အရင္တစ္ပတ္က HIV နဲ႔ AIDS ကြဲျပားပံုေတြကို
ေျပာဆို ေဆြးေႏြးခဲ့ပါတယ္…။

ယခု
ေဆြးေႏြးခ်က္ကို
HIV ပိုး ရွိေနသူေတြကို ဘယ္လို ကူညီေပးမလဲ? ဆိုတဲ႔ ေမးခြန္းေလးနဲ႔ စခ်င္ ပါတယ္။ တကယ္ေတာ့
လူအေတာ္မ်ားမ်ားက
HIV လို႔ ေျပာလိုက္ရင္ တြန္႔ေၾကာက္ သြားတတ္ၾကပါတယ္၊ ဒါဟာလည္း ေၾကာက္တတ္တဲ့
လူသားသဘာဝပါ။ ေသေသခ်ာခ်ာ ေရေရရာရာ သိတယ္ ဆိုရင္ေတာ့ HIV ပိုး ရွိတဲ႔သူေတြဟာ ေၾကာက္စရာ လူသားေတြ
မဟုတ္ၾကပါဘူး။ ေလာကမွာ အၾကင္နာငတ္ စာနာခံရမႈမဲ့ေနၿပီး ေဖးမကူညီမႈေတြ
အမွန္တကယ္လိုေနတဲ့ လူသားမ်ိဳးႏြယ္ တစ္ခုသာျဖစ္ပါတယ္။ သို႔ေသာ္လည္း တကယ့္လက္ေတြ႕မွာ
လူတစ္ေယာက္ဟာ HIV ပိုး ရွိတယ္ၾကားလိုက္တာနဲ႔
ေဘးလူေတြက ရြံသလိုလို ေၾကာက္သလိုလိုနဲ႔ အဖက္ မလုပ္တတ္ၾကပါဘူး။ အလုပ္ရွင္ေတြ
ဆိုလည္း အလုပ္ျဖဳတ္တာမ်ိဳးေတြ လုပ္တတ္ၾကပါတယ္။ အေပါင္း အသင္းေတြကလည္း ခြဲျခားတတ္ၾက
ပါေသးတယ္။ HIV ပိုးရွိတယ္လို႔
ဆိုလိုက္တာနဲ႔ လိင္ကိစၥေပြတဲ့လူလို႔ သမုတ္ ၾကျပန္ ပါေသးတယ္။ ဒါေတြဟာ HIV ပိုးရွိတဲ့သူကို
ျမန္ျမန္ေသေအာင္ သတ္ေနသလိုပါပဲ။ တကယ္တမ္းေတာ့ ပိုးရွိတာနဲ႔ ခ်က္ခ်င္း AIDS ဘဝကို မေရာက္ေသးပါဘူး။
အရင္က ေဆြးေႏြးခဲ့တဲ့ အတုိင္း အနည္းဆံုး ၁ ႏွစ္ကေန ၁၀ ႏွစ္အထိ (ပ်မ္းမွ်အားျဖင့္) အသက္ရွင္ေနႏိုင္ပါေသးတယ္။

ပိုဆိုးတဲ့
အစြဲတစ္ခုက “ကုရာနတိၳေဆးမရွိ” ဆိုတဲ့
တစ္ဖက္သက္အျမင္ပါ။ မွန္ပါတယ္
HIV/AIDS ကို ေပ်ာက္ေအာင္ ကုလို႔မရပါဘူး။ ဒါေပမယ္႔ အသက္ရွည္ေအာင္
ျပဳျပင္လုပ္ယူလို႔ ရတဲ႔ ေဆးဝါးေတြလည္း ရွိေနပါေသးတယ္။ တျခား ေရာဂါေတြနဲ႔
ယွဥ္ၾကည့္ၾကရေအာင္…
ဥပမာ ေသြးတိုး၊
ဆီးခ်ဳိ စတဲ႔ ေရာဂါေတြကို ေပ်ာက္ ေအာင္ ကုလို႔ရတဲ့ေဆးကမာၻမွာ မရွိေသးပါဘူး။
ဒါေပမယ္႔ ေသြးတိုး က်ေအာင္ ဆီးခ်ဳိက်ေအာင္လုပ္လို႔ရတဲ့ ေဆးေတြ အေျမာက္အျမား
ရွိေနပါတယ္။ ဒီလိုပါပဲ
HIV ပိုး ေတြ မပြားေအာင္ ထိန္းတဲ့ ပိုးထိန္းေဆး ေတြ ရွိေနပါၿပီ။ ဒါေၾကာင္႔ HIV/AIDS ဆိုတာကို
သာမန္ေရာဂါ တစ္ခုလိုပဲ ျမင္ၾကရင္ ပိုမေကာင္းဘူးလား။ လိင္ ကိစၥနဲ႔ တဲြျမင္ေနမယ့္
အစား သာမန္ေရာဂါတစ္ခုအျဖစ္ သတ္မွတ္ၾကရင္ ဒီ ေရာဂါေဝဒနာရွင္ေတြကို အၾကင္နာ ေမတၱာျပရာေရာက္ပါတယ္။
ဒီေတာ့ အေကာင္းဆံုးနဲ႔ အထိေရာက္ဆံုး ကူညီမႈဆိုတာကေတာ့ HIV ပိုး ရွိေနသူ
ေတြကို ခြဲျခားႏိွပ္ခ်မႈ မရွိပဲ ၾကင္္နာစြာ ေဖးကူေပးၾကဖို႔ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဘဝေပးတဲ႔
ကံအေၾကာင္း တရားေၾကာင့္ ဒီလို ေဝဒနာသည္ဘဝကို ေရာက္ၾကရတယ္လို႔သာ စာနာစိတ္နဲ႔
ျဖည့္ေတြးေပးၾကမယ္ ဆိုရင္ သူတို႔ေတြ အတြက္ ကူညီရာ ေရာက္ပါတယ္။

စာ႐ႈသူရဲ႕
အသိမိတ္ေဆြထဲမွာ တစ္စံုတစ္ေယာက္က HIV ပိုးရွိတယ္လို႔ သိလိုက္ၿပီး စိတ္ဓာတ္
က်ေနၿပီဆိုပါစို႔ စာ႐ႈသူအေနနဲ႔ သူ႔ကိုဘာေတြ ဘယ္လို ကူညီႏုိင္မယ္လို႔ ထင္ပါသလဲ?

ျမန္မာစကားပံုမွာ “ႏႈတ္၏ေဆာင္မျခင္း
လက္၏ေဆာင္မျခင္း”
ဆိုတာရွိပါတယ္။
ဒီလုိပါပဲ စိတ္ဓာတ္ က်ေနသူကို ႏႈတ္အားျဖင့္ ကူညီလို႔ ရတာေလးေတြ ရွိပါတယ္။ ေအာက္မွာ
ေဆြးေႏြးထားတဲ့ အခ်က္ ေလးေတြကို စာ႐ႈသူရဲ႕ မိတ္ေဆြကို ေျပာေပးျခင္းအားျဖင္႔
ကူညီႏို္င္ပါတယ္။

HIV
ပိုးရွိသူေတြဟာ
ကိုယ္ခံအား အနည္းအမ်ားကို လိုက္ၿပီး အသက္ ၁ ႏွစ္မွ ၁၀ ႏွစ္အထိ ေရာဂါလကၡဏာမျပဘဲ
လူေကာင္းပကတိအလား ေနနိုင္ပါတယ္၊ ဒီအခ်က္ကို အရင္က ေဆြးေႏြးခဲ့ဖူးပါတယ္။ HIV ပိုးစတင္
ကူးစက္တဲ့ အခ်ိန္ကေန
AIDS ေရာဂါအဆင့္သို႔ ေရာက္ရွိပံုကို ေအာက္ပါ ပံုကို ၾကည့္ျခင္းျဖင့္ ပိုၿပီး
သေဘာေပါက္ လြယ္နိုင္ပါတယ္။ ျမႇားေတြကေတာ့ ဘယ္လို နည္းေတြနဲ႔ AIDS ဘဝကို ေနာက္က်မွ
ေရာက္ေအာင္ လုပ္လို႔ရတယ္ (ဘယ္လို
အသက္ကိုဆြဲဆန္႔မယ္)
ဆိုတာကို
ျပထားတာပါ။

 

 

ဒီပံုကိုၾကည့္ရင္
ဘာေတြ အဆင့္ဆင့္ျဖစ္တယ္ဆိုတာကို ျမင္နုိင္ပါတယ္။ HIV ပိုးကူးစက္လိုက္ၿပီဆိုရင္ ပိုးက
ကြ်န္ေတာ္တို႔ ကိုယ္ထဲက ေသြးျဖဴဥေတြထဲမွာ မ်ဳိးပြားပါတယ္၊ အဲဒီမ်ိဳးပြားတာကို
ေဆးေသာက္ ၿပီး တားလို႔ရပါတယ္၊ ဒီေဆးေတြက ျမန္မာျပည္မွာ ဝယ္လို႔ရပါတယ္။ Anti-Retro Therapy or Drugs ေအ အာတီ (ART) ေဆးလို႔ အမ်ားက
ေခၚၾကပါတယ္၊ အက်ယ္ကိုေတာ႔ ေနာက္အပတ္ ေတြမွာ ေဆြးေႏြးေပးပါမယ္။ ဒါကေတာ႔
ေဆးေသာက္ၿပီး HIV ပိုးေတြ
မ်ဳိးထပ္မပြားေအာင္ တားတဲ့ တစ္နည္းပါ၊ ဒါေပမယ္႔ ဒီေဆးမွာ အားနည္း ခ်က္ေတြ
ရွိေနပါေသးတယ္၊

ေနာက္တစ္ခ်က္ကေတာ႔
ခုခံအားမက်ေအာင္ ဘယ္လို မိမ္ိကိုယ္မိမိဂ႐ုစုိက္မလဲ ဆိုတဲ့ အခ်က္ပါ။ Self-care လို႔
မွတ္လို႔ရပါတယ္။ ဒီအခ်က္ဟာ တကယ္အေရးႀကီးတဲ့ အခ်က္ေတြပါ၀င္ပါတယ္။ ေဆာင္ရန္
ေရွာင္ရန္ အခ်က္ ေတြကေတာ့-

·        
အာဟာရမွ်တေအာင္စားပါ။
အထူးသျဖင့္ အျပင္စာေတြေရွာင္ပါ။

·        
အိပ္ေရးဝေအာင္အိပ္ပါ။
အိပ္ေရးပ်က္ မခံပါနဲ႔။

·        
တစ္ကိုယ္ေရသန္႔ရွင္းေရး
ဂ႐ုစိုက္ပါ။ လက္သည္းညႇပ္၊ ဘရိတ္ဓား စတာေတြကို တစ္ေယာက္ တည္း သီးသန္႔သံုးပါ။

·        
ကိုယ္လက္လႈပ္ရွား
အားကစားလုပ္ပါ။ (ျပင္းထန္တဲ့
ေလ့က်င့္ခန္းမ်ဳိးေတြကို ေရွာင္ပါ။)

·        
စိတ္တည္ၿငိမ္ေအာင္
တရားဘာဝနာ႐ႈပါ။

·        
သီးသန္႔မေနပဲ
လူမႈေရးရာလုပ္ငန္းေတြမွာ ပံုမွန္အတိုင္းပါဝင္ပါ။

·        
စိတ္အပန္းေျဖေစဖို႔ရာ
ေတးဂီတ သို႔မဟုတ္ အႏုပညာေျဖေဖ်ာ္မႈေတြကို ခံစားပါ။

·        
လိုအပ္သလို
တက္ကြ်မ္းသူ 
(counselor) ေတြနဲ႔ ႏွစ္သိမ့္ေဆြးေႏြးမႈ ခံယူပါ။

·        
အရက္၊
ေဆးလိပ္ႏွင့္ မူးယစ္ေဆးေတြကို ေရွာင္ပါ (သို႔)
ေလ်ာ႔ပါ။ (ျဖတ္နိုင္ရင္
အေကာင္းဆံုး ပါ။)

·        
လိင္အေပ်ာ္ပါးကို
ေလ်ာ႔ပါ။ (အကာကြယ္သံုးပါ။)

·        
ေဆးၿမီးတိုမ်ားနဲ႔
မကုပါနဲ႔၊ တက္ကြ်မ္းတဲ႔ က်န္းမာေရးဝန္ထမ္းမ်ားနဲ႔ ပံုမွန္ျပသပါ။

ဒီအခ်က္ေတြကို
သံုးသပ္မယ္ဆိုရင္ေတာ့
HIV ပိုးရွိတဲ့သူမွ မဟုတ္ပါဘူး တျခားသာမန္လူေတြလဲ မိမိကိုယ္မိမိ ဂ႐ုစိုက္ဖို႔
လိုအပ္ပါတယ္။ ဒီအခ်က္ေတြဟာ ေငြကုန္ေၾကးက် မမ်ားေစပဲ လူတိုင္းလုပ္ေဆာင္ႏိုင္တဲ့ အခ်က္ေတြ
ျဖစ္ပါတယ္။

ေနာက္ဆံုးအခ်က္ေတာ႔
အခြင့္ေကာင္းေစာင့္ဝင္လာတဲ႔ ေရာဂါေတြကို စနစ္တက်ကုျခင္း (Treatment of Opportunistic
Infection) ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီေနရာမွာ ျပည္တြင္းက တစ္ခ်ိဳ႕ေသာ ေဆးဆရာေတြက HIV ကို ေပ်ာက္ေအာင္
ကုတယ္ ဘယ္လို ဘယ္ညာစသျဖင္႔ ေၾကာ္ျငာေနၾကတာကို ၾကားဖူးၾကမယ္ ထင္ပါတယ္၊ တကယ္ေတာ့
ကမာၻမွာ ေပ်ာက္ေအာင္ကုႏိုင္ဖို႔ ႏိုင္ငံတကာက ႀကိဳးပမ္းေနၾကပါတယ္။ တကယ္ေပ်ာက္ေအာင္
ကုသေပးႏိုင္တယ္ ဆိုရင္ ႏိုဘယ္ဆုက အဆင္သင့္ႀကိဳေနပါတယ္။ ဆိုလိုခ်င္ တာက
စနစ္တက်ဆိုတဲ့ စကားလံုးကို ဂ႐ုျပဳေစခ်င္ပါတယ္။ ဒီေနရာမွာ သာမန္ဆရာဝန္ေတြေတာင္
အခြင့္ေကာင္းေစာင့္ဝင္လာတဲ႔ ေရာဂါေတြကို တစ္ခါတစ္ေလမွာ ေကာင္းေကာင္း မကိုင္တြယ္တတ္
ၾကပါဘူး၊ တျခားသူေတြဆို ေျပာဖြယ္ရာ မရိွေတာ့ပါ၊  ဒါေၾကာင့္ အပ္နဲ႔ထြင္းရမယ့္ ေနရာမွာ
ပုဆိန္နဲ႔ အေပါက္ခံရတာမ်ဳိးေတြျဖစ္တတ္ပါတယ္။

ဒါဆို
အခြင့္ေကာင္းေစာင့္ ဝင္ေရာက္လာတတ္တဲ့ (ျမန္မာျပည္မွာ အျဖစ္မ်ားတဲ့) အခြင့္ေကာင္းေစာင့္ဝင္လာတဲ့
ေရာဂါေတြက ဘာေတြလဲ?

·        
တီဘီေရာဂါ

·        
ဝမ္းပ်က္ဝမ္းေလွ်ာ

·        
အစာလမ္းမေၾကာင္း
တစ္ေလွ်ာက္ မက္ခ႐ု ေပါက္ျခင္း

·        
ႂကြက္ႏို႔

·        
ဆင္ေရယုန္

·        
ဝက္သက္

·        
အဆုတ္ေယာင္ေရာဂါ

·        
အေရျပားအနာမ်ား

·        
ဦးေႏွာက္မႈိစြဲ
အေမွးေရာင္ျခင္း
….. စတာေတြပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

ဒီေရာဂါေတြဟာ
သာမန္လူေတြမွာ ေတြ႕ရတာထက္
HIV ပိုး ရွိသူေတြမွာ ျဖစ္ပံု ေတြ႕ရပံုေတြက အနည္းငယ္ ကြာျခားပါတယ္။ ေပးရတဲ့
ေဆးေတြဟာလည္း ကြာပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ တတ္ကြ်မ္းတဲ႔ က်န္းမာေရးဝန္ထမ္းေတြနဲ႔ စနစ္တက်
ျပသၿပီးကုဖို႔ အေရးႀကီးပါတယ္။ အခြင့္ေကာင္းေစာင့္ဝင္လာတဲ႔ ေရာဂါေတြကို ႏိုင္ေအာင္မကုႏိုင္ရင္ေတာ့
အိပ္ယာထဲလဲဖို႔ေသခ်ာေနပါၿပီ။

(မွတ္ခ်က္။ ။
အခြင့္ေကာင္းေစာင့္ ေရာဂါရွိသူကို သတ္မွတ္ရန္ ထိုသူမွာ HIV ပိုး ေသြးအေျဖ positive ရွိေနၿပီး၊
အထက္ေဖာ္ျပပါ ေရာဂါမ်ားႏွင့္ ပူးတြဲမွသာ AIDS လို႔ နာမည္တပ္လို႔ ရမွာပါ။ သာမန္လူ
တစ္ဦး တီဘီေရာဂါျဖစ္႐ံုနဲ႔ ထိုသူကို HIV/AIDS ေရာဂါသည္လို႔ ေသြးအေျဖမသိဘဲ
မစြပ္စြဲသင္႔ပါဘူး)

အထက္က
ေဆြးေႏြးခဲ႔တာေတြကို ျပန္လည္ အတိုခ်ဳပ္ရရင္ HIV ပိုးရွိတဲ႔သူတစ္ေယာက္ AIDS ေရာဂါသည္ဘဝ
မေရာက္ေအာင္
-

၁) ေအအာတီ (ART) ေဆးေသာက္ျခင္း

၂) မိမိကိုယ္မိမ္ိ
ဂ႐ုျပဳျခင္း (Self
care)

၃) အခြင့္ေကာင္းေစာင့္ဝင္လာတဲ့ေရာဂါေတြကို
စနစ္တက် ကုသမႈခံယူျခင္း
(Treatment of Opportunistic Infection) ဆိုတဲ့ အခ်က္ေတြကို လိုက္နာရပါမယ္။

ဒါေၾကာင့္
မိမိရဲ႕ အသိမိတ္ေဆြေတြထဲမွာ ဒီလို HIV ပိုးရွိသူေတြကို လိုက္နာစရာ သတင္းအခ်က္
လက္ေတြကို မွ်ေဝျခင္းအားျဖင့္ သူတို႔ေတြရဲ႕ အသက္တစ္ရက္၊ တစ္မနက္ ပိုရွည္လာေအာင္
ကူညီ ေပးေစခ်င္ပါတယ္။ သူတို႔ေတြ ခံစားေနရတဲ့ နာက်င္မႈ ခြဲျခားခံရမႈေတြေလ်ာ႔က်ေစဖို႔
အတြက္ သင္လည္း စာနာစိတ္နဲ႔
HIV ပိုး ရွိသူေတြကို လက္တြဲကူေပးဖို႔ ဖိတ္ေခၚအပ္ပါတယ္။

မွတ္ခ်က္။    ။ အထက္ေဖာ္ျပပါ
ပံုသည္ MBCA (Myanmar Business Coalition on
AIDS) အဖြဲ႔၏ မူပိုင္ ျဖစ္ပါသည္။

လမင္းကို