုင္ဆံုး မွတ္ခ်က္က ေတာ့ သူတို႔ႏွစ္ဦးဟာ က်န္းမာသန္စြမ္းေနတယ္လို႔
ယူဆလို႔ ရပါတယ္။ အမွန္ေတာ႔ သူတို႔ႏွစ္ဦးဟာ HIV ပိုးကူစက္ခံထားရ
သူေတြပါ။ ဒါဆို သူတို႔ႏွစ္ဦးက ဘာလို႔ အေကာင္းပတိ ျဖစ္ေနရ တာလဲ။ ကဲ အခုပံုေလးကို အရင္ကပံုနဲ႔
ယွဥ္ၾကည့္ပါဦး။

 

ဘာေတြ ေျပာင္းလဲသြားလဲ။ သူတို႔ႏွစ္ဦးကို
ျမင္႐ံုနဲ႔ ခန္႔မွန္းႏိုင္ ပါတယ္။ ဟုတ္ပါတယ္။ သူတို႔ဟာ AIDS ေရာဂါအဆင့္ကုိ ေရာက္ေန ၾကပါၿပီ။ ဒီပံုကိုၾကည္႔ျခင္းအားျဖင္႔ HIV ပိုးကူးစက္
ခံလုိက္ရတာနဲ႔ ခ်က္ခ်င္း AIDS ေရာဂါသည္ဘ၀ကို မေရာက္ သြားဘူး
ဆိုတာကို သိႏိုင္ပါတယ္။ ဒါဆို ဘာလို႔ ခ်က္ခ်က္ မေရာက္တာလဲ။ အေျဖကေတာ႔ ကြ်န္ေတာ္တို႔ရဲ႕
ကိုယ္ထဲက ခုခံအားစနစ္ (ကုိယ္ခံအား)
ေၾကာင္႔ပါ။ ကြ်န္ေတာ္တို႔ရဲ႕ ခုခံအားေကာင္းေနသေရြ႕
လူေကာင္းပတိအလား ဆက္လက္တည္ရွိေနမွာ ျဖစ္ပါ တယ္ (ပထမပံုကို ၾကည့္ပါ)။ အဲ...
ခုခံအားေတြ က်လာရင္ေတာ့ ျပင္ပက ေရာဂါပိုးေပါင္းစံုဟာ
ဝင္ေရာက္ ႏွိပ္စက္ပါေတာ့တယ္။ ဒီလို
အခ်ိန္ကိုေတာ႔ AIDS အဆင့္လို႔ ေခၚၾကတာပါ
(ဒုတိယပံုကို ၾကည့္ပါ)။

အခု ပံု ၂ ခုကို ေပါင္းၾကည့္ၾကရေအာင္။

ဒီပံုကိုၾကည္႔ရင္
HIV ကူး စက္လိုက္တဲ့ အခ်ိန္ကေန
AIDS ေရာဂါသည္ အဆင့္ ကို ေရာက္ဖို႔ အနည္းဆံုး
၁ ႏွစ္ကေန အမ်ားဆံုး ၁၀ ႏွစ္ၾကာတယ္လို႔ ေျပာလို႔ရ ပါတယ္။ ဆိုလိုတာက ခုခံ အားနည္းတဲ့ သူေတြမွာ ႏွစ္အနည္းငယ္အတြင္း HIV
ပိုးကူးခံဘဝကေန
AIDS ေရာဂါသည္ ဘဝကို ျမန္္ျမန္ေရာက္သြားတတ္ၿပီး ခုခံ အားေကာင္းေနရင္ေတာ့ ႏွစ္အတန္ၾကာမွ ေရာက္ပါတယ္။
တစ္ေယာက္နဲ႔ တစ္ ေယာက္ မတူၾကပါဘူး။ ဟုတ္ၿပီ AIDS ေရာဂါသည္ ဘ၀ေရာက္သြားရင္ေရာ ခ်က္ခ်င္း ေသသြားသလားလို႔ ေမးဖြယ္ရာ ရွိပါတယ္။
တကယ္ေတာ႔ AIDS ေရာဂါ သည္ဘ၀မွာ ၆ လ ကေန ၂ ႏွစ္ အထိ အသက္ရွင္
ေနႏိုင္ ပါေသးတယ္။

ဒီေနရာမွာ HIV ပိုးရွိတဲ့သူေတြမွာ မိမိဟာ ဘယ္ေန႔ဘယ္ရက္က ပိုးစတင္ ကူးစက္ခံခဲ့ရတယ္ဆိုတာကို ေျပာဖို႔ ခက္လွပါတယ္။ ဘယ္သူမွလည္း သတိမထားမိၾကပါဘူး။ အေၾကာင္း
တစ္ခုခုေၾကာင္႔ ေသြးစစ္ လိုက္မွသာ HIV ပိုးရွိတယ္လို႔ သိၾကတာပါ။

ဒီေတာ့ အခုၾကည့္ခဲ့တဲ့ ပံုေလးကေန မွတ္ခ်က္ေတြ ထုတ္ၾကည့္ရေအာင္......။

၁) အျပင္ပန္း ႐ုပ္သြင္ကို ၾကည့္႐ံုနဲ႔ လူတစ္ေယာက္မွာ HIV ပိုး ရွိ/မရွိကို မသိႏိုင္ပါဘူး (ဒါေၾကာင္႔ ႐ုပ္ေလးေခ်ာတယ္ဆိုၿပီး မယံုပါနဲ႔၊ ဘ၀ကို ပံုမအပ္လိုက္ပါနဲ႔)။

၂) ေသြးစစ္လို႔ 
HIV ပိုး ရွိတယ္လို႔ အေျဖရရင္ ေသမိန္႔ေပးခံရသလုိ ဘဝကို စိတ္ပ်က္ အားငယ္စရာ မလိုပါဘူး (၁ ႏွစ္ ကေန
၁၀ ႏွစ္ အထိ မိမိဘဝကို အသက္ဆက္ႏိုင္ပါတယ္)။
ဆိုလိုတာက HIV ပိုး ရွိေနလည္း အလုပ္ ဆက္လုပ္ႏိုင္ပါတယ္။
စနစ္တက် ေဆး၀ါးကုသမႈ ခံယူရင္ သာမန္လူေတြလုိပဲ အလုပ္လုပ္ ႏိုင္ပါတယ္။

အခုတင္ျပခဲ႔တာေတြကို ျပန္လည္ သံုးသပ္မယ္ဆိုရင္။

၁) HIV ဆိုတာ
ပိုးတစ္မ်ဳိး အဲဒီပိုးကူးရင္ လူမွာ ခုခံအား (ကိုယ္ခံအား)ေတြ က်လာမယ္။ HIV ပိုးက ျပင္ပက ေရာဂါပိုးေတြ ၀င္ေရာက္ႏွိပ္စက္ဖို႔ အခြင့္အလမ္းေတြ ဖန္တီးတယ္။

၂) AIDS ဆိုတာ
ေရာဂါတစ္မ်ဳိး။

၃) HIV ျဖစ္တာနဲ႔
AIDS ဘဝကို တန္းမေရာက္ဘူး (၁ ႏွစ္ကေန ၁ဝ အထိ ေနႏိုင္ေသးတယ္၊ ဘဝကို ျဖတ္သန္းဖို႔ ၁၀ ႏွစ္ ဆိုတဲ႔ အခ်ိန္ဟာ မနည္းလွပါဘူး)။

 

ေနာက္တစ္ပတ္မွာ ခုခံအား (ကုိယ္ခံအား) အေၾကာင္းနဲ႔
ေရာဂါကူးစက္ပံု ကူးစက္နည္းေတြကို ဆက္လက္ တင္ျပေပးမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

PDF ဖိုင္ျဖင့္ ရယူလိုပါက အခု Link ကို ႏွိပ္ပါ။

လမင္းကို

မွတ္ခ်က္ - အထက္ေဖာ္ျပပါ ပံုမ်ားသည္ MBCA (Myanmar Business Coalition on AIDS) အဖြဲ႕၏ မူပိုင္ ျဖစ္ပါသည္။