ေမး။    ။ Dinmek ရဲ႕ အစြမ္းကို သိခ်င္ပါတယ္

ေျဖ။    ။ Dinmek ဆိုတာ ကုမၸဏီက ထုတ္တဲ့ နာမည္ပါ။ သူ႔ရဲ႕ မူလ ေဆးအမ်ိဳးအမည္ကေတာ့ Tenofovir ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီေဆးဟာ HIV ပိုးေတြ ေသြးထဲမွာ မ်ိဳးပြားတာကို ေလ်ာ႔ခ်ေပးျပီး (HIV ပိုးကို မသတ္ႏိုင္ပါ)  HIV ပိုးကူးစက္ခံရတဲ့ သူေတြကို AIDS ေရာဂါအဆင့္သို႔ မေရာက္ေအာင္ ကာကြယ္ေပးႏိုင္ပါတယ္။ ဒီေဆးကို အေမရိကမွာ ၂၀၀၆ ဇူလိုင္မွာ စတင္ သံုးခြင့္ ေပးခဲ့ျပီး ဥေရာပမွာ ၂၀၀၇ ႏွစ္ကုန္ခါနီးမွာ စတင္ အသံုးျပဳခြင့္ ေပးခဲ့ပါတယ္။

ဒီေဆးက ေသာက္ေဆးျဖစ္ပါတယ္။ တစ္ေန႔ တစ္လံုး ေသာက္ရတဲ့ ေဆးမ်ိဳးထဲမွာ ပါပါတယ္။ တစ္ခ်ဳိ႕ ေဆးေတြမွာ တျခားေဆးေတြနဲ႔ ေပါင္းျပီး ေပါင္းစပ္ေဆး အသြင္နဲ႔လည္း ေတြ႔ႏိုင္ပါတယ္။ ဒီေဆးကို တခ်ိဳ႕ေသာ အသည္းေရာင္ အသား၀ါ ဘီပိုး ရွိသူေတြအတြက္လည္း အသံုးျပဳႏိုင္ပါတယ္။

ဒီေဆးကို အစာနဲ႔ တြဲမေသာက္ရပါဘူး။ ေဆးမွာ ေဘးထြက္ ဆိုးက်ိဳးအနည္းငယ္ ရွိပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ အစာအိမ္လမ္းေၾကာင္းမွာပါ။ ဥပမာ - အစား အေသာက္ပ်က္ျခင္း၊ ေလထျခင္း၊ အစာမေၾကျဖစ္ျခင္း၊ အန္ျခင္း၊ ၀မ္းပ်က္ျခင္း စတာေတြျဖစ္တတ္ပါတယ္။ ဒီေဆးရဲ႕ ဆိုး၀ါးတဲ့ ဆိုးက်ိဳးကေတာ့ အသည္းမွာ လက္တစ္အက္ဆစ္ကို မ်ားေစျခင္းနဲ႔ ေက်ာက္ကပ္ကို ထိခိုက္ျခင္းပါ။ အထက္ ဥပမာကေျပာခဲ့တဲ့ လကၡဏာေတြ ျပင္းထန္ ရင္ေတာ့ ဆရာ၀န္နဲ႔ျပျပီး ေဆးရဲ႕ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳး  ရွိ/မရွိကို စစ္ေဆးသင့္ ပါတယ္။

ဒီေဆးကို didanosine ဆိုတဲ့ ေဆးန႔ဲ တြဲမေသာက္ရပါဘူး။ didanosine က HIV ပိုးကို ေလ်ာ့က်ေစတဲ့ ေဆးတစ္မ်ိဳးပါ။ ဒီေဆး (၂) မ်ိဳးကို တြဲေသာက္ရင္ ေဆးရဲ႕ ေဘးထြက္ ဆိုးက်ိဳးေတြ မ်ားလာျပီး ေဆး မတိုးတာ ျဖစ္တတ္ ပါတယ္။

Dinmek ကို အသက္ (၁၈) ႏွစ္ေအာက္ ကေလးေတြကို သာမန္အားျဖင့္ ေပးေလ့ မရွိပါဘူး။ ကေလးေတြမွာ ဒီေဆးတိုက္ရင္ အရုိးသိပ္သည္းဆ က်တတ္လို႔ပါ။ Dinmek ကို ကိုယ္၀န္ေဆာင္ မိခင္ေတြမွာ ေပးသင့္/မေပးသင့္ကေတာ့ အခုထိ အေျဖရွာေနဆဲပါ။ သုေတသန အခ်ိဳ႕ကေတာ့ Dinmek ကို သံုးရင္ ေမြးလာတဲ့ ကေလးမွာ ေမြးရာပါ ခ်ိဳ႕ယြင္းခ်က္ေတြ ျဖစ္ႏိုင္တယ္လုိ႔ ဆိုပါတယ္။

ဒီေလာက္ဆို ေက်နပ္မယ္လို႔ ေမွ်ာ္လင့္ပါတယ္....

ေမး။    ။ ကြ်န္ေတာ္က HIV ေဝဒနာသည္ တစ္ေယာက္ပါ။ Dinmek ကို ဆရာက တစ္ေန႔တစ္လံုး ေသာက္ခိုင္း ပါတယ္။တစ္ရက္ ကြ်န္ေတာ္ ေဆးေသာက္တာ ႏွစ္ႏွာရီ ေနာက္က်သြားတယ္.. အဲဒါ ဘယ္လို ျဖစ္ႏိုင္ပါသလဲ ခင္ဗ်ာ။

ေျဖ။    ။ ART ေဆးေတြကို ေသာက္တဲ့အခါမွာ ဆရာ၀န္ေတြက အခ်ိန္မွန္ေအာင္ ေသာက္ဖုိ႔ ေျပာေလ့ ရွိပါတယ္။ ဒါဟာ ေဆးေတြရဲ႕ အာနိသင္ဟာ နာရီပိုင္းနဲ႔ ကိုယ္ထဲမွာ အစြမ္းျပပံု မတူၾကလို႔ပါ။ ျဖစ္ႏိုင္ ရင္ ေသာက္တဲ့ အခ်ိန္ကို သတ္မွတ္ထားသင့္ပါတယ္...

ဥပမာ ေန႔စဥ္ နံနက္ ၇ နာရီဆိုရင္ alarm ေပးထားသင့္ပါတယ္... မွန္မွန္ေသာက္ျခင္းအားျဖင့္ ေဆးေတြရဲ႕ အာနိသင္ ကိုယ္ထဲမွာ ပံုမွန္ အစြမ္းျပေနေတာ့ ပိုးေတြပြားတာကို နည္းေစပါတယ္။ အခ်ိန္ မမွန္ပဲ ေသာက္ရင္ေတာ့ ေဆး အာနိသင္က မတိက်ေတာ့ဘူး။ ပိုးေတြကို မဖိႏွိပ္ ထားႏိုင္ဘူးေပါ့။

တစ္ခါတစ္ရံ ၁ နာရီ ၂ နာရီကြာသြားတာ အေၾကာင္းထူး မရိွပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ ေန႔တိုင္း အခ်ိန္မွန္ ေသာက္ႏိုင္ရင္ အေကာင္းဆံုးပါ။

ေလးစားလ်က္
လမင္းကို