အသက္ ၅၂ႏွစ္ရွိၿပီျဖစ္တဲ့
“ခ်ိဳဗြန္(Chov Von)” ဟာ ကေမၻာဒီးယားႏိုင္ငံ၊ (Kampong
Thom) နယ္၊
စံေတာ့ခ္ (Santok) ၿမိဳ႕မွာ
သူ႔သမီးနဲ႔အတူ
ေနထိုင္ပါတယ္။
သူမဟာ မိသားစုမွာ
တဦးတည္းေသာသမီးျဖစ္ၿပီး
အဆိုေတာ္ တေယာက္လည္း
ျဖစ္ခဲ့ဖူးပါတယ္။
ခမာ(Khmer)
႐ိုးရာသီခ်င္းေတြကို
ခံပြန္တြမ္း(Kampong Thom) နယ္မွာ သူမ သီဆိုေဖ်ာ္ေျဖေလ့ရွိခဲ့ပါတယ္။
သူမ အိမ္ေထာင္က်ခဲ့ၿပီး
သားသမီးေတြ
ရခဲ့ပါတယ္။

ဗြန္(Von) ေနာက္အိမ္ေထာင္က ဘြန္ နဲ႔ လမ္းမခြဲမီ ႏွစ္ႏွစ္ေလာက္
အတူေနခဲ့ပါတယ္။ သူမ အမ်ိဳးသားနဲ႔ လမ္းခြဲၿပီး ေနာက္မွာေတာ့
ဘာေၾကာင့္မွန္းမသိပဲ
ေနမေကာင္း စျဖစ္ပါတယ္။
သူမတို႔ရြာမွာေရာင္းတဲ့
ေဆးဆိုင္က
ေဆးေတြကို
သူမ ဝယ္ေသာက္ခဲ့ပါတယ္။
သူမ က်န္းက်န္းမာမာရွိတုန္းက
ရွာေဖြစုေဆာင္းထားတဲ့
ပစၥည္းဥစၥာေလး ေတြကို
ေရာင္းခ်ၿပီး
ေဆးကုသခဲ့ရပါတယ္။
သူမရဲ့ ေရာဂါကို အထူးကု ဆရာဝန္နဲ႔
ကုသခဲ့ရၿပီး
ေသာက္ရတဲ့
ေဆးေတြ ကလည္း
ေဈးႀကီးပါတယ္။
သူမရဲ႕ က်န္းမာေရးက
ေကာင္းမလာတဲ့အတြက္
သူမ စိတ္ပ်က္လက္ပ်က္ ျဖစ္ခဲ့ရပါတယ္။
တေန႔မွာေတာ့
ေက်းလက္က်န္းမာေရးဝန္ထမ္း
တေယာက္နဲ႔
ေတြ႕ပါတယ္။
အဲဒီသူက သူမကို အႀကံ ဥာဏ္ေတြေပးခဲ့ၿပီး
Kampong Thom Referral  ေဆး႐ံုက ဆရာဝန္နဲ႔
ေတြ႔ေပးဖို႔အတြက္
သူမကို ေခၚသြားပါတယ္။

သူမေဆး႐ံုကို ေရာက္ၿပီး ဆရာဝန္နဲ႔ ေတြ႔တဲ့အခါမွာ ႏွစ္သိမ့္ေဆြးေႏြး အႀကံေပးၾကတဲ့အတြက္ သူမကို အားတက္ေစၿပီး၊ ကိုယ့္ကိုယ္ကို ယံုၾကည္မႈရွိလာတယ္။
HIV စမ္းသပ္စစ္ေဆးခ်က္အတြက္ ရင္ဆိုင္ဖို႔ရန္ သတၱိရွိ လာခဲ့ပါတယ္။
HIV ရွိ၊
မရွိ ေသြးစစ္ခ်င္ပါတယ္၊ အဲဒီအတြက္ သူမ မေၾကာက္ပါဘူးလို႔ ဆရာဝန္ကို ေျပာပါတယ္။ ကံမေကာင္းစြာနဲ႔ပဲ ဗြန္မွာ
HIV ရွိေနေၾကာင္း ေဆးစစ္ခ်က္ ထြက္လာပါတယ္။

“ဗြန္” ဟာ HIV ပုိးရွိေနသူ တေယာက္ျဖစ္ေပမယ့္ က်န္းက်­­န္းမာမာရွိေနေသးၿပီး ေဆးေတြက ေရာဂါကို ေပ်ာက္ကင္းေအာင္ ကုသႏိုင္လိမ့္မယ္လို႔ စြဲစြဲၿမဲၿမဲ ယံုၾကည္ခဲ့တဲ့အတြက္ ဆရာဝန္ရဲ့ ညႊန္ၾကားခ်က္ေတြကို လိုက္နာၿပီး ေဆးေတြကိုလည္း အခ်ိန္မွန္ ေသာက္ပါတယ္။ သူမဘဝမွာ အသက္ရွည္ရွည္ ေပ်ာ္ေပ်ာ္ရႊင္ရႊင္ေနႏိုင္ၿပီး သူ႔ကေလးေတြ အရြယ္ေရာက္လာတာကို ျမင္ခ်င္တဲ့ ဆႏၵနဲ႔ က်န္းက်န္းမာမာ အသက္ရွင္ေနႏိုင္ဖို႔ သူမ
ႀကိဳးစားပါ တယ္။
သူမ ေဆးသြားစစ္တဲ့အခါေတြမွာ ေဆး႐ံုက ဆရာဝန္ေတြက ယဥ္ယဥ္ေက်းေက်းနဲ႔ လႈိက္လႈိက္လွဲလွဲရွိၿပီး ဒီဆရာဝန္ေတြဟာ တကယ့္အတတ္ပညာရွင္ေတြပါလို႔
“ဗြန္” က
တက္တက္ႂကြႂကြ
ခ်ီးက်ဴး ေျပာဆိုပါတယ္။

သူမရဲ့ ပတ္ဝန္းက်င္က ကဲ့ရဲ့ျပစ္တင္မႈေတြ ခြဲျခား ဆက္ဆံမႈေတြနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး
“ဗြန္” က
သူမက်န္းမာေရး
ေကာင္းေနတာေတာင္မွ
သူမရဲ့ အိမ္နီးခ်င္ေတြက
သူမကို ခြဲျခားဆက္ဆံတယ္။
သူမရဲ့ အေျခအေနနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး
ကြယ္ရာမွာ
မေကာင္းေျပာၾကတယ္လို႔
ေျပာျပပါတယ္။
က်န္းမာေရးနဲ႔
ပတ္သက္တဲ့
ကၽြမ္းက်င္သူေတြ “ဗြန္” ဆီကို မၾကာခဏလာတဲ့အတြက္ “ဗြန္” မွာ က်န္းမာေရးနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ျပႆနာေတြ ရွိေနၿပီဆိုတာ အိမ္နီးခ်င္းေတြအတြက္
သိသာထင္ရွား
ေစပါတယ္။ အခ်ိဳ႕အိမ္နီးခ်င္းေတြက
“ဗြန္” ရဲ့
အေျခအေနေတြကို “ဗြန္” ေနာက္ကြယ္မွာ တေယာက္နဲ႔ တေယာက္ ေျပာဆိုၾကပါတယ္။

အိမ္ကေန ေဆး႐ုံကို
“ဗြန္” သြားတဲ့အခါမွာ ကားငွားခက ကေမၻာဒီးယားေငြ ၄၀၀၀
( ၁
ေဒၚလာ ) ေလာက္ လစဥ္ ကုန္က်ပါတယ္။
သူမဟာ အဲဒီကုန္က်ေငြအတြက္
ေဆး႐ံုက ေထာက္ပံ့ေၾကး
ရပါတယ္။ သူမ စၿပီး ေဆးကုသမႈ ခံယူတုန္းက အစားအေသာက္ ေထာက္ပံ့ကူညီမႈ ဒါမွမဟုတ္ အိမ္တိုင္ရာေရာက္ျပဳစု
ေစာင့္ေရွာက္မႈမ်ိဳးမရခဲ့ပါဘူး။ ဒီလိုကူညီမႈမ်ိဳးရေအာင္ ဘယ္လို လုပ္ရတယ္ ဆိုတဲ့ နည္းလမ္းကိုလည္း
“ဗြန္” မသိပါဘူး။

ဗြန္ဟာ ေအအာတီလုိ႔ေခၚတဲ့ ခုခံအားက်ဆင္းတားဆီးကုသမႈ
(anti-retroviral therapy)ေဆးကုိ  ပံုမွန္ ေသာက္တဲ့အတြက္ေၾကာင့္ တေန႔ၿပီးတေန႔ သူမရဲ႕က်န္းမာေရး ေကာင္းမြန္လာပါတယ္။ ေကာင္းေကာင္းအိပ္ၿပီး က်န္းမာေရးနဲ႔ ညီညႊတ္တဲ့ အစားအစာေတြကိုလည္း တတ္ႏိုင္သေလာက္စားပါတယ္။ သူမအတြက္ ေပါ့ေပါ့ ပါးပါး ျဖစ္ၿပီး က်န္းမာေရးအတြက္လည္း မထိခုိက္ေစမယ့္အလုပ္ကို စတင္ လုပ္ေနပါၿပီ။ အခုဆိုရင္ သူမရဲ့ သားသမီးေတြကို ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ျပဳစုေစာင့္ေရွာက္ခ်င္ေသးတဲ့အတြက္  အသက္ရွည္ႏိုင္သမွ်ရွည္ေအာင္ သူမရဲ႕ က်န္းမာေရးကို ဂရု စိုက္ပါတယ္။

“ဗြန္” က သူမရဲ့ အနာဂတ္အတြက္ အေကာင္းျမင္ထားပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ သူမ
က်န္းမာေရး
ပိုေကာင္းလာ ေအာင္
အကူအညီေပးမႈေတြ
ပိုလိုခ်င္ပါတယ္။
ဥပမာ၊ အစားအေသာက္ ေထာက္ပံ့တာမ်ိဳးပါ။ “ဗြန္” က အိမ္နီးနားခ်င္း ေတြ သူမရဲ့ ေနာက္ကြယ္မွာ
မေကာင္းေျပာတာကို
ရပ္ေစခ်င္ၿပီး၊ HIV နဲ႔ ေနထိုင္သူေတြကို ပတ္ဝန္းက်င္က
ကဲ့ရဲ့တာ ေတြ၊
ခြဲျခားဆက္ဆံတာေတြကို  ေဒသခံ အာဏာပိုင္ေတြက အေရးယူတာေတြကိုလည္း လုပ္ေစခ်င္ပါတယ္။

ဘာသာျပန္ - ဇင္ေယာ္

Resource - Antiretroviral therapy: Helping people with HIV to live long lives