အာဖရိကတိုက္ (ရဝမ္ဒါ) မွာ Lab on a chip လို႔ ေခၚတဲ့ စမ္းသပ္နည္းသစ္နဲ႔HIV နဲ႔ (ဆစ္ဖလစ္) ရွိ-မရွိ အျမန္နဲ႔ အတိအက် သိရွိႏိုင္တာ ေတြ႔ရတယ္။
(ခရက္ဒစ္-ကဒ္) လို ကရိယာထဲကို ေသြးနမူနာေတြ ထိုးသြင္းေပးမယ္။ မိနစ္ ၂ဝ မွာ အေျဖဖတ္လို႔ ရတယ္။ ျမန္လဲျမန္၊ မွန္လဲမွန္၊ လြယ္လဲလြယ္ျပီး ေစ်းႏွဳန္းပါ ခ်ိဳသာတာမို႔ ဖြ႔ံျဖိဳးဆဲ တိုင္းျပည္ေတြမွာ သံုးဘို႔ ေကာင္းမယ္ လို႔ Online by Nature Medicine မွာ ပါရွိတယ္။
(ေျမာက္-ကယ္ရိုလိုင္းနား)၊ RTI International ရဲ႔ ဒု-ဥကၠ႒ ျဖစ္သူ Doris Rouse ေျပာတာက “ေျခလွမ္း အၾကီးၾကီး” ျဖစ္တယ္တဲ့။ သူမဟာ တကမာၻလံုး ေဆးပညာ-နည္းသစ္ေတြကို အထူးျပဳေနသူ ျဖစ္ျပီး ေျပာခဲ့တဲ့ သုေတသနမွ မပါခဲ့ပါ။
နာရီဝက္နဲ႔ အေျဖသိႏိုင္ျပီး ေစ်းခ်ိဳတဲ့ HIV tests ေတြ ေပၚေနတာ နဲနဲၾကာပါျပီ။ ဒီနည္းက Lateral flow ေဘးတိုက္-စီးေၾကာင္း ေခၚတဲ့ နည္းေဟာင္း ျဖစ္တယ္။ ကုိယ္ဝန္ ရွိ-မရွိ စမ္းရတာမ်ိဳးလို စမ္းသပ္ေခ်ာင္းေလး ေပၚမွာ ေသြးျဖစ္ျဖစ္၊ ခႏၶာကိုယ္ အရည္ျဖစ္ျဖစ္ တင္ျပီး စမ္းနည္း ျဖစ္ပါတယ္။ အေရာင္ေပၚတာ ၾကည့္ျပီး အေျဖဖတ္နည္းပါ။ ဒီနည္းကလဲ အားကိုးစရာ ျဖစ္တယ္။ တခ်ိဳ႕ မခ်မ္းသာတဲ့ ႏိုင္ငံေတြမွာ လူအေတာ္မ်ားမ်ားကေစ်းၾကီးျပီး အခ်ိန္လဲယူတဲ့ နည္းကို သံုးေနၾကတယ္။
အခု စမ္းသပ္မႈ လုပ္သူေတြထဲက တေယာက္ျဖစ္တဲ့ London School of Hygiene and Tropical Medicine က ေရာဂါ ရွာေဖြေရး သုေတသီ Rosanna Peeling ကေတ "အခု နည္းသစ္နဲ႔ ဓါတ္ခြဲခန္း မလိုဘဲ လုပ္ႏိုင္မွာ ျဖစ္ပါတယ္" လို႔ ေျပာပါတယ္။
(ခ်စ္ပ္-ဓါတ္ခြဲခန္း) နည္းကေန ၁ဝဝ% စမ္းသပ္ ေတြ႔ရွိတယ္။ လူ ၇ဝ ထဲမွာ အမွန္ဟုတ္ဘဲ အေပါင္းျပသူ တေယာက္ဘဲ ပါတယ္။ HIV နဲ႔အတူ (ဆစ္ဖလစ္) ကိုပါ တြဲစမ္းေတာ့လဲ Syphilis ရွိတာကို ၉၄% စမ္းလို႔ ေတြ႔တယ္။ ၆၇ ေယာက္မွာ ၄ ေယာက္သူ မမွန္တဲ့ အေပါင္းျပတာဟာ မ်ားတာ မဟုတ္ပါ။
ေနာက္ သုေတသီ တေယာက္ ျဖစ္တဲ့ Columbia University က (ဘိုင္အို-ခင္မီကယ္လ္) အင္ဂ်င္နီယာ Samuel Sia ေျပာတာက "ဒီနည္းဟာ ခက္ခဲတဲ့ ေနရာေဒသေတြမွာ ျပည့္စံုမႈ သိပ္မရွိလဲ ေအာင္ျမင္မဲ့နည္း
ျဖစ္ပါတယ္။"
WHO အဆိုအရ လူဦးေရ စုစုေပါင္းရဲ႕ ၃% မွာ HIV ကူးစက္ေနသူေတြ ေနထိုင္ရာ (ရဝမ္ဒါ) မွာ ဒီစမ္းသပ္နည္း လုပ္ခဲ့တာပါ။
Sia ရဲ႕ အဆိုအရ ဒီ Chip နဲ႔ hepatitis B အသဲေရာင္ ဘီပိုး၊ C စီပိုး၊ herpes ေရယံု၊ Gonorrhea ဂႏိုးရီးယား နဲ႔ Chlamydia (ကလာမိုင္းဒီးယား) ဆိုတဲ့ ေရာဂါေတြကို စမ္းသပ္ေကာင္း စမ္းသပ္ႏိုင္မယ္ ထင္ပါတယ္။ ဒီလိင္ကတဆင့္ ကူးစက္ ေရာဂါေတြက HIV နဲ႔ တြဲေနတတ္တယ္။ ဒါေတြကို စမ္းဘို႔ရာ ျမန္ဆန္တာ ေစ်းခ်ိဳတာ မရွိေသးပါ။ ဒါ ျဖစ္လာရင္ေတာ့ တထိုင္ထဲ၊ ေသြးတခါ ထုတ္တာထဲနဲ႔ တပါထဲ စမ္းသပ္ႏိုင္ပါလိမ့္မယ္။
အဲဒီ mChip ဆိုတာကို ၂ ေဒၚလာ၊ ၃ ေဒၚလာေလာက္နဲ႔ ေရာင္းႏိုင္စရာရွိတယ္။ ရွိျပီးသား နည္းေတြက ၄ ေဒၚလာ ေပးရျပီး၊ HIV တမ်ိဳးထဲ ကိုသာ စမ္းလို႔ ရတယ္။ လက္ရွိနည္းက ရွိ-မရွိ ဆိုတာ ဖတ္ရေသးတာ။ အခုနည္းမွာ ATM ပိုက္ဆံထုတ္စက္ သေဘာမ်ိဳး ထည့္ေပးထားေတာ့ တခါထဲ တန္းျပီး အေပါင္း-အႏုတ္ျပမယ္။
WHO HIV/AIDS ဌာနက ဒါရိုက္တာ Gottfried Hirnschall ကေန (အီးေမးလ္) နဲ႔ ျပန္ေရးျပီး မွတ္ခ်က္ေပးတယ္။ "တိုးတက္မႈကို ၾကိဳဆိုပါတယ္။ အသံုးၾကမွာ အမွန္ပါ။ ဒီနည္းနဲ႔ HIV နဲ႔ syphilis ရွိေနသူ မိခင္ ေလာင္းကေန ေမြးလာမဲ့ ကေလးေတြကို ကူးစက္မွာကို ပေပ်ာက္ေစေအာင္ နဲ႔ ေစာေစာစီးစီး ကုသမႈ ရၾကေစေအာင္ လုပ္ေပးႏိုင္ပါလိမ့္မယ္။"
အိႏၵိယ၊ ဘယ္လ္ဂူယမ္ မွာရွိတဲ့ Jawaharlal Nehru Medical College က Shiva Goudar ေျပာတာက "ေဆးရံု-ေဆးခန္း နဲ႔ ၂ နာရီ ၃ နာရီ ခရီးအကြာမွာ ေနတဲ့ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ေတြဟာ ေသြးစစ္အျဖကို ၂ ရက္ေစာင့္ေနရတာ ျဖစ္တယ္။" "အခု နည္းသစ္ကို ေဒသခံ က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မႈ ေပးေနသူေတြ လက္ထဲ ထည့္ေပးထားရင္ အခ်ိန္ေရာ သယ္ယူ ပို႔ေဆာင္ေနရတဲ့ ဒုကၡေရာပါ သက္သာျပီး အမ်ားၾကီး အက်ိဳးမ်ားေစပါလိမ့္မယ္။"
USAID က ကမကထ လုပ္ျပီး Gates Foundation နဲ႔ တျခား အဖြဲ႔အစည္းေတြကေန “Saving Lives at Birth” ေမြးကတည္းက အသက္ေတြ ကယ္ေရး အတြက္ ျပိဳင္ပြဲလုပ္ေတာ့ အဖြဲ႔ေပါင္း ၁၈ ဖြဲ႔ နာမည္စာရင္း ထြက္ထာထဲမွာ အခုဟာလဲ တခု အပါအဝင္ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါကို ျပီးခဲ့တဲ့ အပါတ္က ဝါရွင္တန္မွာ လုပ္တဲ့ မိခင္-ကေလး-က်န္းမာေရး ျပိဳင္ပြဲမယ္ ဝင္ျပိဳင္ခဲ့တာ ျဖစ္တယ္။ ဆုရတဲ့အဖြဲ႔ဟာ ၂ဝ၁၁ အတြက္ ေဒၚလာ ၁၄ သန္း အကူအညီ ရပါလိမ့္မယ္။
“ေငြေၾကး အေထာက္အပံ့က ဆက္လုပ္စရာေတြအတြက္ အလြန္ အေရးပါတယ္။ ကုမၸဏီေတြက စိတ္မဝင္စားၾကရင္ တကယ့္ ကြင္းျပင္ကုိ ေရာက္ဘို႔ ၂ ႏွစ္ ၃ ႏွစ္ ၾကာသြားႏိုင္တယ္။”
Sia ခန္႔မွန္းတာက "ကမာၻ့ က်န္းမာေရး အသိုင္းအဝိုင္းက စိတ္ဓါတ္ တက္ၾကြေနေပမဲ့ ပညာပိုင္းကေန လက္ေတြ႔ပိုင္းကို ဘယ္လို သြားမလဲ ဆိုတာ ေမးခြန္း ျဖစ္ပါတယ္။"
ေဒါက္တာတင့္ေဆြ (၁-၈-၂ဝ၁၁)
