HIV အေၾကာင္း ဆရာဝန္ေတြေကာင္းေကာင္းသိလာပါျပီ။ ကူးစက္ခံထားရသူဟာ ေဆးကုသမႈ မခံယူေနဘူးဆိုရင္ တခ်ိန္မွာ ခုခံအားေတြက်ဆင္းရာကေန AIDS အဆင့္ေရာက္လာပါမယ္။ သတင္းေကာင္းလဲပါးပါရေစ။ (ART) ေဆးနဲ႔ ကာကြယ္ထားလို႔ရပါတယ္။ သူကေန HIV ဗိုင္းရပ္စ္ေတြ ပံုတူပြါးမ်ားလာမွာကို တားေပးပါတယ္။ အဲေတာ့ ကိုယ္ခႏၶာက ဆက္ျပီး သန္စြမ္းေနပါမယ္။ ဒါ့ျပင္ သူမ်ားကိုကူးစက္မွာကိုပါ တားႏိုင္ပါေသးတယ္။
(၁) ကနဦးအဆင့္
ပိုးဝင္ခံရျပီး ၂-၄ ပါတ္မွာျဖစ္မယ္။ ဒါလဲလူတိုင္းမွာမျဖစ္ပါ။ ျဖစ္ရင္ တုပ္ေကြးလိုခံစားရမယ္။ ဆိုးလိုက္တဲ့တုပ္ေကြးလို႔ ညည္းတြားၾကမယ္။ ကိုယ္ပူမယ္။ လည္ေခ်ာင္းနာမယ္။ အနီျပင္ေတြ ထြက္မယ္။ အဆစ္အသားေတြ နာမယ္။ အားယုတ္မယ္။ ေခါင္းကိုက္မယ္။ အဲတာကိုေဆးစာနဲ႔ retroviral syndrome (ARS) ဒါမွမဟုတ္ primary HIV infection လို႔ေခၚတယ္။ အဲဒီကာလမွာ ဗိုင္းရပ္စေတြပြါးမ်ားလာေနမယ္။ ဗိုင္းရပ္စ္ေတြက CD4 cells ဆဲလ္ေတြကိုသံုးျပီး မိတၲဴေတြပြါးမယ္။ အဲေတာ့ CD4 count က်ဆင္းလာမယ္။ တခ်ိန္မွာ ခုခံအားစနစ္က ျပန္ကုစားလို႔တန္႔လာမယ္။ ျပီးရင္ ျပန္တက္လာမယ္။ နဂိုေလာက္ေတာ့ မ်ားမလာႏိုင္ေတာ့ပါ။ အဲဒီအခ်ိန္မွာ ART ေသာက္ရင္ ေကာင္းတယ္။ သိထားဘို႔က ကိုယ္ကေန လိင္ဆက္ဆံဖက္ကုိကူးေစမယ္။ ေဆးထိုးအပ္မွ်သံုးသူေတြကိုလဲ ကူးစက္မယ္။
(၂) ဒုတိယအဆင့္
ဗိုင္းရပ္စ္ေတြကကိုယ္ထဲမွာ ပြါးမ်ားေနေပမဲ့ ေရာဂါလကဏာေတြ မေပၚေသးတဲ့ အဆင့္ျဖစ္တယ္။ ခံစားရလဲ နည္းနည္းပဲ။ ART ေဆးေသာက္ရင္ေတာ့ အၾကာၾကီး အသက္ရွင္ေနႏိုင္ပါတယ္။ ေဆးမေသာက္ရင္ ၁ဝ ႏွစ္။ ကံေကာင္းရင္လဲ ဒီထက္ ၾကာၾကာေနႏိုင္မယ္။ သူမ်ားကို ကူးစက္ႏိုင္တာ သတိထားပါ။ ေဆးမေသာက္ရင္ viral load ဗိုင္းရပ္စ္ေတြ မ်ားလာမယ္။ CD4 count က်လာမယ္။
(၃) AIDS ေရာဂါရတဲ့အဆင့္
ခုခံအားမေကာင္းေတာ့ပါ။ ဘယ္ပိုးမဆိုကူးစက္တာခံရမယ္။ အခြင့္ေကာင္းယူ ကူးစက္ေရာဂါေတြလို႔ေခၚတယ္။ CD4 cells 200 cells per cubic millimeter of blood (200 cells/mm3) ထက္နည္းလာရင္ AIDS လို႔ေျပာႏိုင္ျပီ။ ေဆာရီး။
ေနေကာင္းေနသူေတြမွာ CD4 counts 500 နဲ႔ 1,600 cells/mm3 ၾကားမွာရွိရတယ္။ ဒီအေရအတြက္ မနည္းလွေပမဲ့ ေရာဂါလကၡဏာ ခံစားလာရရင္လဲ AIDS ပဲျဖစ္တယ္။ ART ေဆးမကုဘူးဆိုရင္ေတာ့ AIDS ျဖစ္လာဘို႔ ၃ ႏွစ္ၾကာမယ္။ တကယ္လို႔ ဆိုးလွတဲ့ အခြင့္ေကာင္းယူ ကူးစက္ေရာဂါခံရမယ္ဆိုရင္ ၁ ႏွစ္သာအသက္ရွည္ႏိုင္တယ္။ ART ေဆး ေသာက္ေနျပီး viral load နည္းေနမယ္ဆိုရင္ေတာ့ လူေကာင္းလိုေနႏိုင္ျပီး AIDS အထိမျဖစ္ပါ။
ဘယ္လိုအေျခအေနေတြကေန အဆိုး-အေကာင္းျဖစ္စသလဲ
မ်ိဳးဗီဇ၊ နဂိုက်န္းမာေရး၊ ပိုးရွိေနတာေစာစာသိသလား၊ ေဆးေသာက္ေနလား၊ စတာေတြအေပၚမွာ မူတည္တယ္။ အသက္ၾကီးသူေတြ၊ HIV subtype အမ်ိဳးအစားခြဲမတူတာ၊ ပူးတြဲကူးစက္ေရာဂါရတာ၊ အစာအာဟာရ နည္းတာ၊ စိတ္ဖိအားမ်ားတာေတြအေပၚမွာ မူတည္တယ္။
HIV ကေန AIDS ျဖစ္လာဘို႔အခ်က္အလက္ေတြ ART ေဆးေသာက္ေနတာ၊ HIV care ေစာင္ေရွာက္ေရးဌာနမွာေနတာ၊ ဆရာဝန္ညႊန္ၾကားတာကို တိတိက်က် လိုက္နာတာ၊ အစာအာဟာရ လံုေလာက္မွ်တတာ၊ ကိုယ့္က်န္းမာေရးကို ဂရုစိုက္တာ။
ေဒါက္တာတင့္ေဆြ (၁၄-၁-၂ဝ၁၅)
ေဒါက္တာတင့္ေဆြ - HIV infection stages HIV ကူးစက္ေရာဂါအဆင့္မ်ား
