မဂၤလာပါခင္ဗ်ာ။
အားလံုးပဲေနေကာင္းၾကရဲ.လား။ ဒီတစ္ပတ္ေတာ့ ကမၻာၾကီးကို လက္ရွိအခ်ိန္အထိ
ျခိမ္းေျခာက္ေနဆဲျဖစ္တဲ့ ေၾကာက္စရာ AIDS (Acquired Immunodeficiency Syndrome)
ေရာဂါအေၾကာင္းကို အပိုင္း (၁) အေနနဲ႔ ေဆြးေႏြးတင္ျပမွာျဖစ္ပါတယ္။

AIDS
ေရာဂါဟာ ျမန္မာလို ခုခံအားက်ဆင္းမႈ ေရာဂါလို႔ ဆိုတဲ့အတိုင္း ကိုယ္ခႏၶာရဲ႕ ခုခံမႈအဖြဲ.အစည္း
Immune System ကို ထိခိုက္ယိုယြင္း သြားေစပါတယ္။ ဒါဟာ HIV( Human Immunodeficiency
Virus) ေၾကာင့္ျဖစ္ရတာပါ။

HIV ဟာ Retro Virus အမ်ိဳးအစားေအာက္ထဲက Virus ပါ။ Immune System ကို
ထိခိုက္တဲ့အတြက္ ျပင္ပကေရာဂါပိုးေတြ၊ သာမန္လူေတြမွာ ေရာဂါမေပးတဲ့ ေရာဂါပိုးအေသး
အမႊားေတြ၊ မႈိေရာဂါေတြဟာ ခႏၶာကိုယ္အႏွံ႔မွာ ျဖစ္လာပါတယ္။ ဒါကို opportunistic
infections လို႔ေခၚပါတယ္။ မူလပံုမွန္ ဆဲလ္ေတြလည္း ကင္ဆာဆဲလ္ေတြအျဖစ္ (Neoplasia)
ပံုေျပာင္း သြားႏိုင္ပါတယ္။

AIDS
ေရာဂါဟာ အခုအခါမွာ တစ္ကမၻာလံုးမွာပ်ံ႕ (pandemic ျဖစ္) ေနပါၿပီ။ ကုသမႈ ေဆးအသစ္
အသစ္ေတြ ထြက္ေပၚလာေပမယ့္ ေရာဂါအေျခေနကို ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္ရံုပဲျဖစ္ပါတယ္။ အျမစ္ျပတ္
မကုသႏိုင္ေသးပါဘူး။ အခုေရာဂါ ဘယ္လိုျဖစ္သလဲ ဆိုတာကိုၾကည့္ရေအာင္။

ေရာဂါျဖစ္ပံု

HIV ပိုးစတင္၀င္ေရာက္တဲ့ အခ်ိန္ကေန
AIDS ေရာဂါလကၡဏာ စျပတဲ့အခ်ိန္ ၾကားကာလကို Window Period လို႔ေခၚပါတယ္။ AIDS ေရာဂါျဖစ္တဲ့
အခါမွာ ခႏၶာကိုယ္ရဲ႕ Immune System က ဆဲလ္ေတြကို ပ်က္စီးေလ်ာ့နည္းေစပါတယ္။
ဒီဆဲလ္ေတြ အေၾကာင္း အရင္ေျပာလိုပါတယ္။ Immune System ရဲ႕ အဓိက ဆဲလ္ေတြကေတာ့ T
cells, B cells နဲ႔ Macrophage ေတြျဖစ္ၾကပါတယ္။

T
cell မွာ CD4+ T cell (Helper T Cell) နဲ႔ CD8+ T cell (Cytotoxic T Cell) ဆိုၿပီး
ႏွစ္မ်ိဳး ရွိပါတယ္။ အဲဒီမွာ CD4+ T cell က ပိုအေရးႀကီးပါတယ္။ တီး၀ိုင္းတစ္၀ိုင္းမွာ
တီး၀ိုင္း ေခါင္းေဆာင္က အေရးႀကီးသလို Immune System မွာ CD4+ T cell ကို Bandmaster
of the Immune System လို႔ေတာင္ တင္စားေခၚေ၀ၚၾကပါတယ္။ ဘာလို႔လဲဆိုေတာ့ CD4+ T cell
က တစ္ျခား Immune cell ေတြျဖစ္တဲ့ B cell နဲ႔ Macrophage ေတြကို လံႈ႔ေဆာ္ေပးႏိုင္တယ္။
တစ္နည္း ေျပာရရင္ Immune System ရဲ႕ Cellular Immunity နဲ႔ Humoral Immunity
တို႔ကို တစ္ဆင့္ၿပီး တစ္ဆင့္ လႈံ႕ေဆာ္ ေပးႏိုင္တယ္။

ဒီေတာ့
၀င္လာတဲ့ ေရာဂါပိုး (သို႔) foreign body ေတြကို ထိထိေရာက္ေရာက္ တိုက္ခိုက္
ဖ်က္ဆီးႏိုင္တယ္၊ ခႏၶာကိုယ္ကို အႏၱရာယ္ မက်ေရာက္ေအာင္ ကာကြယ္ေပးတယ္။ HIV ေရာဂါပိုး
ကလည္း ဒီအေရးႀကီး ပါတယ္ဆိုတဲ့ CD4+ ကိုမွ ဖ်က္ဆီးပစ္ေတာ့ ခက္ေတာ့တာေပါ့။ CD4+ T
cell ေတြ ေလ်ာ့နည္းတာဟာ Immune System ႀကီး တစ္ခုလံုး တစ္ျဖည္းျဖည္း
ပ်က္စီးလာတာနဲ႔ အတူတူပါပဲ။ ေရာဂါေတြလည္း တစ္ခုျပီး တစ္ခု၀င္လာၿပီး ေနာက္ဆံုးမွာ CD4+
cell ေတြ အရမ္းက်ဆင္းလာၿပီး ဒုကၡေရာက္တာပါပဲ။ အေသးစိတ္ေျပာရမယ္ဆိုရင္ အဆင့္ ၃
ဆင့္ခြဲေျပာလို႔ ရပါတယ္။

Early, Acute Phase

ဒီအဆင့္ကေတာ့
ေရာဂါပိုး ကူးစက္ခံရၿပီး သိပ္မၾကာေသးတဲ့ အေျခေနေပါ့။ HIV ပိုးေတြေသြးထဲမွာ
ခဏမ်ားၿပီး ဆက္ပြားေနမယ္။ ၿပီးတာနဲ႔ ခႏၶာကိုယ္မွာရွိတဲ့ Lymph Node
(ျပန္ရည္အက်ိတ္) ေတြထဲမွာ သြားၿပီး ေအာင္းေနမယ့္ CD4+ T cell ေတြ ခဏတျဖဳတ္
နည္းသြားမယ္။ ပိုးပြားတာကို ထိန္းခ်ဳပ္ဖို႔ CD8+ T cell ေတြ မ်ားလာၿပီး ခဏပဲ
ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္တယ္။ ျပန္ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္တယ္ ဆိုတာ ဒီအဆင့္မွာပဲရွိပါတယ္။ ေနာက္ပိုင္း
ပိုဆိုးလာရင္ ဘယ္လိုမွ မထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္ေတာ့ပါဘူး။

လကၡဏာ

ေရာဂါပိုး ကူးစက္ခံရၿပီး ၃ ပတ္ကေန ၆ပတ္ အၾကာမွာ ဖ်ားသလိုလို၊ လည္ေခ်ာင္း နာသလိုလို
ျဖစ္မယ္။ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ အနည္းငယ္ က်သြားမယ္။ အေရျပားမွာ အနီစက္ေလးေတြ (Rash) ေတြ
ထြက္လာမယ္။ ၀မ္းေလွ်ာတာ၊ ေအာ့အန္တာေတြျဖစ္မယ္။ ဒီလကၡဏာေတြဟာ ယာယီပဲျဖစ္တာပါ။
၂ပတ္ကေန ၄ပတ္အတြင္း ျပန္ေပ်ာက္သြားပါတယ္။ က်သြားတဲ့ CD4+ count ကလည္း ၆ပတ္ကေန
၁၂ပတ္အတြင္း ပံုမွန္ျပန္ျဖစ္ပါတယ္။

Middle, Chronic Phase

ဒီအဆင့္မွာေတာ့
ေရာဂါပိုးပြားတာကို မတားႏိုင္ေတာ့တဲ့ဲအတြက္ ေရာဂါပိုးေတြ ဆက္ပြားလာပါတယ္။ CD4+ T
cell အေရအတြက္လည္း တစ္ျဖည္းုျဖည္း ေလ်ာ့က်လာပါတယ္။ က်သြားတာကို ျပန္ကာမိဖို႔အတြက္
CD4+ အသစ္ေတြကိုလည္း Immune System က ျပန္ပြား ေပးျပန္ပါတယ္။ ပ်က္လိုက္၊
ျဖစ္လိုက္ေပါ့ဗ်ာ။

လကၡဏာ
ျပန္ရည္အက်ိတ္ (Lymph Node)ေတြႀကီးလာပါတယ္။ ဖ်ားနာတဲ့ လကၡဏာေတြ မေတြ႔ရေတာ့ပါဘူး။
ဒီအဆင့္ဟာ ႏွစ္နဲ႔ခ်ီျပီး( ၇ႏွစ္ကေန ၁၀ႏွစ္ေလာက္အထိ) ၾကာေနႏိုင္ပါတယ္။ ဒီအဆင့္ၿပီးရင္ေတာ့
အေျခေန သိပ္မေကာင္း ေတာ့ပါဘူး။ ေနာက္ဆံုးအဆင့္ေပါ့။

Final, Crisis Phase

ဒါကေတာ့
HIV အကူးစက္ခံအဆင့္ကေန AIDS (full blown AIDS လို႔လည္းေျပာၾကပါတယ္) အဆင့္ကို
ေရာက္ေတာ့မယ့္ ေနာက္ဆံုးအဆင့္ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီအဆင့္အၿပီးမွာ ေရာဂါလကၡဏာ
ႀကီးႀကီးမားမားေတြ စၿပီးျပလာပါေတာ့တယ္။ Atlanta ၿမိဳ႕မွာရွိတဲ့ CDC (Centre for
Disease Control) ရဲ႕သတ္မွတ္ခ်က္အရ HIV ပိုးရွိၿပီးသူ တစ္ေယာက္ဟာ CD4+ count 200
cells/µL ေအာက္ ေရာက္ေနၿပီဆိုရင္ေတာ့ full blown AIDS လို႔ သတ္မွတ္ပါတယ္။ CD4+ T
cell ေတြမရွိေတာ့တဲ့ အျပင္ ျပန္လည္ပြားယူဖို႔နဲ႔ CD8+ T cell ေတြ
၀င္ေရာက္တိုက္ခိုက္ေပးဖို႔ဆိုတာ မျဖစ္ႏိုင္ေတာ့ပါဘူး။ Immune System ဟာ HIV
ရန္သူေတြကို စစ္႐ွံဳးတဲ့ေျခေန ေရာက္ေနပါၿပီ။

လကၡဏာ

လူနာဟာ ဖ်ားနာေနတာ တစ္လထက္မက ၾကာေနမယ္။ ေမာပမ္းႏြမ္းနယ္ ေနမယ္။ အလကားေနရင္း
၀မ္းေလွ်ာမယ္။ opportunistic infection (ဒီေအၾကာင္းကို ေနာက္မွအေသးစိတ္ေျပာပါမယ္)
ေတြျဖစ္မယ္။ ကင္ဆာဆဲလ္ေတြ ျဖစ္ေပၚလာမယ္။ ( CD4 cell ေတြကို HIV ကဘယ္လို ဖ်က္စီးပစ္တာလဲ၊
HIV ပိုးရဲ႕ Structure ၊ ေရာဂါလကၡဏာေတြ၊ ကူးစက္ပံု၊ ကာကြယ္ပံုေတြကို အပိုင္း (၂ )
တြင္ ဆက္လက္ဖတ္႐ွဴ႕ပါ)

ဤေဆာင္းပါးအား ဤေနရာမွ ရယူသည္ -

ေၾကာက္စရာ
AIDS ေရာဂါ(၁)