ပိုးရွိတဲ့ မိခင္ဆိုရင္ ကေလးယူလို႔ မရဘူးလားဆရာ။

HIV ဆိုတာ တခ်ိန္မွာ AIDS ျဖစ္ေစႏိုင္တဲ့ ဗိုင္းရပ္စ္ပိုးျဖစ္တယ္။ HIV ပိုးကူးစက္ခံထားရသူမွာ ကိုယ္ခႏၶာရ့ဲ ေရာဂါ ခုခံႏိုင္စြမ္းအားကို ဖ်က္ဆီးခံေနရလိမ့္မယ္။ AIDS မျဖစ္ခင္မွာ အခြင့္ေကာင္းယူျပီး ကူးစက္လာတဲ့ေရာဂါေတြ ဝင္လာမယ္။ HIV ကူးစက္ခံရျပီးေနာက္ AIDS ျဖစ္လာဖို႔ ၁ဝ ႏွစ္ေလာက္ အခ်ိန္ၾကာတယ္။ ဒါေပမဲ့ သင့္ေတာ္တဲ့ ေဆးကုသမႈခံယူေနရင္ ဒိထက္ေကာင္းတဲ့အလားအလာကို ရေစပါမယ္။ ခုထိေတာ့ HIV ကိုေပ်ာက္သြားေအာင္ မလုပ္ႏိုင္ေသးပါ။  အေမရိကမွာ လူေပါင္း ၁.၁ သန္း HIV ကူးစက္ခံထားရျပီး၊ ႏွစ္စဥ္ ၅ သိန္း ၄ ေသာင္း လူနာသစ္ေတြ႔ေနတယ္။ ၂၅% က အမ်ိဳးသမီးေတြျဖစ္တယ္။

HIV ပိုးရွိေနသူတဲ႔ လိင္ဆက္ဆံရာမွာ ဗဂ်ိဳင္းနားလမ္း၊ ပါးစပ္၊ စအိုလမ္းေတြကေန ဝင္လာႏိုင္တယ္။ အပ္၊ ဓါးစတာေတြ မွ်သံုးရာကေနလည္းကူးတယ္။ အလွအပကြင္းတပ္တာ၊ တက္တူးထိုးတာေတြကေနလည္း ကူးစက္ႏိုင္တယ္။ ပိုးရွိေနတဲ့ မိခင္ေလာင္းကေနလည္း သူ႔ကေလးကို ေမြးေနစဥ္နဲ႔ ႏို႔တိုက္ေနစဥ္ကာလမွာ ကူးစက္ႏိုင္ပါတယ္။ ေသြးကေနလည္း ကူးလို႔ ေသြးသြင္းတာ၊ ေဆးထိုး၊ ေဆးသြင္း အပ္ေတြကေန ကူးလာႏိုင္တယ္။

HIV-positive ပိုးရွိေနတဲ့မိခင္ ဘာဆင္ျခင္ရမလဲ
ေစာေမြးတတ္တယ္။ ဗိုက္ထဲကေလးဖြံ႔ထြားမႈနည္းတတ္တယ္။ ကေလးအေသေမြးတတ္တယ္။ ဒါေတြက မခ်မ္းသာတဲ့ တိုင္းျပည္ေတြမွာ ပိုျဖစ္တယ္။ ပိုးယင္ထားတာ ၾကာေနတဲ့မိခင္ေတြမွာ ပိုဆိုးတယ္။ ေဆးေသာက္မေနရင္ ကေလးကို ကူးစက္ဖို႔ ၂၅% ရွိတယ္။ ေဆးေသာက္ေနရမယ္။ viral load စစ္ေဆးေနရမယ္။ မ်ားေနသူက ဗိုက္ခြဲေမြးတာ မသင့္ပါ။ ကေလးႏို႔တိုက္တာလည္း ပိုကူးစက္ႏိုင္တယ္။

ႏွစ္စဥ္ အေမရိကမွာ HIV ပိုးရွိေနသူ အမ်ိဳးသမီးေပါင္း ၈၇ဝဝ ေယာက္ကေလးေမြးေနၾကတယ္။ စနစ္တက်လုပ္ႏိုင္လို႔ ကေလး ၂ဝဝ မွာသာ ကူးစက္တယ္။ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္တာနဲ႔ HIV စစ္ပါ။ အလားအလာရွိသူတိုင္း ကိုယ္ဝန္ ၃၆ ပါတ္မွာ ထပ္စစ္ပါ။ အမိန္နဲ႔ေတာ့ မခိုင္းပါ။ ကေလးကိုလည္း ေမြးျပီး ၁၂ နာရီအတြင္းမွာ စစ္ပါ။

HIV ပိုးရွိေနပမဲ့ လူေကာင္းလိုေနႏိုင္ၾကတယ္။ ကူးစက္ခံရကာစ တုပ္ေကြးလိုသာခံစားရမယ္။ အဲတာေတြကလည္း သူ႔အလိုလိုေပ်ာက္သြားမယ္။ လေတြအၾကာၾကီးေနမွ ေရာဂါေပၚလာျပီဆိုရင္ တက္ေစ့ေတြေရာင္လာႏိုင္တယ္။ အားယုတ္မယ္။ ကူးစက္ေရာဂါတခုခု (ဥပမာ အေအးမိတာ၊ ဖန္းဂတ္စ္မိႈ) ျဖစ္ရင္ သူမ်ားေတြထက္ဆိုးမယ္။ မွတ္ဥာဏ္ ယာယီနည္းတာလည္း ျဖစ္လာႏိုင္တယ္။ ဒီအခ်ိန္ကစျပီး CD4+ cells ေတြနည္းလာမယ္။ လူေကာင္းေတြမွာ အနည္းဆံုး 1,000 ရွိတယ္။ 200 အထိနည္းလာရင္ ဒါမွမဟုတ္ သတ္မွတ္ထားတဲ့ စာရင္ ၂၆ ခုထဲကတခုခုျဖစ္လာရင္ AIDS လို႔ သတ္မွတ္မယ္။

ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ခ်ိန္မွာ ေသြးစစ္မယ္။
• Viral load ဆိုတာ ဗိုင္းရပ္စ္အေရအတြက္ကိုစစ္တယ္။
• CD4+ cell count ဆိုတာ ေသြးထဲမွာရွိတဲ့ ခုခံအားဆဲလ္ေတြျဖစ္တယ္။
• Antiretroviral therapy (ART) ဆိုတာ ေဆး။
• CD4+ counts နည္းေနသူကို Antibiotics ပိုးေသေဆးေပးႏိုင္တယ္။
• liver function အသည္းအလုပ္စစ္ျခင္း၊
• electrolytes ဓါတ္ဆားစစ္ျခင္း၊
• blood sugar ဆီးခ်ဳိစစ္ျခင္း၊
• Anemia ေသြးအားနည္း မနည္း၊
• (STIs) လိင္ကတဆင့္ကူးစက္ေရာဂါစစ္ျခင္း၊
• toxoplasmosis ေရာဂါစစ္ျခင္း၊
• hepatitis C အသည္းေရင္စီပိုး၊
• cytomegalovirus ပိုးစစ္ျခင္း၊
• tuberculosis တီဘီစစ္ျခင္းေတြလုပ္မယ္။

flu, hepatitis B, and pneumococcus disease ေရာဂါကာကြယ္ေဆးေတြ အရင္ကမထိုးရေသးရင္ ထိုးေပးမယ္။ HIV ရွိတဲ့ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ေတြကို ဘယ္လိုေဆးအတြဲ ေပးမလည္းဆိုတာ သတ္မွတ္ခ်က္ အတိအ်ကေတာ့ မရွိေသးပါ။ zidovudine (ZDV or AZT) ေဆးကိုေတာ့ အသံုးမ်ားတယ္။ ေဆးကို ဒုထိယ သံုးလထဲထိေစာင့္မလား၊ ေစာေစာေပးမလား၊ ဘယ္ေတာ့ ေပးမလည္းဆိုတာ ေဆးစစ္ခ်က္ေတြအေပၚ မူတည္တယ္။ ေဆးေသာက္ျပီး အန္သူကို ေဆးေလွ်ာ့ ေပးႏိုင္တယ္။ ခဏရပ္ထားတာလည္း စဥ္းစားတယ္။

ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ေစာင့္ေရွာက္ျခင္း ေကာင္းေကာင္ရယူပါ။ ကိုယ့္ဖါသာေရွာင္စရာေတြလည္းရွိတယ္။ အရက္၊ မူးယစ္ေဆး၊ ေဆးလိပ္ေရွာင္ပါ။ လိင္ဆက္ဆံတာမွာ STDs လိင္ကတဆင့္ကူးစက္ေရာဂ့ကို အထူးသတိထားပါ။ ပိုးရွိေနေပမဲ့ ကြန္ဒြမ္ သံုးပါ။ စိတ္က်န္းမာေရးလည္း အေရးၾကီးတယ္။ အျပဳသေဘာေဆာင္ပါ။

ဗိုက္ခြဲေမးရမွာလား
ကိုယ္ဝန္ရင့္ခ်ိန္မွာ viral load မ်ားေနရင္ ခြဲေမြးတာေကာင္းတယ္။ ကေလးအတြက္ျဖစ္တယ္။ ၃၈ ပါတ္မွာ ေကာင္းတယ္။ ေဆးလည္းေသာက္ေနမယ္၊ CD4+ cells 1,000 ထက္နည္းမယ္ဆိုရင္ ကေလးကို ကူးစက္ႏိုင္ေျခ ၁% သာရွိတယ္။ viral load နည္းေနသူကို ဘယ္လိုေမြးေမြး မထူးပါ။ ရိုးရိုးေမြးသင့္တယ္။

ကေလးေမြးျပီးတာနဲ႔ ကေလးကိုေသြးစစ္ပါ။ HIV antibody testing ေတာ့ မသင့္ပါ။ မိခင္ဆီကေနရထားျပီးျဖစ္လို႔ ၁၈ အထိရွိေနႏိုင္တယ္။ test for virus directly စစ္နည္းလုပ္ရမယ္။ ပိုးရွိတဲ့ ကေလး ေမြးေမြးခ်င္း စမ္းရင္ ၄ဝ% မွာ အေပါင္းျပတယ္။ ၂ ပတ္ေနမွစမ္းရင္ ၉ဝ% အေပါင္းျပတယ္။ ပိုးေတြ႔တယ္ဆိုရင္ ကေလးကို ေဆးေပးရေတာ့မယ္။ အႏုတ္ျပတဲ့ကေလးကိုလည္း ၆ ပါတ္ၾကာ ေဆးေပးရမယ္။ ဒါ့အျပင္ Pneumonia အတြက္ ကာကြယ္ေဆးပါေပးအံုးမယ္။ ဆက္ျပီးလည္း ေစာင့္ၾကည့္ေနရမယ္။

ပိုးရွိေနသူအမ်ိဳးသမီးကို ေဆးဆက္ေပးခ်င္ေပးမယ္။ ျဖတ္ခ်င္ျဖစ္မယ္။ ေသြးစစ္ခ်က္အေပၚမွာမူတည္တယ္။ ကေလးကို ႏို႔မတိုက္ပါနဲ႔။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ (၈-၃-၂ဝ၁၅)

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ - HIV during pregnancy ကိုယ္ဝန္နဲ႔ HIV