ေမး။    ။ ဒီေရာဂါ ျဖစ္ရင္ ဘယ္လုိေၾကာင့္ ကိုယ္ခံအားေတြ က်ဆင္းသြားရတာလဲ။

ေျဖ။    ။ လူေတြရဲ႕ ပတ္ဝန္က်င္မွာ လူေတြကို ဒုကၡေပးႏိုင္တဲ့ ေရာဂါပိုး အမ်ိဳးမ်ိဳး ရွိေနပါတယ္။ ေန႔စဥ္ သြားလာလႈပ္ရွားရင္း၊ စားရင္းေသာက္ရင္းကေန အဲဒီေရာဂါပုိေတြ ခႏၶာကိုယ္ထဲ ေရာက္လာတတ္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ကိုယ္ခံအားေကာင္းေနရင္ လူေတြမွာ ဘာေရာဂါမွ ျဖစ္မလာပါဘူး။ ဖ်ားတာ၊ နာတာ၊ အေအးမိတာေတြဟာ ခဏသာျဖစ္တတ္ၿပီး ရက္ပိုင္းအတြင္း ေပ်ာက္ကင္းသြားတာမ်ားပါတယ္။ ဘာျဖစ္လို႔လဲ ဆိုေတာ့ ေသြးထဲမွာ ရွိတဲ့ ေသြးျဖဴဥေတြက အျပင္က ဝင္လာတဲ့ ေရာဂါပိုးေတြကို ဖ်က္ဆီး တိုက္ဖ်က္ေပးေနလုိ႔ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

ေသြးျဖဴဥေတြနဲ႔ ဖြဲ႕စည္းထားတဲ့ ခုခံမႈ စြမ္းအားစနစ္ေၾကာင့္ ကိုယ္ခံအားေတြ ရွိေနၿပီး လူေတြမွာ ေတာ္ရံုတန္ရံု ေရာဂါ မျဖစ္ႏိုင္ပါဘူး။ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပိုးဟာ ေသြးျဖဴဥထဲကိုဝင္၊ မ်ိဳးတူ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပိုးေတြ ပြားမ်ားထုတ္လုပ္ၿပီး ေသြးျဖဴဥေတြကုိ ပ်က္စီးေစပါတယ္။ ေသြးျဖဴဥေတြ ပ်က္စီးတာမ်ားလာတဲ့ အခါမွာေတာ့ ဝင္လာတဲ့ အျခားေရာဂါပိုးေတြကို တိုက္ဖ်က္ႏိုင္စြမ္း မရွိေတာ့ပါဘူး။ ခုခံမႈစြမ္းအား စနစ္ပ်က္စီးးသြားၿပီး ကိုယ္ခံအားေတြလည္း ေလွ်ာ့က်သြား ပါတယ္။ ကိုယ္ခံအားေလွ်ာ့က်တဲ့ လူေတြမွာ အဆုတ္တီဘီေရာဂါ၊ ဝမ္းပ်က္ ဝမ္းေလွ်ာေရာဂါ၊ အျပင္းစားေရယုန္၊ ဦးေႏွာက္ေယာင္ေရာဂါ စတဲ့ စိုးရိမ္စရာေကာင္းတဲ့ ေရာဂါေတြ အလြယ္အကူ ျဖစ္လာပါတယ္။

ေမး။    ။ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပိုးက ေသြးျဖဴဥကို ဖ်က္ဆီးတယ္ဆိုေတာ့ ဒီပိုးဟာ ေသြးထဲမွာပဲ ရွိေနတာလား၊ တျခားေနရာေတြမွာေရာ ရွိႏိုင္ပါေသးလား။

ေျဖ။    ။ ေသြးျဖဴဥေတြဟာ ကိုယ္တြင္းရွိ အရည္အားလံုးမွာ ရွိၾကပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ကိုယ္တြင္းရွိ အရည္အားလံုးဆီကုိ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပိုး အနည္းနဲ႔ အမ်ား ေရာက္သြားႏုိင္ပါတယ္။ ဥပမာအားျဖင့္ မ်က္ရည္၊ ေခြ်း၊ ဆီးတို႔ကိုေတာ့ ေရာက္ရွိႏိုင္မႈ အင္မတန္ နည္းပါးပါတယ္။ အဲဒါေၾကာင့္ အဲဒီ ခႏၶာကိုယ္ထြက္ အရည္ေတြမွေတာ့ တဆင့္ကူးဆက္မႈ မရွိပါဘူး။ သုေတသန ျပဳခ်က္ေတြအရေတာ့ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပိုးဟာ ေသြး၊ သုက္ရည္နဲ႔ မိန္းမလိင္ အဂၤါက ထြက္တဲ့ အရည္ေတြမွာ အဓိက အမ်ားဆံုး ရွိပါတယ္။

ေမး။    ။ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပိုးဟာ လူ႕ခႏၶာကိုယ္ရဲ႕ ျပင္ပမွာ ဘယ္ေလာက္ၾကာၾကာ အသက္ရွင္ႏိုင္ပါသလဲ။

ေျဖ။    ။ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပိုးဟာ လူ႕ခႏၶာကိုယ္ရဲ႕ ျပင္ပမွာ ၾကာၾကာ အသက္မရွင္ႏိုင္ပါဘူး။ ျပင္ပက ေနေရာင္တို႔၊ ေလတို႔နဲ႔ ထိရင္ ေသသြားပါတယ္။ ခႏၶာကိုယ္ အျပင္ဘက္ေရာက္လာတဲ့ ေသြးေတြ၊ အရည္ေတြ ေျခာက္ခန္းသြားခ်ိန္မွာ ပိုးလည္း ေသသြားပါၿပီ။ အျပင္မွာ ဘယ္ေလာက္ အသက္ရွင္ေနမလဲဆိုတာ အရည္က်သြားတဲ့ ေနရာရဲ႕ စြတ္စိုမႈ၊ ေနေရာင္ထိေတြ႕မႈနဲ႔ အရည္ပမာဏ အနည္းအမ်ား (ဥပမာ - ေသြးပုလင္း၊ ေသြးကြက္၊ ေသြးစက္) ေပၚမွာ မူတည္ၿပီး စကၠန္႔ပိုင္း၊ မိနစ္ပိုင္း၊ နာရီပိုင္း၊ ရက္ပိုင္း စသည္ျဖင့္ ကြာျခားသြားႏိုင္ပါတယ္။

ဒါေၾကာင့္ အျပင္ေရာက္ၿပီး ဘယ္ေလာက္ၾကာတဲ့ ေသြး (ဒါမွမဟုတ္) အရည္ပဲျဖစ္ျဖစ္ အလြယ္တကူ မကိုင္တြယ္သင္ပါဘူး။ ကုိယ္တြယ္ရင္ ကာကြယ္မႈ ယူရပါမယ္။ သတိျပဳရမယ့္ အခ်က္ကေတာ့ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပိုးဟာ အလြယ္တကူ မကူးစက္ႏိုင္ပါဘူး။ လိင္ဆက္ဆံတာ၊ ေသြးသြင္းတာ၊ ပိုးမသက္ထားတဲ့ ေဆးထိုးအပ္ေတြနဲ႔ ေဆးထိုးတာေတြ ဆီကသာ အဓိက ကူးစက္မွာ ျစဖ္ပါတယ္။

ေမး။    ။ ေရာဂါပိုးရွိတဲ့ လူတစ္ေယာက္ဟာ ဘယ္လိုပံုစံ ရွိႏုိင္ပါသလဲ။

ေျဖ။    ။ လူတစ္ေယာက္ရဲ႕ ရုပ္ရည္ကုိ ၾကည့္ၿပီးေတာ့ အဲဒီလူမွာ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပိုး ရွိမရွိ မေျပာႏိုင္ပါဘူး။ ေရာဂါပိုး ရွိသူအမ်ားအျပားဟာ အေပၚယံၾကည့္ရင္ ပံုမွန္က်န္းမာေနတယ္လို႔ ထင္ရပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ လူရဲ႕ ခႏၶာကုိယ္ထဲမွာ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပိုးဟာ လကၡဏာမျပပဲ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ရွိေနႏိုင္ပါတယ္။ ႏွစ္ေပါငး္ အေတာ္ၾကာၿပီး ေသြးျဖဴဥေတြ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား ပ်က္စီးသြားေတာ့မွ စဖ်ားတတ္ပါတယ္။ အဲဒီ အခ်ိန္က်မွ ေရာဂါလကၡဏာေတြ ေပၚလာပါမယ္။ သတိျပဳရမွာကေတာ့ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပိုး ရွိမရွိ၊ လူကို ၾကည့္ရံုနဲ႔ မေျပာႏုိင္ပါဘူး။ က်န္းက်န္းမာမာ ေခ်ာေခ်ာလွလွ၊ သန္စြမ္းတယ္လုိ႔ ထင္ရတဲ့ လူေတြဆီမွာလည္း ေရာဂါပိုး ရွိေနႏိုင္ၿပီး အျခားလူေတြဆီကုိ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပုိး ကူးစက္ႏိုင္ပါတယ္။

က်န္းမာေရး ဦးစီးဌာနႏွင့္ ကမၻာ့ကုလသမဂၢ ကေလးမ်ား ရန္ပံုေငြအဖြဲ႕ (ျမန္မာ) တို႔ ပူးေပါင္းထုတ္ေဝေသာ “HIV/AIDS အေမးအေျဖမ်ား” ဟု အမည္ရေသာ စာအုပ္မွ ျပန္လည္ ေရးသား ေဖာ္ျပထားျခင္း ျဖစ္ပါသည္။