Q- ARV ေဆးကုိ စားလွ်င္ တစ္ေန႔ ကုန္က်ေငြ ဘယ္ေလာက္ရွိမည္ကုိ သိခ်င္ပါသည္။ ၿပီးေတာ့ ဘယ္လုိဆရာ၀န္နဲ႔ ျပရမယ္ဆုိတာကုိ လမ္းညြန္႔ေပးပါ ခင္ဗ်ား။

A- ေဆးစစားဖို႔ အတြက္ CD4 စမ္းသပ္စစ္ေဆးမႈ ၿပီးမၿပီးဆိုတဲ့ အခ်က္က အေရးႀကီးပါတယ္။ ေနာက္ စီဒီဖိုး အေရအတြက္ ၂၀၀ ေအာက္ (သို႔မဟုတ္) ၃၅၀ ေအာက္ ရွိမွသာ အခုေဆးကို သံုးစဲြဖို႔ သင့္ေလ်ာ္ပါတယ္။
---------
ARV  ေဆးကိုေသာက္မယ္ဆိုရင္ သိထားသင္႔တဲ႔အခ်က္ေတြကို ေျပာျပပါ႔မယ္

ပထမဆံုး အခ်က္ကေတာ့ ARV ေဆးဟာ HIV ပိုးရွိတဲ့ လူတိုင္း ေသာက္ရမယ့္ေဆး မဟုတ္ပါဘူး.....။
ဆိုလိုတာက မိမိသေဘာနဲ႔ ေသာက္လို႔မရပါဘူး......။ ဘယ္အခ်ိန္မွာ ေသာက္ရမယ္၊ ေရာဂါဘယ္အဆင့္မွ ေသာက္ရမယ္..... ဆိုတဲ့ သတ္မွတ္ခ်က္ေတြ ရွိပါတယ္.....။

ဒါေၾကာင္႔ ဆရာ၀န္နဲ႔ ျပၿပီးမွ ေသာက္သင္႔ပါတယ္။ ဘယ္လိုဆရာ၀န္မ်ိဳးနဲ႔ ျပသင့္သလဲဆိုရင္ ခုခံအားက် အထူးကု ဆရာ၀န္ႀကီးေတြေတာ့ ရန္ကုန္လို ၿမိဳ႕ႀကီးေတြမွာ ရွိပါတယ္။ နယ္ေတြမွာဆိုရင္ေတာ့ သမားေတာ္ (Physicians) ေတြနဲ႔ တုိင္ပင္သင့္ပါတယ္။ နယ္ေဆး႐ံုေတြမွာေတာ့ ကာလသားေရာဂါနဲ႔ ခုခံအားက်ေရာဂါ တိုက္ဖ်က္ေရးအဖြဲ႔ေတြ ရွိပါတယ္။ အနည္းဆံုး မိသားစုဆရာ၀န္ သို႔မဟုတ္ အေထြေထြေရာဂါကုဆရာ၀န္နဲ႔ ျပသင့္ပါတယ္။ ဘာလို႔လဲဆုိေတာ့ ေရာဂါအေျခအေန (ေရာဂါအဆင့္သတ္မွတ္ခ်က္) ေတြကို ဆရာ၀န္က ဥ္ီးစြာ စစ္ေဆးမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါနဲ႔တင္ မလံုေလာက္ေသးပါဘူး။ ေသြးထဲက စီဒီဖိုး (CD4) လို႔ ေခၚတဲ႔ ဆဲလ္အေရအတြက္ကိုလည္း စစ္သင့္ပါတယ္။ ဒါေတြစစ္ၿပီးမွ သက္ဆိုင္ရာ ဆရာ၀န္က ARV ေဆးေသာက္သင္႔ မေသာက္သင့္ ဆံုးျဖတ္ေပးမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

ေဆးကိုေသာက္မယ္ဆိုရင္ လြယ္လြယ္နဲ႔ အခုေသာက္ အခုေပ်ာက္ မဟုတ္ပါဘူး။ ေရရွည္ကို စဥ္းစားရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဘာလို႔လဲဆိုေတာ့ ဒီေဆးဟာ စၿပီးရင္ ရပ္လိုက္လို႔ မရပါဘူး။ သက္တမ္းရွိေနေသးသေရြ႕ ေသာက္ေနရမွာပါ။ ေဆးစေသာက္ၿပီး ၂ လေလာက္ဆိုရင္ လူနာေတြက အေျခအေန တိုးတက္လာတာကို ေတြ႕ရပါတယ္။ အဲဒီအခ်ိန္မွာ ေကာင္းလာတယ္ ခံစားရတာေတြ သက္သာလာတယ္ဆိုၿပီး ေဆးကို ရပ္လိုက္လို႔မရပါဘူး။ ဘာလို႔လဲဆိုေတာ႔ ARV ေဆးဟာ HIV ေရာဂါပိုးေတြ ကိုယ္ထဲမွာ မပြားေအာင္သာ လုပ္ေပးႏိုင္တာပါ။ ပိုးေတြကို မသတ္နိုင္ပါဘူး။ ဒါေၾကာင္႔ ပံုမွန္ ေသာက္ေနဖို႔ လိုပါတယ္။

ဒီေနရာမွာ စဥ္စားစရာေတြကေတာ့ ေငြေၾကးပါ။ ေဆးေသာက္မယ္ဆိုရင္ ေစ်းအသက္သာဆံုး ေဆးအမ်ိဳးအစားေတြက တစ္လကို ၄ ေသာင္းေလာက္ ကုန္ပါတယ္။ ဒါက သာမန္ (ပထမတန္းစား-1st line drugs) ေဆးပါ။ ေစ်းေတြကေတာ႔ သြင္းတဲ့ ကုမၸဏီေတြေပၚ မူတည္ၿပီး ကြာပါတယ္။ ပထမတန္းစားေဆးနဲ႔ မတိုးတဲ့ သူေတြကေတာ႔ ဒုတိယတန္းစား (2nd line drugs) ေတြကို ေသာက္ရပါတယ္။ ဒါေတြက ပိုေစ်းႀကီးပါတယ္။ တစ္လကို ၁ သိန္းေက်ာ္ ကုန္ပါတယ္။ ေဆးမတိုးတာကေတာ႔ ပထမတန္းစားေဆးကို ေသာက္ရင္း ရပ္လိုက္တဲ့သူေတြမွာ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင္႔ ပံုမွန္ေန႔စဥ္ ေသာက္ရမယ္လို႔ အထက္မွာ ေျပာခဲ႔တာပါ။ ဒါ႔အျပင္ ေဆးေတြရဲ႕ သဘာ၀အတိုင္း ARV ေဆးမွာ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးေတြလည္း မ်ားပါတယ္။ ဒါေၾကာင္႔ မိမိသေဘာနဲ႔ မေသာက္ပါနဲ႔လို႔ ေျပာပါရေစ။

ေနာက္ဆံုးအေနနဲ႔ ေျပာခ်င္တာကေတာ႔ ARV ေဆးေသာက္မွ အသက္ရွည္မယ္လို႔ မယူဆေစခ်င္ပါဘူး။ ခုခံအားေကာင္းေအာင္ လုပ္လို႔ရတဲ႔ နည္းေတြ ရွိပါေသးတယ္။ ဥပမာ အေန၊ အအိပ္၊ အစား သတိထားမယ္။ မူးယစ္ေဆးကို ေရွာင္မယ္။ ကိုယ္လက္လႈပ္ရွား ေလ႔က်င္႔ခန္းေတြ လုပ္မယ္။ စိတ္တည္ၿငိမ္ေအာင္ တရားဘာ၀နာ ႐ႈမယ္။ ႏွစ္သက္ရာ ၀ါသနာပါတာေတြကို စိတ္အပန္းေျပေအာင္ လုပ္မယ္။ မိသားစု အေပါင္းေဖာ္ေတြနဲ႔ သိုက္သိုက္၀န္း၀န္း ေနမယ္ .. မိမိမွာျဖစ္ေနတဲ႔ အခြင္႔ေကာင္း ေစာင္႔၀င္လာတဲ႔ ေရာဂါေတြ (opportunistic infection-ဥပမာ ၀မ္းပ်က္ ၀မ္းေ
လွ်ာ၊ တီဘီ၊ ေရယုန္)..ကို ကုမယ္...... စတာေတြကလည္း ARV ေဆးနီးပါး အစြမ္းထက္ပါတယ္။

ဒီေလာက္ဆို ေက်နပ္လိမ္႔မယ္လို႔ ေမွ်ာ္လင္႔ပါတယ္....။