ေမး။    ။ ကြၽန္​​ေတာ္​ အခု၀မ္​း​ေလ်ာ​ေနပါတယ္​။ ၄ ရက္​​ေလာက္​႐ွိၿပီး ပိန္​လည္​းသြားတယ္။ ကြၽန္​​ေတာ္​ လိင္​ဆပ္​ဆံၿပီး ၄ ရက္​​ေန​ေတာ့ ဖ်ားတယ္​။ ၁၂ ရက္ ​ၾကာ​ေတာ့ ​ေပ်ာက္​သြားတယ္​။ ကြၽန္​​ေတာ္​ ဖ်ား​ေနတုန္​းက ​rapid test စစ္​တာလည္​း negative ပါ။ အဖ်ား​ေပ်ာက္​​ေတာ့ rapid test ျပန္​စစ္​တာလည္​း negative ပဲ။ အခုခ်ိန္​ထိ​ ေခ်ာင္​းဆိုးတာ မ​ေပ်ာက္​​ေသးဘူး။ ကြၽန္​​ေတာ္​ သိခ်င္​တာက အဖ်ား​ေပ်ာက္​ၿပီး ျပန္​စစ္​တာ negative ဆို​ေတာ့ ဖ်ားတာက HIV နဲ႔ ဆိုင္​လားမသိဘူး။ ဒီ​ေန႔နဲ႔ဆို​ ေနာက္​ဆုံး repid test စစ္​ၿပီးတာ ၅ ရက္​ပဲရွိ ေသးတယ္​။ အက်ိတ္​လည္​း မ​ေပါက္​ဘူး ေခါင္​းလည္​းမကိုက္​ဘူးဆ။ ေပါင္​ၾကားမွာ နည္​းနည္​း​ေလး နာသလို႐ွိတယ္​။ အက်ိတ္​​ေတာ့ မ႐ွိဘူး။ ကြၽန္​ေတာ္​့ သူငယ္​ခ်င္​းက TB ေရာဂါ႐ွိ​ေတာ့ အခု ကြၽန္​​ေတာ္​စစ္​ထားတုန္​းပဲ။ HIV sign နဲ႔ TB sign က တူတယ္​ဆိုတာ ဟုတ္​လား။

ေျဖ။    ။ Rapid test နဲ႔ စစ္တယ္ဆိုတာ ဓာတ္ခြဲခန္းမွာ စစ္တာလား၊ ကိုယ္တိုင္စစ္တာလား သိခ်င္ပါတယ္။ ဘယ္လို Rapid test မ်ိဳးကို သံုးလဲ သိခ်င္ပါတယ္။

ပံုမွန္အားျဖင့္ Rapid Test က အကာကြယ္မဲ့ လိင္ကိစၥျပဳလုပ္ျပီး ရက္ပိုင္းအတြင္း စစ္ႏိုင္ရင္၊ Test ကို စနစ္တက် လုပ္ရင္ အေျဖမွန္ရပါတယ္။ အၾကံျပဳခ်င္တာကေတာ့ Rapid Test ရဲ႕ Quality ကို တစ္ခါတစ္ေလ စိတ္မခ်ရတဲ့ အတြက္ မိတ္ေဆြအေနနဲ႔ ၃ လ သို႔မဟုတ္ ၆ လေနရင္ ေသြးျပန္စစ္ရင္ သံသယေတြကို ရွင္းသြားေစႏိုင္ပါတယ္။

ေနာက္ျပီး-၀မ္းေလွ်ာတာက HIV ပိုး ကူးစက္ခါစ လကၡဏာ မဟုတ္ပါဘူး။ လူအေတာ္မ်ားမ်ားဟာ HIV ပိုး ကူးစက္ခါစမွာ ဘာမွ မသိလိုက္ပါဘူး။ ျဖစ္တတ္တဲ့ လကၡဏာအမ်ားစုက လည္ေခ်ာင္းနာတာ၊ အာသီးေရာင္တာ၊ အၾကိတ္ေတြေရာင္တာ၊ ကိုယ္လက္ကိုက္ခဲတာ၊ တေငြ႕ေငြ႕ဖ်ားတာမ်ိဳး တစ္ရက္ ႏွစ္ရက္ေလာက္ ျဖစ္သြားတာမ်ိဳးပါ။

ေနာက္ဆံုးေမးခြန္းျဖစ္တဲ့ TB နဲ႔ HIV ေရာဂါလကၡဏာ တူလားဆိုတာကို ေျဖရင္ မတူပါဘူးလို႔ ေျပာရပါမယ္။ တကယ္ေတာ့ HIV က ေရာဂါမဟုတ္ပါဘူး။ HIV က ပိုးပါ။ ဒီပိုးက လူကိုကူးစက္ျပီး ခုခံအားေတြ က်သြားေအာင္ လုပ္ပါတယ္။ ခုခံအားေတြက်လာရင္ ခုခံအားက် ေရာဂါျဖစ္ပါတယ္။ ဒါကို AIDS လုိ႔ အမ်ားက ေခၚၾကပါတယ္။

ခုခံအားက်လာရင္ ျပင္ပက ေရာဂါအစံု လူထဲ၀င္လာပါတယ္။ အဲဒီအထဲမွာ တီဘီပိုးလဲ ၀င္ပါတယ္။ ဒီေတာ့ ပိုးရွိသူမွာ တီဘီေရာဂါနဲ႔ တြဲေနတတ္ပါတယ္။ လူအေတာ္မ်ားမ်ားက ပိုးရွိတာကို မသိေနေတာ့ တီဘီေရာဂါလို႔ ထင္ျပီး တီဘီေဆးေသာက္ရင္း မသကၤာလို႔ ေသြးစစ္ၾကည္႔မွ HIV ပိုးရွိေနမွန္း သိၾကရပါတယ္။

ဆိုလိုတာက တီဘီနဲ႔ ေအအိုင္ဒီအက္ ေရာဂါႏွစ္ခုက ဒြန္တြဲေနတတ္ပါတယ္။ လကၡဏာအားျဖင့္ သိပ္မတူညီၾကပါဘူး။ ေခ်ာင္းဆိုးတာ၊ ပိန္တာကေတာ့ ႏွစ္ခုစလံုးမွာ ရွိတတ္ပါတယ္။

ေမး။    ။ ကြန္ဒံုး ေပါက္လို႔ ခ်က္ခ်င္းရပ္လိုက္တာနဲ႔ HIV ပိုး ကူးနိုင္ပါသလား။ ကူးခံရရင္ လအတြင္း သိႏိုင္ပါသလား၊ ႏွစ္အတြင္း သိႏိုင္ပါသလား။

ေျဖ။    ။ ေမးခြန္းအတြက္ ေက်းဇူးတင္ပါတယ္ခင္ဗ်ာ။ ေမးခြန္း ၂ ခုကို တစ္ခုခ်င္း ေျဖေပးပါမယ္။

(၁) ကြန္ဒံုးေပါက္တာနဲ႔ HIV ကူးသလား ဆိုတာကို ေျဖဖို႔ အေျဖက YES လို႔ ေျပာႏိုင္သလို NO လို႔လည္း ေျပာႏိုင္ပါတယ္။ ေအာက္ပါအေျခအေနေတြကို မူတည္ျပီး ကူးႏိုင္သလား/မကူးႏိုင္ဘူးလားဆိုတာကို ခ်ိန္ဆႏိုင္ပါတယ္။
- ကြန္ဒံုးေပါက္ျပဲတဲ့ အရြယ္အစား - ေသးေသးေလးေပါက္တာလား၊ ကြန္ဒံုးရဲ႕ ထိပ္ပိုင္းတစ္ခုလံုး ျပဲသြားတာလား။
- ေပါက္သြားျပီး ဘယ္ေလာက္ၾကာၾကာ လိင္ဆက္ဆံေနခဲ့မိလဲ။
- လိင္ဆက္ဆံပံု နည္းလမ္း - ဥပမာ - မိန္းကေလးအဂၤါနဲ႔ ဆက္ဆံတာလား၊ စအိုနဲ႔ ဆက္ဆံတာလား။
- လိင္စိတ္ႏိုးထခါစ အခ်ိန္မွာ ေပါက္တာလား၊ လိင္စိတ္ အထြတ္အထိတ္ေရာက္ေနခ်ိန္မွာ ေပါက္တာလား။
- ကြန္ဒံုးေပါက္ျပီး အခ်ိန္ဘယ္ေလာက္အတြင္းမွာ လိင္အဂၤါကို ခြ်တ္ခဲ့သလဲ။
- ကြန္ဒံုးေပါက္ျပီး ေရနဲ႔ေဆးတာလား၊ အ၀တ္နဲ႔သုတ္တာလား။
- ကြန္ဒံုးေပါက္ျပီး ကြန္ဒံုး အသစ္လဲကာ လိင္ဆက္ဆံခဲ့ေသးလား၊ မလဲဘဲ စခန္းဆက္သြားေနလား။
- လိင္ဆက္ဆံေနစဥ္ အရက္၊မူးယစ္ေဆး သံုးစြဲခဲ့လား... စတဲ့အခ်က္ေတြက YES or NO အေျဖကို ေပးပါတယ္။

အမ်ားအားျဖင့္ ကြန္ဒံုးေပါက္တာ အေပါက္ကေသးမယ္။ ေပါက္တာ သိသိခ်င္း လိင္ဆက္ဆံတာရပ္ျပီး လိင္အရၤါကို ေရနဲ႔ ေသေသခ်ာခ်ာ ေဆးမယ္၊ လိင္ဆက္ဆံတာလည္း ဆက္မလုပ္ေတာ့ ဘူးဆိုရင္ ကူးစက္ႏိုင္မႈ ပမာဏ နည္းပါတယ္။

(၂) ပိုးကူးစက္ျပီဆို ဘယ္ေလာက္ၾကာရင္ သိႏိုင္မလဲ ဆိုတဲ႔ ေမးခြန္းကို ေျဖပါ႔မယ္။ HIV ပိုးက လူကို စတင္ကူးစက္ျပီး ၃ လ သို႔မဟုတ္ ၆ လအတြင္းမွာ ေသြးစစ္ရင္ သိႏိုင္ပါတယ္။ ၃ လမတိုင္ခင္မွာ စစ္ရင္ အေျဖမွန္ မရ တတ္ပါဘူး။ စစ္တဲ့ အခါမွာလည္း တတ္ကြ်မ္းနားလည္တဲ့ သူေတြနဲ႔ ေသေသခ်ာခ်ာ တိုင္ပင္ေဆြးေႏြးျပီးမွ စစ္သင့္ပါတယ္။ ကြန္ဒံုးေပါက္ရင္ HIV ပိုးသာမက ကာလသားေရာဂါပိုးေတြ၊ အသည္းေရာင္ အသား၀ါ ပိုးေတြပါ စစ္ေဆး သင့္ပါတယ္ခင္ဗ်ာ။

လမင္းကို