၁ - ေမး။    ။ ကၽြန္ေတာ္ ရည္းစားေကာင္မေလး တစ္ေယာက္နဲ႔ အတူေနေတာ့ ကၽြန္ေတာ္ ကြန္ဒံုး အသံုးျပဳခဲ့ ပါတယ္...ဒါေပမယ့္ စကားေျပာ ရုိင္းရင္ ခြင့္လႊတ္ပါ.. သူမရဲ႕ မိန္းမ ကုိယ္ကုိ နမ္းစုပ္ ခဲ့မိပါတယ္... သူမဟာ အခုဆုိရင္ HIV ပုိး ရွိေနသူ ျဖစ္ႏုိင္ေျခေတြ ရွိေနတဲ့ အခါ ကၽြန္ေတာ္ ေတာ္ေတာ္ေလးကုိ ေၾကာက္ရြံ႕မိပါတယ္... ကၽြန္ေတာ္ သိခ်င္တာက HIV ပုိးကုိ တားဆီးထားလုိ႔ ရတယ္လုိ႔ေတာ့ ၾကားဖူးပါတယ္.. အဲဒါ တကယ္ ဟုတ္ပါသလား ခင္ဗ်ာ... ART ေဆး ပံုမွန္ေသာက္ျခင္း အားျဖင့္ ပုိးကုိ တားဆီးထားႏုိင္တယ္လုိ႔ ၾကားဖူးပါတယ္... အဲဒါ တကယ္ ဟုတ္မဟုတ္ သိခ်င္ပါတယ္ ခင္ဗ်ာ.. ေက်းဇူးျပဳျပီး ေျဖၾကားေပးေစ ခ်င္ပါတယ္....

ေျဖ။    ။ အမ်ိဳးသမီးရဲ႕ မိန္းမကိုယ္ကို နမ္းတာကေတာ့ HIV ပိုး  ကူးႏိုင္ေျခ ရွိပါတယ္။ သူမမွာ HIV ပိုး ရွိေနသူျဖစ္ႏိုင္ေျခေတြ ရွိေနတယ္ဆိုတာ မိတ္ေဆြက ဘယ္လို အေထာက္အထားေၾကာင္႔ ေျပာႏိုင္တာပါလဲ?၊ သူမမွာ ေသြးစစ္ထားလို႔ HIV ရွိေၾကာင္း သိထားလို႔လား? ဒါမွ မဟုတ္ မိတ္ေဆြ စိတ္က ထင္ေနတာလား ဆိုတာ က်ေနာ္တို႔ဘက္က သိခ်င္ပါဘယ္။

HIV ပိုးကို တားဆီးထားလုိ႔ ရတယ္ဆိုတာက HIV ပိုး ရွိတဲ့သူမွာ HIV ပိုးေတြ မ်ိဳးမပြားေအာင္ ထိန္းထားတာပါ။ ေဆးေတြေသာက္ရပါတယ္။ မိတ္ေဆြ သိထားတဲ့ ART ဆိုတာ HIV ပိုးေတြ မ်ိဳးမပြားေအာင္ ထိန္းတဲ့ ေဆးေတြကို ေျပာတာပါ။ ဒီေဆးေတြကို HIV ပိုး ရွိသူတိုင္း ေသာက္စရာ မလိုပါဘူး။ သူ႔ေရာဂါ  အဆင့္နဲ႔သူ လိုအပ္မွ ဆရာ၀န္ေတြက ေပးထားပါ။ အေသးစိတ္ကို ART အေၾကာင္း သိေကာင္းစရာ ဆိုတဲ့ HIM ရဲ႕ စာမ်က္ႏွာမွာ အေသးစိတ္ ဖတ္ေစခ်င္ပါတယ္။

ေလာေလာဆယ္မွာ မိန္းကေလးရဲ႕ မိန္းမကိုယ္ကို နမ္းခဲ့မိလို႔ စိတ္ေသာက ေရာက္ေနတယ္ဆိုရင္ေတာ့ မိတ္ေဆြမွာ ဒီပိုးရွိ/မရွိ ေသြးစစ္သင့္ပါတယ္။ အဲဒီလို နမ္းခဲ႔တာ ဘယ္ေလာက္ၾကာျပီလဲ။ လြန္ခဲ႔တဲ့ ၃ လအတြင္းက နမ္းခဲ့တာဆိုရင္ေတာ့ ၃ လေက်ာ္မွ ေသြးစစ္ပါ။

မိန္းကေလးနဲ႔ အခုထိ သိက်ြမ္းေနေသးလို႔ သူကလည္း စစ္ခ်င္တယ္ဆိုရင္ေတာ့ ႏွစ္ေယာက္စလံုး ေသြးစစ္ျပီး သံသယေတြကို ရွင္းထုတ္လိုက္တာ ပိုေကာင္းပါတယ္။

၂ - ေမး။    ။ Dinmek ရဲ႕ အစြမ္းကို သိခ်င္ပါတယ္

ေျဖ။    ။ Dinmek ဆိုတာ ကုမၸဏီက ထုတ္တဲ့ နာမည္ပါ။ သူ႔ရဲ႕ မူလ ေဆးအမ်ိဳးအမည္ကေတာ့ Tenofovir ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီေဆးဟာ HIV ပိုးေတြ ေသြးထဲမွာ မ်ိဳးပြားတာကို ေလ်ာ႔ခ်ေပးျပီး (HIV ပိုးကို မသတ္ႏိုင္ပါ)  HIV ပိုးကူးစက္ခံရတဲ့ သူေတြကို AIDS ေရာဂါအဆင့္သို႔ မေရာက္ေအာင္ ကာကြယ္ေပးႏိုင္ပါတယ္။ ဒီေဆးကို အေမရိကမွာ ၂၀၀၆ ဇူလိုင္မွာ စတင္ သံုးခြင့္ ေပးခဲ့ျပီး ဥေရာပမွာ ၂၀၀၇ ႏွစ္ကုန္ခါနီးမွာ စတင္ အသံုးျပဳခြင့္ ေပးခဲ့ပါတယ္။

ဒီေဆးက ေသာက္ေဆးျဖစ္ပါတယ္။ တစ္ေန႔ တစ္လံုး ေသာက္ရတဲ့ ေဆးမ်ိဳးထဲမွာ ပါပါတယ္။ တစ္ခ်ဳိ႕ ေဆးေတြမွာ တျခားေဆးေတြနဲ႔ ေပါင္းျပီး ေပါင္းစပ္ေဆး အသြင္နဲ႔လည္း ေတြ႔ႏိုင္ပါတယ္။ ဒီေဆးကို တခ်ိဳ႕ေသာ အသည္းေရာင္ အသား၀ါ ဘီပိုး ရွိသူေတြအတြက္လည္း အသံုးျပဳႏိုင္ပါတယ္။

ဒီေဆးကို အစာနဲ႔ တြဲမေသာက္ရပါဘူး။ ေဆးမွာ ေဘးထြက္ ဆိုးက်ိဳးအနည္းငယ္ ရွိပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ အစာအိမ္လမ္းေၾကာင္းမွာပါ။ ဥပမာ - အစား အေသာက္ပ်က္ျခင္း၊ ေလထျခင္း၊ အစာမေၾကျဖစ္ျခင္း၊ အန္ျခင္း၊ ၀မ္းပ်က္ျခင္း စတာေတြျဖစ္တတ္ပါတယ္။ ဒီေဆးရဲ႕ ဆိုး၀ါးတဲ့ ဆိုးက်ိဳးကေတာ့ အသည္းမွာ လက္တစ္အက္ဆစ္ကို မ်ားေစျခင္းနဲ႔ ေက်ာက္ကပ္ကို ထိခိုက္ျခင္းပါ။ အထက္ ဥပမာကေျပာခဲ့တဲ့ လကၡဏာေတြ ျပင္းထန္ ရင္ေတာ့ ဆရာ၀န္နဲ႔ျပျပီး ေဆးရဲ႕ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳး  ရွိ/မရွိကို စစ္ေဆးသင့္ ပါတယ္။

ဒီေဆးကို didanosine ဆိုတဲ့ ေဆးန႔ဲ တြဲမေသာက္ရပါဘူး။ didanosine က HIV ပိုးကို ေလ်ာ့က်ေစတဲ့ ေဆးတစ္မ်ိဳးပါ။ ဒီေဆး (၂) မ်ိဳးကို တြဲေသာက္ရင္ ေဆးရဲ႕ ေဘးထြက္ ဆိုးက်ိဳးေတြ မ်ားလာျပီး ေဆး မတိုးတာ ျဖစ္တတ္ ပါတယ္။

Dinmek ကို အသက္ (၁၈) ႏွစ္ေအာက္ ကေလးေတြကို သာမန္အားျဖင့္ ေပးေလ့ မရွိပါဘူး။ ကေလးေတြမွာ ဒီေဆးတိုက္ရင္ အရုိးသိပ္သည္းဆ က်တတ္လို႔ပါ။ Dinmek ကို ကိုယ္၀န္ေဆာင္ မိခင္ေတြမွာ ေပးသင့္/မေပးသင့္ကေတာ့ အခုထိ အေျဖရွာေနဆဲပါ။ သုေတသန အခ်ိဳ႕ကေတာ့ Dinmek ကို သံုးရင္ ေမြးလာတဲ့ ကေလးမွာ ေမြးရာပါ ခ်ိဳ႕ယြင္းခ်က္ေတြ ျဖစ္ႏိုင္တယ္လုိ႔ ဆိုပါတယ္။

ဒီေလာက္ဆို ေက်နပ္မယ္လို႔ ေမွ်ာ္လင့္ပါတယ္....

ေလးစားလ်က္
လမင္းကို