ဒီဇင္ဘာ
၁ ရက္က World AIDS Day ေန႔ ျဖစ္ပါတယ္။ HIV ပိုးဟာ ကမၻာေျမေပၚ ေရာက္ရွိ
ကိုယ္ထင္ျပလာတာ အခုဆိုရင္ ႏွစ္ေပါင္း ႏွစ္ဆယ္ေက်ာ္ လာပါၿပီ။ အရင္တုန္းက HIV/AIDS ဆိုရင္
‘ကုရာနတၳိ ေဆးမရွိ’ လို႔ ေျပာခဲ့ၾကေပမယ့္ အခုဆိုရင္ ဒီေရာဂါပိုးကို
ထိန္းခ်ဳပ္ႏုိင္တဲ့ ေဆးဝါးေတြကလည္း အမ်ားအျပား ေပၚထြက္လာခဲ့ပါၿပီ။ ဒါေပမဲ့
အမ်ားအားျဖင့္ ေသြးစစ္ ၾကည့္ၿပီး ကိုယ့္ဆီမွာ HIV ေရာဂါပိုး ေတြ႕တဲ့အခါ သိတဲ့အခါ
ခ်က္ခ်င္း ဘာလုပ္လို႔ လုပ္ရမွန္း မသိၾကတာ မ်ားပါတယ္။

HIV
နဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး မကူးစက္ေအာင္ ဘယ္လို ႀကိဳတင္ ကာကြယ္ရမွာလဲ။ ဘယ္လို အေျခအေနမ်ဳိးေတြနဲ႔
ႀကံဳခဲ့ရၿပီးရင္ ေသြးစစ္သင့္သလဲ။ ေသြးစစ္ရင္ေရာ ဘယ္လို စစ္သင့္သလဲ။ ေနာက္ဆံုး
ကိုယ့္ဆီမွာ ဒီေရာဂါပိုး ေတြ႕လာရင္ ဘာေတြ လုပ္သင့္သလဲဆိုတာ ဆရာဝန္ေတြက ေျပာေျပာေနၾကေပမယ့္
ဂ႐ုမစိုက္မိၾကတာေတြ ရွိတဲ့အတြက္ ဒီအခ်က္ေတြကို ေသေသခ်ာခ်ာ သိရွိထားရင္ ကိုယ့္အတြက္
အေကာင္းဆံုးပါပဲ။ အဲဒီအခ်က္ေတြကို ျပည့္ျပည့္စံုစံု၊ ရွင္းရွင္းလင္းလင္း
သိရွိႏိုင္ရန္ HIV နဲ႕ ပတ္သက္ၿပီး ေမးျမန္းဖို႔ကို မာရီစတုပ္စ္ ဆိုတဲ့ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ
က်န္းမာေရး ဝန္ေဆာင္မႈ အဖြဲ႕အစည္းက ၫႊန္ၾကားေရးမွဴး ေဒါက္တာစစ္ႏုိင္ကို
ေမးျမန္းဖို႔ စီစဥ္ခဲ့ပါတယ္။ မာရီစတုပ္စ္ ဆိုတာကလည္း HIV နဲ႕ ပတ္သက္ၿပီး ပညာေပး
ေဆြးေႏြးေနတာ အခုဆို ျမန္မာျပည္မွာ ဆယ္စုႏွစ္ သက္တမ္းနီးပါး ရွိေနတဲ့ လူမႈေရး
အဖြဲ႕အစည္းတစ္ခု ျဖစ္ပါတယ္။

HIV နဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ပထမဦးဆံုး ေမးခ်င္တာက HIV ပိုး
ကိုယ့္ဆီမွာ စရွိၿပီဆိုတာ သိလိုက္ရတာနဲ႔ အဲဒီသူဟာ ဘာလုပ္လို႔ ဘာကိုင္ရမွန္း
မသိၾကပါဘူး ဆရာ။ အဲဒီလူေတြအေနနဲ႔ ဘာေတြစၿပီး လုပ္ကိုင္သင့္တယ္ဆိုတာ စၿပီး
ေျပာျပေပးပါဆရာ။

HIV
ပိုး ရွိတယ္လို႔ စသိရၿပီဆိုတာနဲ႔ ဘာလုပ္ရမလဲလုိ႔ ေဆြးေႏြးတိုင္ပင္ဖို႔ လုိပါတယ္။
ဒီ HIV နဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ က်န္းမာေရးလုပ္ငန္းေတြ လုပ္ေပးေနတဲ့ ဌာနေတြ၊ အဖြဲ႕အစည္းေတြ
ရွိတယ္။ ပညာရွင္ေတြ ရွိတယ္။ ပညာရွင္မွာလည္း ေဆးကုသတဲ့ ပညာရွင္ေတြ ရွိတယ္။
တစ္ခ်ဳိ႕က ေဆးကုသမႈ တိုက္႐ိုက္ မေပးေသာ္လည္း ေဆြးေႏြးေပးတဲ့ ပညာရွင္ေတြ ရွိတယ္။ သူတုိ႔အေနနဲ႔က
ဘာေတြ ဆက္လုပ္သင့္တယ္။ ဘယ္လို ေဆးကုသမႈ လုပ္သင့္တယ္ ဆိုတာ ေဆြးေႏြးေပးတာမို႔
အဲဒီလို လူေတြနဲ႔ သြားေတြ႕ရမယ္။ ကိုယ္စကားေျပာမယ့္ သူက ဆရာဝန္ မဟုတ္လို႔
မေျပာခ်င္ဘူး ဆိုတာလည္း မျဖစ္ရဘူး။ အေရးႀကီးတာက ဒီ HIV နဲ႔ ဆိုင္တဲ့ ကာကြယ္ေရး
ကုသေရး စတဲ့ ဌာနေတြ အဖြဲ႕အစည္းေတြမွာ လုပ္ေနတဲ့ တတ္ကြၽမ္းနားလည္တဲ့ သူေတြနဲ႔
ေဆြးေႏြးတုိင္ပင္ သင့္ပါတယ္။ သူတို႔နဲ႔ ေဆြးေႏြး တိုင္ပင္ၿပီး လုပ္သင့္ တာေတြ
အမ်ားႀကီး ရွိတယ္။

ဆရာတို႔ မာရီစတုပ္စ္မွာေရာ အဲဒီလူေတြကို ဘယ္လို
ေဆြးေႏြး တုိင္ပင္ကုသေပး ပါလဲ။

ကြၽန္ေတာ္တုိ႔
ဒီမွာ ေဆးခန္းေတြ ရွိတယ္။ ဒါနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ကူညီေဆြးေႏြးေပးတဲ့ ကြၽန္ေတာ္ ေစာေစာက
ေျပာတဲ့ ေဆးဝါး ကုသမႈေပးတဲ့ ပညာရွင္ေတြေရာ၊ ဒီလိုမဟုတ္ဘဲ တျခားကိစၥေတြ လုပ္ေပးတဲ့
ပညာရွင္ေတြေရာ သူတုိ႔နဲ႔ ေဆြးေႏြးေပးပါတယ္။ တစ္ခ်ဳိ႕လည္း ေဆးခန္းမွာ မထိုင္ဘဲ
လူထုထဲကို ဆင္းၿပီး ေဆြးေႏြးေပးတဲ့ လူေတြလည္းရွိတယ္။ ဆရာဝန္၊ ဆရာမ မဟုတ္တဲ့
ပညာရွင္ေတြေပါ့။ သူတို႔နဲ႔လည္း ေဆြးေႏြးလို႔ ရတယ္။ သူတို႔နဲ႔လည္း ေဆြးေႏြး
တိုင္ပင္ႏိုင္ေအာင္ အဖြဲ႕အစည္းေတြက ေလ့က်င့္ သင္ၾကားေပးထားၾကတယ္။ ဒါက
ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ တစ္ဖြဲ႕တည္း မဟုတ္ပါဘူး။ က်န္းမာေရး ဝန္ႀကီးဌာနကနဲ႔ တျခားေသာ
ကြၽန္ေတာ္တို႔ အဖြဲ႕လို လူထုက်န္းမာေရး လုပ္ေပးတဲ့ အဖြဲ႕အစည္းေတြလည္း ရွိပါတယ္။
ေနာက္တစ္ခုက HIV ပိုး ရွိသူေတြမွာ တျခားေရာဂါ တစ္ခုခု (ဥပမာ – ကာလသား ေရာဂါ၊ ဝမ္းေလွ်ာ၊
တီဘီ) လိုမ်ဳိးေတြပါ တြဲဖက္ျဖစ္ေန ႏိုင္ပါတယ္။

တစ္ေယာက္နဲ႔ တစ္ေယာက္ေတာ့ ေရာဂါျဖစ္တာ မတူဘူးေပါ့ေနာ္။
အဲဒါကေရာ ဘာေၾကာင့္ပါလဲ ဆရာ။ အဲဒီလူေတြ အေနနဲ႔ကေရာ ဘာေၾကာင့္ ဒီလိုျဖစ္တာ
မတူၾကတာပါလဲ။ ဒီလို မျဖစ္ေအာင္ေရာ ဘယ္လိုေတြ လုပ္သင့္ပါလဲ ဆရာ။

အေၾကာင္းအခ်က္
ေတြေတာ့ အမ်ားႀကီး ရွိပါတယ္။ တစ္ခုက တစ္ဦးခ်င္းစီရဲ႕ ခႏၶာကိုယ္ တည္ေဆာက္ပံု၊
အလုပ္လုပ္ပံု၊ နဂိုရွိတဲ့ ခုခံအား စသျဖင့္ ရွိပါတယ္။ ကိုယ့္ပတ္ဝန္းက်င္မွာ ဘယ္လို
ေရာဂါေတြမ်ားေနလဲ။ ဒါကလည္း ႏုိင္ငံတစ္ခုနဲ႔ တစ္ခု မတူဘူးေလ။ ကိုယ့္ ပတ္ဝန္းက်င္မွာ
လြယ္လြယ္ရွိတဲ့ ေပါေပါရွိတဲ့ ေရာဂါပိုးက ဝင္လာတဲ့ သေဘာေပါ့။ HIV က ကိုယ့္ရဲ႕
ခုခံအားကို က်ေအာင္ လုပ္လိုက္တဲ့အတြက္ ကိုယ့္ဝန္းက်င္က ေရာဂါပိုး ဝင္လာတာပါ။ ဒါေၾကာင့္
တစ္ေယာက္နဲ႔ တစ္ေယာက္ မတူညီတာ ေတြ႕တတ္ပါတယ္။

HIV နဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး အခုထိ လူေတြ ထင္ထားတာ မွားေနတဲ့
အခ်က္ေတြ ရွိေနေသးရင္ ေျပာျပေပးပါဦး။

အယူအဆမွားဆုိတာထက္
လက္ေတြ႕မွာ အလုပ္မျဖစ္တဲ့ အယူအဆပဲ ေျပာေတာ့မယ္။ အဲဒါက အဓိက ကူးစက္မႈနဲ႔
ေျပာပါဆိုရင္ လိင္ကိစၥေၾကာင့္ ဆိုတာကို ေမ့ထားၾကတာ မ်ားတယ္။ ဓားကပဲ ကူးမွာလိုလို၊
ကတ္ေၾကးကပဲ ကူးမွာလိုလို ထင္ေနတာ မ်ားတယ္။ အေရးႀကီးတဲ့ ဟာကို မေျပာခ်င္ၾကဘူး။ အဲဒါကို
ေရွာင္ခ်င္ၾကတယ္။ အဲဒါနဲ႔ဆက္စပ္ၿပီး ကြန္ဒံုးကိစၥေပါ့။ ဒါက ကိုယ့္ကိုယ္ကိုယ္
ကာကြယ္တယ္။ ဒါကိုပဲ ယဥ္ေက်းမႈနဲ႔ အဆင္မေျပဘူး။ ဒါကို မေကာင္းတဲ့ သူေတြဆီမွာပဲ
သံုးၾကသလိုလို အေတြးကလည္း ရွိေသးတယ္။ ေနာက္တစ္ခုက ‘ငါေတာ့ မျဖစ္ႏုိင္ဘူး ဆိုတဲ့
အေတြး’ ထီေပါက္ရင္ေတာ့ ငါေပါက္ႏုိင္တယ္ ေရာဂါျဖစ္မွာက်ေတာ့ ငါမျဖစ္ႏုိင္ဘူး ဆုိတဲ့
အေတြးမ်ဳိးေတာ့ ရွိၾကတယ္။ အမွန္က ဒါက သူေရာ ကိုယ္ေရာ ဘယ္သူမဆို ျဖစ္ႏုိင္တာ။ ကိုယ့္
အႏၱရာယ္ကိုေတာ့ ေလ်ာ့တြက္ၾကတယ္။ အဲဒါက အယူဆမွား ဆုိတာထက္ကို တစ္ခါတေလမွာ အႏၱရာယ္ျဖစ္ေစတဲ့
အခ်က္ေလးေတြေပါ့။ ဒါက ကာကြယ္ေရးပိုင္းနဲ႔ ဆိုင္တာေပါ့။ ကုသေရးပိုင္းနဲ႔
ဆိုင္တာက်ေတာ့ လူက မသိေသးရင္ေတာ့ OK ပဲ။ ေနမေကာင္း ျဖစ္ရင္လည္း ဘာမွ သိပ္ၿပီး
ဂ႐ုစိုက္မယ္ စိတ္မကူးဘူး။

ဒီ HIV ရွိၿပီဆိုတာနဲ႔ လူက ေနမေကာင္းျဖစ္ျဖစ္၊ မျဖစ္ျဖစ္
ဒါကုိ ကုသခ်င္တာက အရမ္းပဲ ေဆးကို ငါေသာက္ရမယ္။ မေသာက္ရင္ေတာ့ ငါေသေတာ့မယ္’
ဆိုတာမ်ဳိး ေတြးမိတတ္တယ္။ လူက မသိေသးခင္က ေတာက္ေလွ်ာက္ ေနခဲ့ၿပီး ျဖစ္ၿပီဆိုတာနဲ႔
ေဆးကို ေသာက္မယ္ဆိုတာ ခ်ည္းပဲေလ။ ကုသမႈပိုင္းကို ေသေသခ်ာခ်ာ နားမလည္ဘဲနဲ႔ေပါ့။
ေျပာရရင္ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာလည္း ပါလာတာေပါ့။ အဆိုးဆံုးကေတာ့ ေဆးကို ေသာက္လိုက္
ရပ္လိုက္ လုပ္တာပဲ။ တျခား ေရာဂါေဆးေတြလို သေဘာထားၿပီးေတာ့ ဒါကို စေသာက္တယ္။ ၿပီးေတာ့
လြယ္လြယ္ကူကူ ရပ္ပစ္လိုက္တယ္။ ဒါက အႏၱရာယ္ ေတာ္ေတာ္ရွိတယ္။ ေဆးပဲ
ေသာက္ၾကည့္တာေပါ့။ မတတ္ႏုိင္ေတာ့လည္း ရပ္လုိက္တာေပါ့ ဆုိတာမ်ဳိးက ေတာ္ေတာ္မွားတယ္။

ဒီမွာ လိင္ကိစၥနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ပညာေပး ေျပာဆိုမႈေတြ
ပြင့္လင္းမႈ မရွိတာေရာ ပါမလားဆရာ။

ဒီကိစၥႀကီးကို
မလိုအပ္ရင္ မေျပာအပ္ဘူး၊ မေျပာသင့္ဘူး ဆိုတဲ့ အယူအဆက လူထုထဲမွာကို ရွိေနတုန္းပဲ။
အ႐ိုးစြဲေနတာေပါ့။ ဒါဟာ ယဥ္ေက်းမႈအရ မေျပာသင့္ မေဆြးေႏြးသင့္တဲ့ အရာဆိုၿပီး အဲဒီ
အစြဲဓာတ္ခံႀကီးနဲ႔ အေျပာင္းအလဲတစ္ခု ျဖစ္ေပၚလာဖို႔ကို လက္ေတြ႕က်က် ရင္ဆိုင္ဖို႔
နည္းနည္း တြန္႔ေနေတာ့ ဒီဟာႀကီးက ရွိေနတာ။ HIV ပိုး ရွိတယ္ဆုိတာနဲ႔ အဲဒီသူကို
လူ႔ေဘာင္အဖဲြ႕ အစည္းကေန ေရွာင္က်ဥ္ လိုက္ၾကတာ မ်ားတယ္။ ဒီေရာဂါရရင္ပဲ အဲဒီလူအေပၚ
အထင္ေသးၿပီး ဆက္ဆံၾကတယ္။

အဲဒီအခါ လူထုကိုေရာ ပညာေပးဖို႔က ဘယ္ေလာက္
တြင္တြင္က်ယ္က်ယ္ လုပ္ဖို႔ လိုမယ္လို႔ ဆရာ ထင္ပါသလဲ။

အဲဒါကေတာ့
အခုထိ ရွိေနေသးတယ္။ အရင္တုန္းကနဲ႔ ေျပာရမယ္ဆိုရင္ လြန္ခဲ့တဲ့ ၄၊ ၅၊ ၁၀ ႏွစ္ထက္ စာရင္
ဒါကေတာ္ေတာ္ကို ေလ်ာ့လာၿပီလို႔ ေျပာရမယ္။ အရင္တုန္းကေတာ့ တအားၾကဥ္တာ၊ အခုက ေတြ႕ရတာ
မ်ားလာတာလည္း ပါမွာေပါ့။ ေနာက္ၿပီး ဘယ္လိုျဖစ္ရင္ ကူးမယ္၊ ဘယ္လုိဆိုရင္
မကူးဘူးဆိုတာ နည္းနည္းေလး သိလာေတာ့ေလ။ ေလ်ာ့လာတယ္ ဆိုေပမယ့္ ဒါေလးက
ရွိေနတုန္းပါပဲ။ အဲလို ၾကဥ္တဲ့သူေတြကို တကူးတက ပညာေပးဖို႔ စီမံခ်က္ေတြ လုပ္ထားတဲ့
အဖြဲ႕အစည္းေတြေတာင္ရွိတယ္။ က်န္တာေတြ ခဏထား၊ ဒါကိုပဲ ေဇာက္ခ်ၿပီး လုပ္မယ္။
ဖယ္ၾကဥ္တဲ့ ကိစၥမွာ တစ္ခါတေလ ေဆး႐ံု ေဆးခန္းေတြက လုပ္မိတာ မ်ဳိးေတာင္ရွိတယ္။ ဆရာဝန္၊
ဆရာမေတြက ဖယ္ၾကဥ္မိတာမ်ဳိး ေတြေတာင္ ရွိတယ္။ အဲဒီဟာကို ေလ်ာ့ေအာင္ လုပ္ၾကတယ္။
ဒါေပမဲ့ ဘယ္ေလာက္လုပ္လုပ္ ဒါက ရွိေနဦးမွာပဲ။ အရင္ကထက္ စာရင္ေတာ့ ေတာ္လာၿပီ။

ဆရာတို႔ မာရီစတုပ္စ္မွာ ေသြးစစ္မယ္ ဆိုရင္ေရာ ဘာေတြ
လိုအပ္ၿပီး ေသြး မစစ္ခင္မွာေရာ ဘယ္လိုႏွစ္သိမ့္ ပညာေပး ေဆြးေႏြးေပးပါလဲ။ ဘယ္လိုအခါမ်ဳိးမွာ
ေသြးစစ္သင့္တယ္လုိ႔ ထင္ပါလဲ။

အဓိက
ကြၽန္ေတာ္တို႔ လုပ္ေနတဲ့ လုပ္ငန္းထဲက တစ္ခုေပါ့။ ဒီေသြးစစ္တာကေလ။ ဒါကို Voluntary
& Confidential Counselling & Testing လို႔ ေခၚပါတယ္။ Voluntary ဆုိေတာ့
ကိုယ့္သေဘာနဲ႔ကိုယ္ လာစစ္ရမွာ Confidential က ေသြးစစ္တာ မစစ္တာေတြ အေျဖက negative
ထြက္တာမထြက္တာ၊ Positive ထြက္တာ မထြက္တာေတြ အားလံုးကို ကာယကံရွင္မွတပါး တျခား
မဆိုင္တဲ့ဘယ္သူ႔ကိုမွ မေျပာပါဘူး။ ေသြးစစ္ရင္လည္း ဒီအတိုင္းႀကီး ေသြးလာေဖာက္စစ္ ကဲ
ေနာက္ေန႔ အေျဖလာယူ ဆိုတာမ်ဳိး မဟုတ္ဘဲ ‘ဘာလို႔ ေသြးစစ္တာလဲ၊ ဘာေၾကာင့္
စစ္ခ်င္တာလဲ၊ ထြက္လာတဲ့ အေျဖကုိေရာ ရင္ဆိုင္ႏုိင္မလား၊ ဘာေတြ လိုမယ္လို႔ ထင္လဲ၊
HIV ကိုေရာ နားလည္လား’ ဒါေလးကို ေဆြးေႏြးတဲ့ အပိုင္းကို အရင္ လုပ္ေပးထာပါတယ္။
ဒါကို ကြၽမ္းက်င္တဲ့သူက ထုိင္ၿပီး ေဆြးေႏြးေပးတယ္၊ ၿပီးေတာ့မွ ေသြးကို
ေသေသခ်ာခ်ာေလး စစ္ေပးတယ္။ ကိုယ့္ကိုယ္ကိုယ္ ကူးစက္ႏုိင္ၿပီလို႔ ထင္ရင္ထင္တဲ့
ပုဂၢိဳလ္ေတြ အကုန္ ကိုယ္ကိုယ္တုိင္ စစ္ရင္ အေကာင္းဆံုးပါပဲ။ ေသြးစစ္မယ့္ သူေတြ
ဘာလိုလဲဆိုရင္ ဘာမွကို မလိုဘူး၊ ပိုက္ဆံေတာင္ မလိုဘူး။ စိတ္ပူ စိတ္ပင္ပန္းလို႔ ပတ္ဝန္းက်င္မွာ
ေလွ်ာက္ေျပာတာမ်ဳိး ေတြလည္း ေရွာင္ရမယ္။ ေျပာၿပီးသြားရင္ ဒါကပိတ္လို႔ မရေတာ့ဘူးေလ။

ေနာက္တစ္ခုက လက္မထပ္ခင္ ႀကိဳတင္ ေသြးစစ္တယ္ ဆိုတာကလည္း
ဒီမွာ သိပ္ၿပီး မတြင္က်ယ္ ေသးဘူး။ ဒီလို ေသြးစစ္တယ္ ဆုိတာကိုလည္း
တစ္ေယာက္အေပၚတစ္ေယာက္ မယံုၾကည္ရဘူးဆုိတဲ့ အေတြးမ်ဳိးလည္း ရွိၾကေတာ့ အဲဒီအေပၚမွာေရာ
ဆရာဘယ္လို ေျပာခ်င္ပါလဲ။

လက္မထပ္ခင္
ေသြးစစ္ပါ၊ ကေလးမယူခင္ ေသြးစစ္ပါ။ အဲဒါကေတာ့ ဟုတ္ၿပီ။ အထူးသျဖင့္ လူေတြက စိတ္ပူရင္
သူငယ္ခ်င္း၊ သမီးရည္းစားက အစအကုန္ ေျပာၾကတယ္။ ေျပာမွလည္း သေဘာက်တယ္။ ေျပာတတ္တဲ့
အက်င့္လည္းရွိတယ္။ ကိုယ္ ေသြးစစ္တာကို ေျပာၿပီးၿပီ၊ ေျပာၿပီးရင္ အေျဖတစ္ခုက
ထြက္လာေတာ့မယ္။ ထြက္လာတဲ့ အေျဖက ကိုယ္ မေျပာခ်င္တဲ့ အေျဖဆုိရင္ ဘယ္လိုလုပ္မလဲ။ ဒါေၾကာင့္
အစကတည္းက ကိုယ္မေျပာခ်င္ရင္ ေသြးစစ္ တာကိုလည္း ေျပာစရာ မလိုဘူး။ စံုတြဲအလိုက္
ေသြးစစ္တာလည္း ရွိတယ္။ ဒါလည္း ေကာင္းပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ထြက္လာတဲ့ အေျဖကို ႏွစ္ေယာက္
ေျဖရွင္းရမယ့္ အပိုင္းေတြ ရွိလာတယ္။ ဒါေၾကာင့္ စံုတြဲလိုက္ မဟုတ္ဘဲ တစ္ေယာက္တည္း
လာစစ္ႏုိင္တယ္။ ဒါေပမဲ့ ႀကိဳစစ္ဖို႔ေတာ့ လိုမယ္။

ဖိတ္စာလည္း ႐ိုက္ၿပီးၿပီ။
ရက္ကလည္း ခ်ိတ္ၿပီးၿပီ။ ဒါဆိုရင္ေတာ့ မေကာင္းေတာ့ ဘူးေပါ့။ ကိုယ္လည္း
ထိခိုက္စရာမလို။ သူမ်ားလည္း ထိခိုက္စရာ မလိုေအာင္ ႀကိဳစစ္လို႔ ရတယ္။ မေသခ်ာေသးရင္
ကိုယ့္ဟာကိုယ္ စိတ္မခ်ရင္ လာသာလာခဲ့လိုက္။ ေရွ႕လက်မွ၊ ဟိုတယ္ စီစဥ္ၿပီးမွ၊ ဖိတ္စာေဝၿပီးမွ
မလုပ္ဘဲနဲ႔ ေစာေစာစီးစီး လုပ္တာ အေကာင္းဆံုးပဲ။ သို႔ေသာ္ သူမ်ားေတြကိုေတာ့ ေလွ်ာက္မေျပာ
နဲ႔ေပါ့။

HIV က ကူးစက္ခံရၿပီး ဘယ္ႏွလၾကာရင္ ဒီေရာဂါပိုး
စေပၚတာလဲ ဆရာ။ တစ္စံု တစ္ခုေၾကာင့္ ကူးစက္ခံရတယ္လုိ႔ ကိုယ့္ကိုယ္ကိုယ္ ထင္ၿပီး
ဘယ္ႏွလ ၾကာရင္ ေသြးစစ္ရမွာ ပါလဲ ဆရာ။

ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ
လက္ရွိအေျခအေနက လိင္ဆက္ဆံတာကို ‘မွားတယ္’ လို႔ထင္တဲ့ ေျပာဆို သံုးႏႈန္းတဲ့
အေျခအေနကုိ ေရာက္ေနတာေပါ့။ ဒါဆို လူတိုင္း မွားေနၾကတာလား၊ မွားေနၾကလို႔သာ လူေတြ
ရွိေနၾကတာလား။ ႐ုပ္ရွင္တုိ႔ ဝတၳဳတို႔ေတြထဲမွာ သူတို႔ ႏွစ္ေယာက္ မွားယြင္းခဲ့ၾကၿပီးေနာက္
ဆိုတာမ်ဳိးေတြ ဆိုေတာ့ေလ။ ဒါကို မွားတဲ့ ဟာႀကီးလားလို႔ေပါ့။ ဒါက မျဖစ္သင့္ သလိုႀကီး
ျဖစ္ေနတာ ေပါ့ေလ။ ထားပါေတာ့ မွားတာ မွန္တာထက္ ဒီေရာဂါက ေသြးသြင္းရင္ပဲ ျဖစ္ျဖစ္၊
ေဆးမင္ေၾကာင္၊ တက္တူး ထုိးရင္ပဲ ျဖစ္ျဖစ္၊ လိင္ဆက္ဆံမႈေၾကာင့္ပဲ ျဖစ္ျဖစ္ ဒီေရာဂါပိုး
ခႏၶာကိုယ္ထဲကို ဝင္လာတယ္လို႔ အႏၱရာယ္ အေနအထားနဲ႔ ႀကံဳလာခဲ့ရင္ ၃ လေလာက္
အၾကမ္းဖ်င္းေနမွ အေျဖထြက္တယ္။ တစ္ခ်ဳိ႕ကလည္း ၆ လေလာက္ ေနမွ သိရတာမ်ဳိးရွိတယ္။
တစ္ခ်ဳိ႕လည္း ၁ လေလာက္နဲ႔ သိရတာမ်ဳိး ရွိတယ္။ တစ္ေယာက္နဲ႔ တစ္ေယာက္ကလည္း
မတူျပန္ဘူး။ ပိုးဝင္ၿပီး ဘယ္ေလာက္ အၾကာမွ Positive အေျဖထြက္မွာလဲ ဆိုတာက
လူတစ္ေယာက္နဲ႔ တစ္ေယာက္ေတာ့ ကြာတယ္။ အၾကမ္းဖ်င္း လူေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားကို
အုပ္မိေအာင္ေတာ့ ၃ လေလာက္ ၾကာရင္ စစ္သင့္တယ္လို႔ ေျပာတယ္။ သိပ္ကို စိတ္ခ်လက္ခ်
ေစာင့္ခ်င္တဲ့ သူဆိုရင္ ၆ လေလာက္ ေစာင့္ခိုင္းတယ္။ ဒီလို အႏၱရာယ္နဲ႔ ဆက္တိုက္
အၿမဲတမ္း ႀကံဳေနရတဲ့ သူဆိုရင္ေတာ့ ေစာင့္မေနေတာ့ဘဲ စစ္သာ စစ္လိုက္တာ
အေကာင္းဆံုးပဲ။

ဟုတ္ကဲ့ပါ ဆရာ။ အဲလိုလူေတြက ထားပါေတာ့ သူကအခု ေသြးစစ္ၿပီးၿပီ။
စစ္ၿပီးမွ ဒါကို ထပ္ၿပီး ႀကံဳရင္ေရာ ေနာက္ထပ္ ၃ လ ၆ လ ၾကာရင္ ထပ္စစ္ ေနရဦး မွာလား။

ထပ္စစ္ရင္လည္း
ရတယ္။ ဒါေပမဲ့ အဲလို အၿမဲတမ္းႀကီး စစ္ေနမယ့္အစား ေသြးလာစစ္ရင္ ဒါကို ဘယ္လို
ကာကြယ္ရမွာလဲ ဆိုတဲ့အပိုင္းကုိ ေတြးရေတာ့မယ္။ အခုထိ စစ္လိုက္တယ္ negative ထြက္တယ္။
မကူးေသးဘူး။ ဒါေပမဲ့ ေသြးလာစစ္တဲ့အခါ Counselling လုပ္ေပးသူနဲ႔ ေသေသ ခ်ာခ်ာေတာ့
လုပ္သင့္တယ္၊ မလုပ္သင့္ဘူး ဆိုတာကို ေသေသခ်ာခ်ာ ေမးပါ။ သူတို႔က တစ္ခါတည္း စကားကို
ျပတ္ျပတ္နဲ႔ ဆူၿပီးေတာ့ လႊတ္လိုက္မွာ မဟုတ္ဘူး။ အေကာင္းဆံုး ဒါပဲမို႔လို႔
ဒါပဲလုပ္ပါလို႔ ေျပာမွာ မဟုတ္ဘူး။ လက္ရွိ ႀကံဳေနရတဲ့ ဘဝ၊ အေျခအေနေတြကို ေဆြးေႏြးၿပီးေတာ့
ဘယ္လုိဆို အေကာင္းဆံုး ျဖစ္မယ္ဆိုတာ အေျဖထုတ္ၾကည့္လို႔ ရေနတာပါ။ အေရးအႀကီးဆံုးက
ထပ္ႀကံဳေနမယ့္ အႏၱရာယ္ကို ကာကြယ္ႏုိင္ဖို႔ပဲ။

ဆရာတို႔ဆီမွာ Counselling လုပ္ေပးတဲ့သူ ဘယ္ႏွစ္ဦးေလာက္
ရွိပါလဲ။ ဒါကိုပဲ သီးသန္႔ ေဆြးေႏြးေပးတဲ့ ပညာရွင္ေပါ့။

ဒါကိုပဲေဇာက္ခ်
လုပ္ေနတဲ့သူ အၾကမ္းအားျဖင့္ အေယာက္ ၆၀ ေက်ာ္ေက်ာ္ေလာက္ ရွိပါတယ္။ က်န္တဲ့ ပုဂၢိဳလ္ေတြကိုလည္း
အဲဒီသင္တန္း ေပးထားေတာ့ တျခားသူေတြလည္း ရွိပါေသးတယ္။ ဒါက ကြၽန္ေတာ္ အဖြဲ႕တစ္ခုတည္းပါ။
က်န္းမာေရး ဝန္ႀကီးဌာနမွာေတာ့ Counselling လုပ္ေပးႏိုင္သူ ေထာင္ဂဏန္းေလာက္
ရွိလိမ့္မယ္။ တျခား အဖြဲ႕အစည္းေတြမွာလည္း အမ်ားႀကီး ရွိပါတယ္။ ကာကြယ္ေရးပိုင္းနဲ႔
ေျပာၾကရင္ အဓိက ကြန္ဒံုးသံုးတာေပါ့ ဆရာ။ အဲဒါနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ေတာ့ေရာ ဒီမွာ
ေတာ္ေတာ္ေတာ့ တြင္က်ယ္လာၿပီလို႔ ထင္ပါတယ္ ဆရာ။

ကြန္ဒံုးနဲ႔
ပတ္သက္လို႔ ကာကြယ္ေရးမွာ သူတို႔အမ်ဳိးမ်ဳိးေတြ စဥ္းစားၿပီး လုပ္ေနၾကတယ္။
ကာကြယ္ေရးနဲ႔ ပတ္သက္ရင္ အမ်ဳိးေပါင္းစံု နည္းလမ္းစံု လုပ္ရတာကိုး။ ဒါေပမဲ့
ေလာေလာဆယ္ အက်ယ္ျပန္႔ဆံုးနဲ႔ အထိေရာက္ဆံုး လုပ္လို႔ရတာ ကြန္ဒံုးပဲ ရွိတယ္။ ေနာက္ၿပီး
ကြန္ဒံုးလို႔ ေျပာလိုက္ရင္ အမ်ဳိးသမီးက က်န္က်န္ေနတယ္။ အမ်ဳိးသမီး ကြန္ဒံုးေတြလည္း
ရွိတယ္။ ေနာက္ၿပီး အမ်ဳိးသမီးေတြကို ထည့္တဲ့ ထည့္ေဆး ဆိုတာမ်ဳိးလည္း ရွိတယ္။
စမ္းေတာ့ စမ္းေနတာပဲ။ ေလာေလာဆယ္ေတာ့ ေသခ်ာ မေအာင္ျမင္ေသးဘူး။ ေနာက္ဆံုး ေစ်းသက္သက္သာသာနဲ႔
လြယ္လြယ္ကူကူ သံုးလို႔ရတဲ့ အမ်ဳိးသား ကြန္ဒံုးဖက္ကိုပဲ လွည့္ရတုန္းပဲ။
ဒီကြန္ဒံုးနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ ေဆာင္ရန္၊ ေရွာင္ရန္ေတြ အမ်ားႀကီး ရွိတယ္။
အဲဒီအထဲမွာ ရက္လြန္တာ ပါမယ္၊ ေပါက္ေနတာ ပါမယ္။ အဲဒီအထဲကမွ အေရးႀကီးဆံုး တစ္ခ်က္က
ထိပ္ကိုေလခို မေနဖို႔ပါ။ အဲဒါကို အခုထက္ထိလည္း လူေတြ သတိ မထားမိၾကဘူး။ က်န္တဲ့
အခ်က္ေတြ ေျပာပါဆိုရင္ ဒိတ္လြန္တာတို႔၊ ေနပူေနတာတို႕၊ ျပဲေနတာ ေပါက္ေနတာ၊ ေအာက္ကို
က်ျပီးသား သံုးတာတို႕ စတာေတြလည္း ရွိတယ္။ သတိထားစရာ အခ်က္ ၃၀ ေတာင္ ေက်ာ္မလားပဲ။
ဒါေပမဲ့ ဒါကို အကုန္ ေျပာေနရင္ ဘယ္သူမွ သံုးေတာ့မွာ မဟုတ္ဘူးေလ။

HIV ပိုး ရွိတဲ့သူေတြအတြက္ အဓိက လိုအပ္ခ်က္က
ဘာပါလဲဆရာ။ ေနာက္ၿပီး အစားအေသာက္၊ အေနအထိုင္နဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ဘာေတြ ဆင္ျခင္စားေသာက္
ေနထုိင္ သင့္ပါသလဲ ဆရာ။

လူတစ္ေယာက္ဟာ
ကိုယ့္ဟာကိုယ္ HIV ရွိေနမွန္း မသိတဲ့လူက ပိုမ်ားတယ္။ လူထုထဲမွာ HIV ကူးစက္ခံထားရသူ
အေယာက္ ၁၀၀ မွာ အေယာက္ ၇၀၊ ၈၀ ေလာက္က ကိုယ့္ဟာကိုယ္ မသိၾကတာ မ်ားတယ္။ သိတဲ့သူက ၁၀
ရာခိုင္ႏႈန္းေလာက္ ပဲရွိတယ္။ ရွိရင္လည္း ဘာလုပ္ရမွန္း မသိ ဘာကိုင္ရမွန္း မသိတာ
မ်ားတယ္။ ဒါေၾကာင့္ လူေတြအေနနဲ႔ အႏၱရာယ္ ရွိေလာက္မယ္လို႔ နည္းနည္းေလး
ကိုယ့္ဟာကိုယ္ သံသယရွိရင္ ေသြးစစ္တာ အေကာင္းဆံုးပဲ။ စစ္ရင္လည္း ေစာေစာက ေျပာတဲ့
VCCT နဲ႔ စစ္တာ အေကာင္းဆံုးပဲ။ အနီးအနားက ဓာတ္ခြဲခန္းေတြ၊ ေစ်းႀကီး တဲ့
ေဆးခန္းႀကီးမွာ နာမည္လိမ္နဲ႔ သြားစစ္လိုက္တယ္။ ၿပီးလို႔ အေျဖထြက္လာရင္ ဒါက
ကိုယ့္အတြက္ အႏၱရာယ္ အရမ္းႀကီးတယ္။ ဒါကို ေဆြးေႏြးေပးမယ့္သူ အရမ္းအေရးႀကီးတယ္။ စစ္ၿပီးလို႔
negative ထြက္လို႔လည္း ခုန္ၿပီး ျပန္လာတာထက္ ဒီဟာကို ဘယ္လို ကာကြယ္သြားရမယ္ ဆိုတာက
အေရးႀကီးတယ္။ ဘာဆက္လုပ္ရမလဲ။ ဒါေၾကာင့္ အရင္ဆံုး ေဆြးေႏြးတုိင္ပင္ၿပီး
ေသြးစစ္ဖို႔က အေရးႀကီးတယ္။ Positive ျဖစ္ခဲ့ၿပီဆိုရင္ စိတ္ကစၿပီ။ က်န္းမာေနတဲ့ သူက
ေသြးစစ္ၿပီး Positive မွန္း သိတာနဲ႔ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာက စၿပီ။ လူမႈေရးကလည္း ပါလာၿပီ။
ဒါေၾကာင့္ ခံစားရမယ့္ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာက အရမ္း ႀကီးမားတယ္။ ဒါကို
ကိုင္တြယ္ေျဖရွင္းဖို႔ အကူအညီလုိတယ္။ တစ္ေယာက္တည္း ႀကိတ္ခံလို႔ မရဘူး။

ဘာလုပ္ရင္
ေကာင္းမလဲ။ သူမ်ားေတြေရာ ဘယ္လို ေတြ႕ႀကံဳရလဲ။ ဘာေတြျဖစ္လဲ။ သူတို႔နဲ႔
ဘာေတြလုပ္လို႔ ရမလဲ။ ကိုယ့္ကို ကူညီမယ့္သူ ရွိမလား။ အနည္းဆံုး ကိုယ္နဲ႔အတူတူ
တစ္ေယာက္ကို ေျပာဆို ေဆြးေႏြးၾကည့္တာက အမ်ားႀကီး စိတ္သက္သာရာ ရတယ္။

အဲဒါက
ဓာတ္ခြဲခန္းမွာလုိ ေစ်းႀကီးႀကီးေပးၿပီး လုပ္လို႔ ရတဲ့ဟာေတြ မဟုတ္ဘူး။ ကိုယ့္ရဲ႕
က်န္းမာေရး ခုခံစြမ္းအား ဘယ္အထိ ေရာက္ေနၿပီလဲ။ စၿပီး က်ေနၿပီလား၊ မက်ေသးဘူးလား။
က်ရင္ေရာ ေတာ္ေတာ္ က်ေနၿပီလား၊ နည္းနည္းက်တာလား၊ အဲဒီအဆင့္ကို ျပန္မွန္းရတယ္။
အဲဒီေတာ့မွ ဘယ္လိုမ်ဳိး ကုသမႈမ်ဳိးကို လိုမလဲ။ ေရွာင္စရာေလးေတြ ရွိသလို
ေဆာင္စရာေလးေတြလည္း ရွိပါတယ္။ အစားအေသာက္နဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ဘာေတြ လုိအပ္သလဲ ဆုိတာထက္
အဓိက ေနထုိင္မႈကလည္း အေရးႀကီးတယ္။ ကိုယ့္ရဲ႕ဘဝ ေနထုိင္မႈပံုစံ life style က ဘယ္အေန
အထားမွာ ရွိေနလဲ။ ဒါကလည္း အေရးႀကီးတယ္။

ငါနည္းနည္းေလး ေျပာင္းဖို႔ လိုေနမလား၊
ဒါမွမဟုတ္ အေတာ္ပဲလား။ ဘယ္လုိ life style မ်ဳိးကို က်င့္သံုးဖို႔ လိုမလဲ။
အားကစားသမား ဥပမာ ေဘာလံုးသမား၊ ဘတ္စကပ္ ေဘာသမား၊ ဂ်ဴဒိုသမား ဆိုရင္ေရာ ဒါေတြကို
ဆက္ကစားလို႔ ရေသးလား၊ ဘာေတြလုပ္သင့္လဲ။ အစားအေသာက္ကေတာ့ ပံုမွန္ အာဟာရနဲ႔
ျပည့္စံုၿပီး က်န္းမာေရး ညီၫြတ္မယ့္ဟာကို စားရင္ ရပါၿပီ။ ထူးၿပီး ဒါနဲ႔ မတည့္တာ
မရွိဘူး။ တစ္ခုပဲ ဒါနဲ႕ ပတ္သက္ၿပီး ေျပာရမွာက ဝမ္းေလွ်ာ ဝမ္းပ်က္ မျဖစ္ေအာင္
ေရွာင္ဖို႔ လိုတယ္။ အဲဒါက ဘာေပၚမွာ သြားမူတည္လဲ ဆိုေတာ့ ေသခ်ာက်က္ေအာင္
မခ်က္ထားတဲ့ အစားအစာနဲ႔ မသန္႔ရွင္းတဲ့ အစားအစာ ေတြေပါ့။ သန္႔သန္႔ရွင္းရွင္းျဖစ္မယ့္
အစားအစာကိုပဲ စားဖို႔လိုမယ္။ ေရဆိုရင္လည္း ေတြ႕ကရာ ေရကိုေသာက္ဖို႔ မသင့္ဘူး။ ဒီလို
အျပင္က ေရာဂါဝင္လိုက္ရင္ ခုခံအားက ပိုၿပီး ျမန္ျမန္က်တယ္။ အဲဒီသံသရာက လည္တတ္တယ္။ ဝမ္းေလွ်ာ
ဝမ္းပ်က္ တစ္ေခါက္ ျဖစ္တိုင္း ခုခံအားက တထစ္ျပဳတ္က်တယ္။ ျမန္ျမန္ ခုခံအားက်ရင္ ေစာေစာ
ဒုကၡေရာက္ရတာကိုး။ ဒါေၾကာင့္
အစားအေသာက္နဲ႔ ပတ္သက္ရင္ အဲဒီတစ္ခုကို ကြၽန္ေတာ္ ျမင္တယ္။ ေနာက္တစ္ခု ေဆးဝါးနဲ႔ ပ‍တ္
သ‍က္လို႔က ခုခံအားက်ရ‍င္ ေထြေထြထူးထူး လိုအ‍ပ္တာ သိ‍ပ္မရွိပါဘူး။ ေတာ္ေတာ္ႀကီး ခုခံအား‍က်ရ‍င္
ေသာ‍က္ရတဲ့ ေဆးေတြ ရွိတ‍ယ္။ ဘ‍ယ္အဆ‍င့္မွာ ဘာလု‍ပ္ရတ‍ယ္ဆိုတာက တ‍တ္ကြၽ‍မ္းတဲ့ ကုသတဲ့
ပညာရ‍ွင္ေတြနဲ႔ တုိ‍င္ပ‍င္ရမွာေပါ့။

တ‍စ္‍ခ်ဳိ႕ HIV ပိုး
ရွိသူေတြဆိုရ‍င္ ဆရာဝ‍န္ရဲ႕ ျပန္‍ၾကား‍ခ်‍က္မရွိဘဲ ကို‍ယ့္ဟာကို‍ယ္ ေဆးဝါးေတြ ဝ‍ယ္ေသာ‍က္တာ‍မ်ဳိး
ရွိပါတ‍ယ္။ အထူးသျဖင့္ ပိုက္ဆံတ‍တ္ႏုိ‍င္တဲ့ သူေတြေပါ့။ အဲလိုသူေတြဆိုရ‍င္ ဘ‍ယ္လို
ျဖ‍စ္လာႏုိ‍င္ပါသလဲ ဆရာ။

အရ‍င္တု‍န္းက
အကု‍န္လံုး ကြၽန္ေတာ္တို႔ အပါအဝ‍င္ ဒီဟာ ‘ကုရာနတၳိ ေဆးမရွိ’ ဆိုၿပီး ေအာ္ခဲ့ၾကတာ။ အခုေတာ့
ဒီပိုးကို ထိ‍န္းႏို‍င္တဲ့ ေဆးေတြ အမ်ားႀကီး ေပၚေနၿပီ။ ‍ေစ်းကြ‍က္ တြ‍င္းမွာလ‍ည္း ရေနၿပီ။
ဒါေၾကာ‍င့္ အဖြဲ႕အစ‍ည္းက ေပးမွမဟု‍တ္ဘဲ ကို‍ယ့္ဟာကို‍ယ္ လြယ္လြ‍ယ္ကူကူ ဝ‍ယ္လို႔ ရေနၿပီ။
အဲဒါနဲ႔ ပ‍တ္သ‍က္တဲ့ သတိထားစရာ ႏွစ္ခုရွိတ‍ယ္။ တစ္ခုက ART ကုထံုးနဲ႔ ကုတဲ့အခါ ဒါကို
တ‍တ္ကြၽမ္းတဲ့ သူနဲ႔ကုဖို႔ လိုတ‍ယ္။ ဒါကို သီးသ‍န္႔ မသ‍င္ထားရ‍င္ ဆရာဝ‍န္တို‍င္း ဒါကိုမကုတ‍တ္ဘူး။
မွားတ‍တ္တ‍ယ္။ ဒါကို ျပ‍န္ၿပီး လ‍က္ရွိ ျမ‍န္မာႏို‍င္ငံ အေျခအေနအရ သီးသန္႔ျပ‍န္ၿပီး
ေလ့‍က်င့္ေပးထားတဲ့ သူေတြဆိုရ‍င္ ကုေပးႏုိ‍င္တ‍ယ္။ ဘာေတြ မွားတ‍တ္သလဲ ဒါေတြကို သတိ
ထားၿပီးေတာ့ေလ။ အေကာ‍င္းဆံုးကေတာ့ က်‍န္းမာေရး ဌာနနဲ႔ အဖြဲ႕အစ‍ည္းေတြမွာ ျပတာပဲ။ ျပႆနာက
လြယ္လြယ္ကူကူ နီးစ‍ပ္ရာနဲ႔ ျပတာပါ ေဆးေသာ‍က္ရ‍င္လ‍ည္း ပထမတ‍စ္ပ‍တ္ ႏွစ္ပ‍တ္ကို ဘ‍ယ္လုိ
ေသာ‍က္မွာလဲ။

အဲဒါကို မသိဘဲနဲ႔ ေသာ‍က္လို‍က္ရ‍င္ ေသာ‍က္န‍ည္း မမွန္ေတာ့ဘူး။ မမွန္ေတာ့ရ‍င္
ေနာ‍က္ပို‍င္း‍က်ရ‍င္ ဒီပိုးကို မႏုိ‍င္ေတာ့ဘူး။ ဒါဆို ဒီေဆးသ‍ည္ ေနာ‍က္ပို‍င္း ေသာ‍က္လို႔
မရေတာ့ဘူး။ ဒါဆို အလ‍ြန္အႏၱရာ‍ယ္ ရွိတ‍ယ္။ ေနာ‍က္တ‍စ္ခါ ေသာ‍က္လို‍က္။

ေမ့ၿပီး ရ‍ပ္ထားလို‍က္
ဒါမွမဟု‍တ္လဲ ခရီးထ‍ြက္လို႔ မေသာ‍က္ လို‍က္တာေတြကလ‍ည္း အရ‍မ္းအႏၱရာယ္ ႀကီးပါတ‍ယ္။ အဲလို
လု‍ပ္လို‍က္ရ‍င္ ေနာ‍က္တ‍စ္‍ခ်ိ‍န္မွာ ဒီေဆးကို ျပ‍န္ေသာ‍က္ေပမ‍ယ့္ မတိုးေတာ့တာ ရွိတ‍ယ္။
ေဆးမေသာ‍က္တာနဲ႔ အတူတူပဲ။ ဒါဟာ အသ‍က္အႏၱရာ‍ယ္နဲ႔ ဆုိ‍င္တဲ့ ျပႆနာေပါ့။ ေနာ‍က္တ‍စ္ခုက
ကို‍ယ့္ရဲ႕ အခ‍ြင့္အေရးတ‍စ္ခု လ‍က္လြ‍တ္တဲ့ အႏၱရာ‍ယ္။ ေဆးေတြကို တ‍တ္ႏုိ‍င္လို႔ ဝ‍ယ္ေသာ‍က္တာ
ရွိတ‍ယ္။ သူ‍မ်ားကို မသိေစ‍ခ်‍င္ဘဲ ကို‍ယ့္ဘာသာ ဝ‍ယ္ေသာ‍က္တဲ့အခါ လ‍က္ရွိက်‍န္းမာေရး
ဌာနကေရာ၊ တျခားေသာ အဖြဲ႕ကေရာ ေလာေလာဆ‍ယ္ အခမဲ့ ကုသမႈ ေပးေနတဲ့ အခါမွာ အရ‍င္ဒီေဆးကို
မေသာ‍က္ဖူးတဲ့သူ ျဖ‍စ္ရမ‍ယ္ ဆိုတာ‍မ်ဳိးရွိတ‍ယ္။ ကို‍ယ့္ဟာကို‍ယ္ ဝ‍ယ္ေသာ‍က္ ခဲ့ဖူးတာေၾကာ‍င့္
ဟိုဖ‍က္က အခမဲ့ ေပးမယ့္ေနရာက မေပးေတာ့တာ ရွိေနတ‍ယ္။

တက‍ယ့္ အခြင့္အေရးတ‍စ္ခု လ‍က္လြ‍တ္
သြားတာေပါ့။ ေဆးေတြကေတာ့ အခုေနာ‍က္ပို‍င္း ေစ်းသ‍က္သာတာေတြ ရွိရွိလာပါၿပီ။ ဒီေဆးေတြက
ပိုးရွိတာနဲ႔ ‍ခ်‍က္‍ခ်‍င္း ေသာ‍က္လို႔လ‍ည္း မန‍က္ျဖ‍န္၊ သဘ‍က္ခါ သ‍က္သာလာမွာ မဟု‍တ္ဘူး။
ခ်‍က္‍ခ်‍င္း ေသာ‍က္လို႔လ‍ည္း ခ်‍က္‍ခ်‍င္း အ‍က်ဳိးထူးလာမွာ မဟု‍တ္ဘူး။ ကို‍ယ့္ဟာကို‍ယ္
ဆ‍ယ္စုႏွစ္နဲ႔ ခ်ီၿပီး ေသာ‍က္သြားရမွာ ျဖ‍စ္တဲ့အတြ‍က္ ေအးေအးေဆးေဆး စ‍ဥ္းစားေစ‍ခ်‍င္တ‍ယ္။

HIV ကို မျဖ‍စ္ခ‍င္
ႀကိဳတ‍င္ကာက‍ြယ္ ဆိုသလို ဒါကို ကာကြ‍ယ္ဖို႔ အတ‍ြက္က အဓိက လိ‍င္ကိစၥနဲ႔ပဲ သ‍က္ဆို‍င္ပါလား
ဆရာ။

အေရးႀကီးဆံုးကေတာ့
လိ‍င္ကိစၥလ‍ည္း ပါတာေပါ့။ တျခား ကိစၥေတြလ‍ည္း အ‍မ်ားႀကီး ရွိတာပဲ။ မလိုအ‍ပ္ဘဲ ေသြးသြ‍င္းစရာ
မလိုေအာ‍င္ သတိထားဖို႔က အစေပါ့။ သတိထား စရာေတြကေတာ့ အ‍မ်ားႀကီးပါပဲ။ ကေလးေတြမွာေရာ
မကူးေအာ‍င္ ဘ‍ယ္လို ကာက‍ြယ္မလဲ စသျဖ‍င့္ ဒါ‍မ်ဳိးေတြေရာ ရွိတာပဲေလ။

ဒီဇ‍င္ဘာလအတ‍ြင္းမွာေရာ
ဆရာတို႔ မာရီစတု‍ပ္‍စ္ အေနနဲ႔ HIV နဲ႔ ပ‍တ္သ‍က္ၿပီး ဘာေတြ လ‍ႈပ္ရွားမႈ ရွိပါလဲ။

‍ႏွစ္တို‍င္းေတာ့
လု‍ပ္ေန‍က်ပါပဲ။ အဖြဲ႕အစ‍ည္းေတြ ဌာနဆို‍င္ရာေတြနဲ႔ စုေပါ‍င္းၿပီး အဲဒီေန႔က်ရ‍င္ လႈပ္ရွားမႈေတြ
လု‍ပ္ၾကမွာေပါ့။ လူထု ေဟာေျပာပြဲေတြလ‍ည္း ပါတ‍ယ္။ စာစီစာကံုးၿပိဳ‍င္ပြဲ၊ ပ‍န္း‍ခ်ီၿပိဳ‍င္ပြဲ၊
က‍ဗ်ာလတ္ ၿပိဳ‍င္ပြဲေတြ၊ စ‍င္ေပၚမွာ ေဖ်ာ္ေျဖမႈေလးေတြ လု‍ပ္ထာပါမ‍ယ္။ ဒီဟာနဲ႔ ပ‍တ္သ‍က္ၿပီး
အသိပညာေပးတဲ့ စာရ‍ြက္စာတ‍မ္း၊ ဦးထု‍ပ္၊ အက်ႌစသျဖ‍င့္ ႐ို‍က္ႏွိ‍ပ္ ျဖ‍န္႔ေဝတာလ‍ည္း
ပါတ‍ယ္။ မီဒီယာကေန တ‍စ္ဆ‍င့္ လူထုဆီကို သတ‍င္းစကား ပါးတာေတြ ရွိမ‍ယ္။ လ‍ႈပ္ရွားမႈေတြကေတာ့
အ‍မ်ားႀကီးပါပဲ။

ဟု‍တ္ကဲ့ပါ။ အခုလို
HIV နဲ႔ ပ‍တ္သ‍က္ၿပီး ျပည့္ျပည့္စံုစံု ေျဖၾကားေပးခဲ့တဲ့ အတ‍ြက္ ဆရာ့ကို‍ က်းဇူးတ‍င္
ပါတ‍ယ္။

ယုမြန္ေက်ာ္

Tuesday, 1 December 2009

သရဖူ - HIV ပတ္သက္ၿပီး ေဒါက္တာစစ္ႏိုင္ႏွင့္ ေတြ႕ဆံုေမးျမန္းျခင္း