အဓိကကေတာ့
HIV/AIDS ျဖစ္တယ္ဆိုတာ အဓိကက ကိုယ္ခံအားက်ဆင္းလို႔ ျဖစ္တဲ့ ေရာဂါေပါ့ေနာ္။ အဲဟာက အဓိကကေတာ့
ကိုယ္ခံအား ျပန္တက္ဖို႔ အဟာရ အေရးတႀကီး လိုအပ္ပါတယ္။ အဲအတြက္ေၾကာင့္မို HIV/AIDS ျဖစ္တဲ့
ေဝဒနာသည္ေတြ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားဟာ မျဖစ္မေန သူတို႔အဟာရ ျဖစ္ေအာင္ စားေပးဖို႔လိုပါတယ္။

ေမး။
ဟုတ္ကဲ့။ ဆိုတဲ့အခါက်ေတာ့ အဟာရျဖစ္ေအာင္ စားေပးဖို႔လိုတယ္ ဆိုတဲ့ အေျခအေန ေအာက္မွာ
ျမန္မာႏိုင္ငံက ART ေဆးစားသံုးေနတဲ့ HIV ေရာဂါေဝဒနာရွင္ေတြ အေနနဲ႔ အဟာရ အလံုအေလာက္
ျပည္ဝေအာင္ စားသံုးႏုိင္တဲ့ အေျခအေနမွာ ေရာ ရွိပါသလားခင္ဗ်။

ေျဖ။
ကြ်န္မတို႔သည္ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာကေတာ့ ဒီ HIV/AIDS ျဖစ္တဲ့ ေဝဒနာသည္ေတြေရာ တျခား ျပည္သူ
လူထုေတြေရာေပါ့ေနာ္ ေတာ္ေတာ္ေလးကို ဆင္ရဲ မြဲေတတဲ့ အခါက်ေတာ့ ဒီအဟာရကို ျပည္ျပည္စံုစံု
လံုေလာက္ေအာင္ စားဖို႔အတြက္ကို ကြ်န္မတို႔ သာမန္လူေတြေရာ ဒီ HIV/AIDS ေဝဒနာ ခံစားေနရတဲ့
သူေတြအတြက္ေကာ ျပည္စံုမႈ ရွိတယ္လို႔ မျမင္ဘူး။ တခ်ဳိ႕ဆိုရင္ အဟာရ ျပည့္ဖို႔ကို မေျပာနဲ႔ေပါ့ေနာ္
ဒီထမင္းတနပ္ စားဖို႔အတြက္ေတာင္ ေတာ္ေတာ္ႀကီးကို ႐ႈန္းကန္း လႈပ္ရွာ ေနရတာေတြ အမ်ားႀကီးေတြရတဲ့
အခါက်ေတာ့ ဒီမွာကေတာ့ သာမန္လူေတြေရာ ဒီ HIV/AIDS ျဖစ္ေနတဲ့ သူေတြအတြက္ေရာ ေတာ္ေတာ္ေလးကို
အဟာရ မျပည့္ဘူးလို႔ ေျပာလို႔ရပါတယ္။

ေမး။
ဟုက္ကဲ့။ ဆုိေတာ့ ဒီ ART ေဆးစားေနတဲ့ သူေတြက အစားစာတဲ့ ပမာဏေပါ့ေနာ္ အစာစားတဲ့ ႏႈန္ေပၚမွာေရာ
မျဖဴျဖဴသင္း အေတြ႕အႀကံဳအရ ဘယ္လို႔ ေတြ႕ရပါသလဲ။

ေျဖ။
ဒီမွာကေတာ့ ကြ်န္မတုိ႔ ဒီ ART ေဆးဝါးေပါ့ေနာ္ မေသာက္ခင္က ေနၿပီးေတာ့ ဒီ ART ေဆးဝါး
ေသာက္သံုး လိုက္တဲ့အခ်ိန္မွာ ေဝဒနာသည္ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားက အစားကို ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား
ေတာင္းတာကို ေတြ႕ရတယ္။ တခါတေလ က်လို႔ရွိရင္ သာမန္ လူေတြထက္ကို သူတို႔ ပိုၿပီး စားႏိုင္တယ္။
ေျပာရလို႔ရွိရင္ သာမာန္လူက တစ္ပန္ကန္းေလာက္ စားရင္၊ သူတို႔ ႏွစ္ပန္းကန္၊ သံုးပန္းကန္
ဒါေတာင္မွ သူတို႔ မဝဘူးေပါ့ေနာ္။ အက်ိန္ေရးမ်ားမ်ား အရမ္း စားခ်င္ၾကတယ္။ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားက
အဲသည္အေပၚမွာလဲ ART ေသာက္ေနတဲ့ လူေတြ အခက္အခဲရွိတာကို ေတြ႕ရတယ္။ အစားက အရမ္းစားလာတဲ့အခါ
က်ေတာ့ေလ သူတို႔ကိုယ္တိုင္လဲ ေျပာတယ္။ မိသားစုကေတာင္ သူတို႔ ညိဳ႕ညႇင္လာတဲ့ ပံုစံမ်ဳိးေတာင္ရွိတယ္။
သူတို႔ ကိုယ္တိုင္ကလည္း အရမ္းကို စားလာတာ ေတြ႕ရတယ္။

ေမး။
ဟုတ္ကဲ့။ ေနာက္တစ္ခုက ခုနလို႔ အစား အရမ္းစားတယ္။ အစားကလည္ လံုးလံုးေလာက္ေလာက္ ျပည့္ျပည့္ဝဝ
စားဖို႔ အခက္အခဲရွိတယ္ ဆိုတဲ့အခါက်ေတာ့ ART ေဆး ေသာက္ေနရင္နဲ႔ေပါ့ေနာ္ တျခားေရာဂါေတြေၾကာင့္
မဟုတ္ဘဲနဲ႔ အဟာရခ်ဳိ႕တဲ့မႈေၾကာင့္ အသက္ဆံုး႐ႈံ ရတဲ့ ဟာမ်ဳိးေတြေကာ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ
ရွိပါသလားခင္ဗ်ား။

ေျဖ။
အခုလက္ရွိ ကြ်န္မတို႔ ျမန္မာျပည္ မွာကေတာ့ေလ ART ေဆးဝါးက ဒီလူနာေတြ အားလံုးေပါ့ေနာ္
ေဝဒနာေတြ အားလံုးကို လံုလံုေလာက္ေလာက္ မရရွိတဲ့အခါက်ေတာ့ ေသဆံုးမႈႏႈန္းနဲ႔ ေျပာရမယ္ဆိုရင္
ကြ်ႏု္ပ္မတို႔ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာကေတာ့ ဒီ ART ေဆး မေသာက္ရလို႔၊ ေသာက္ခြင့္မရလို႔ ေသဆံုးႏႈန္းက
ပိုၿပီး ျမင့္တတ္ေနတာကို ျမင္ရတယ္။ ကြ်န္မတို႔ဆီမွာ အခြင့္အလမ္ ေတာ္ေတာ္ နည္းပါတယ္။
ဒီ ART ေဆးကို HIV/AIDS ေဝဒနာ ခံစားေနရတဲ့ သူေတြ ေသာက္သံုးဖို႔ ဆိုတာက အမ်ားႀကီး အခြင့္အလမ္း
နည္းတယ္ေလး။ နည္းတဲ့အခါက်ေတာ့ ဒီအဟာရ မျပည့္လို႔ ေသးဆံုးမႈႏႈန္း ထက္စာရင္စာလို႔ ရွိရင္ေတာ့
ကြ်န္တို႔ ျမန္မာျပည္မွာ အခု လက္ရွိ ေတြ႕ေနရတာေတာ့ ART ေဆး မေသာက္သံုးရလို႔ ေရာဂါေဝဒနာသည္ေတြ
ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား ေသဆံုးေနတာကုိ ေတြ႕ေနရပါတယ္။

ေမး။
ဟုတ္ကဲ့။ ART ေဆး လိုအပ္ခ်က္အျပင္ ေပါ့ေလ ဒီ ART ေဆးကို အကူအညီေပးေနတဲ့ အဖြဲ႕အစည္းေတြလဲ
ရွိတယ္။ ဒါေပမယ့္ ေဆးကလည္းပဲ လိုအပ္ခ်က္ ရွိေနေသးတယ္။ အဲသည္လိုအပ္ခ်က္ အျပင္ကို ေဝဒနာသည္ေတြအတြက္
ခုနကလို က်န္တဲ့ ေထာက္ပံ့မႈ ေတြေပါ့ေနာ္ အဟာရ ျပည့္ျပည့္ဝဝ စားသံုးဖို႔၊ စသည့္အားျဖင့္
တျခားေထာက္ပံ့မႈေတြ ေပးႏိုင္ေနတဲ့ အေျခအေနေတြမွာ ရွိပါရဲ႕လားခင္ဗ်ား။

ေျဖ။
ဒီမွာကေတာ့ ဒီလိုတျခားေပးႏိုင္တာ ဆိုတာ သိပ္မေတြ႕မိဘူးရွင့္။ မေတြ႕ဘူးဆိုတာက တျခား
NGO ေတြ ကြ်န္မတို႔ ဒီမွာေတာ့ရွိတယ္ ေပါ့ေနာ္။ ဒီေဆးေပးေနတာရွိတယ္။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ တျခား
ေဆးေလးေတြ ေပးတာေတြ ရွိတာေပါ့ေနာ္။   ဒီ Nutrition
ႏွင့္ပက္သက္လို႔လဲ သူတို႔က သတ္မွတ္တဲ့ အခ်ိန္ေလာက္အထိ ေပးတာမ်ဳိးေတြ ရွိတယ္။ ဒါေပမယ့္
လူနာေတြအားလံုး ရဖို႔က အမ်ားႀကီး အခက္အခဲရွိတယ္။ လူနာေတြ အကုန္လံုးကို ဒီလို အဟာရနဲ႔
ပက္သက္ၿပီေတာ့  ကူညီေထာက္ပံ့ေပးတာတို႔ အကုန္လံုးအတြက္
နီးနီးရဖို႔ အကူအညီေပးတဲ့ အဖြဲ႕အစည္းဆိုတာ ဒီျမန္မာျပည္မွာ သိပ္မရွိပါဘူး။

ေမး။
ဟုတ္ကဲ့။ ေဆးအခက္အခဲရွိတဲ့ဆိုတာက ဘာအဓိကအခက္အခဲလားခင္ဗ်။ ရန္ပံုေငြအခက္အခဲလား ဒါမွမဟုတ္ရင္
ေဆးဝယ္ဖို႔ အခက္အခဲလား ဘယ္လို႔အခက္အခဲ မ်ဳိးလဲခင္ဗ်။

ေျဖ။
ဒီမွာကေဆးဝါးေတြ ေဆးကုမၼဏီ ေတြရွိတယ္။ ဝယ္လို႔ရတယ္ေပါ့ေနာ္။ ဒါေပမယ့္ ကြ်ႏု္ပ္တို႔
ျမန္မာျပည္မွာရွိေနတဲ့ ေဝဒနာသည္ေတြ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားဟာ ဒီေဆးကို ဝယ္မေသာက္ႏုိင္တဲ့
ဟာေတြ လည္ရွိတယ္။ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားပါပဲ။ အကုန္လံုးနီးနီးကို ဝယ္မေသာက္ႏိုင္ဘူး။ ေနာက္တစ္ခ်က္ကက်ေတာ့
ဒီ NGO ေတြအေနနဲ႔ ဒီ ART ေဆးဝါးကိုေတြကို ေပးတာေတြရွိတယ္။ အဲဒါေတာ့ ဘာေၾကာင့္မွန္ေတာ့မသိဘူး။
သူတို႔က ေပးလိုက္တယ္။ ေပးၿပီးလို႔ရွိရင္ Fund ေၾကာင့္ပဲလား ဘာလာေတာ့ အေၾကာင္းျပခ်က္လာေတာ့
မရွိဘူး။ မၾကာခဏ သူတို႔က သတ္မွတ္တဲ့ ဦးေရး လူဦးေရးျပည့္တဲ့ ခါက်လိုရွိရင္ ျဖတ္လိုက္တယ္။
အဓိကက ေတာ့ သူတို႔ေပးႏိုင္တာက ေျပာရမယ္ဆိုရင္ သူတို႔ ေပးႏိုင္တာက အေယာက္ ၁၀၀ ရာဆိုရင္
ျမန္မာျပည္မွာက ေထာင္နဲ႔ခ်ီၿပီ လိုအပ္ေနတဲ့ ART ေဆးဝါး လိုအပ္ေနတဲ့အခါက်ေတာ့ မေပးႏိုင္တဲ့
ပံုစံမ်ဳိးလဲရွိတာေပါ့ေနာ္။

ေမး။
ဟုတ္ကဲ့။ ကြ်ႏု္ပ္ေတာ္တို႔ၾကားတာက 3D Fund လို႔ အဖြဲ႕စည္းမ်ဳိး အခုဆိုရင္ Global
Fund အဖြဲ႕ကလည္း ျပန္ၿပီးေတာ့ ရန္ပံုေငြ အကူအညီေတြ ေပးမယ္ဆိုၿပီးေတာ့ ကြ်ႏု္ပ္ေတာ္တို႔
ၾကားထားေတာ့ ဒီအဖြဲ႕ ေတြကေနၿပီးေတာ့ ကူညီေပးေထာက္ပံ့ေပးေနတာေတြက ဒီ ART ေဆးဝါးအတြက္
လံုးေလာက္မႈ မရွိေသးဘူး လို႔ ေျပာလို႔ရလားခင္ဗ်။

ေျဖ။
အခု လက္ရွိအေျခ အေနအရကေတာ့ 3D Fund ဝင္ထားတယ္ေပါ့ေနာ္။ ဒါေပမယ့္ အခုေလာေလာဆယ္ေတာ့ ကြ်ႏု္ပ္မတို႔
ျမင္ရတာကေတာ့ ရပ္ေနတဲ့ အေျခအေနမွာ ရွိတယ္။ ဆက္ၿပီးေတာ့ ေပးႏိုင္တဲ့အေနအထား မရွိတာကို။
မရွိတဲ့အခါက်ေတာ့ ဒီ 3D Fund ဝင္သြားတဲ့ အေပၚမွာေတာ့ ေဝဒနာသည္ေတြေပါ့ေနာ္ နည္းနည္းက်ဥ္းက်ဥ္းခ်င္း
ေဆးရသြားတာ ေတြေတာ့ရွိတယ္။ အမ်ားႀကီးေတာ့ မဟုတ္ပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ အခု 3D Fund ကေတာ့ အခုေလာေလာဆယ္
လက္ရွိ အေျခအေနမွာ ရပ္ေနတယ္။ ေနာက္ေရွ႕ႏွစ္မွာေပါ့ေနာ္၂၀၁၁ မွာ Global Fund ဝင္မယ့္လို႔ေတာ့
ေျပာတယ္။ ၾကားေနရတယ္။ အဲခါက်လို႔ရွိရင္လဲ ဒီလူနာေတြအတြက္ေပါ့ေနာ္ ဒီ ART ေဆးဝါးေတြ
ထိထိေရာက္ေရာက္နဲ႔ ကြ်ႏု္ပ္မကေတာ့ ျဖစ္ေစခ်င္ တစ္ႏိုင္ငံလံုး အတုိင္းအတာေပါ့၊ ျဖစ္ႏိုင္လို႔
ရွိရင္လဲ အဲသည္လိုမ်ဳိး ေပးႏိုင္မယ္လို႔ ဆိုရင္ေတာ့ အဆင္ေျပလိမ့္မယ္လို႔ ေမွ်ာ္လင့္တာေပါ့ေနာ္။
အခုလက္ရွိ အေျခအေနကေတာ့ သူတို႔ေပးႏိုင္တဲ့ အားနဲ႔ ကြ်န္မတို႔လက္ရွိ ျမန္မာျပည္မွာ လိုအပ္ေနတဲ့အားဟာ
အရမ္းကို ကြားဟေနတယ္လို႔ ထင္တယ္ေလး။ Fund အခက္အခက္ေၾကာင့္ပဲလား ဘာေၾကာင့္လဲေတာ့ ကြ်န္မတို႔
ဒီျပည္တြင္မွာ ရွိေနတဲ့ လူေတြက မသိႏိုင္ဘူးေပါ့ေနာ္။ အဲဒါေၾကာင့္မို Global Fund ဝင္လာမယ္ဆိုလိုရွိရင္လဲ
ကြ်ႏု္ပ္မတို႔ ျမန္မာျပည္မွာ ရွိေနတဲ့ ဒီေရာဂါေဝဒနာခံစားေနရသူ လူအားလံုးကို ဒီ ARV
ေဆးဝါးေတြ လံုးလံုးေလာက္ေလာက္ ေပးႏိုင္ဖို႔အတြက္ကို ေမွ်ာ္လင့္ပါတယ္။

ျမန္မာႏိုင္ငံက
HIV/AIDS ေဝးနာသည္ေတြကို ကိုးႏွစ္နီးပါး ဆက္တိုက္ ကူညီေပးလားခဲ့တဲ့ မျဖဴျဖဴသင္းပါ။
HIV/AIDS ေရာဂါေဝဒနာသည္ေတြကို ကုသရာမွာ ANTI-RETROVIRAL DRUG (ARV) လို႔ေခၚတဲ့  ART ကုထုံဟာ ေရာဂါခံစားရမႈကို သက္သာေအာင္လုပ္ေပးတာနဲ႔
ေဝဒနာသည္ေတြ သက္တမ္းရွည္ရွည္ ေနႏိုင္ေရးမွာ အေရးပါလွပါေၾကာင္း တင္ျပရင္ ဒီသတင္းပတ္ရဲ႕
က်န္းမားေရး အစီးအစဥ္ကို ဒီမွာပဲ နိဂံုခ်ဳပ္လိုက္ပါတယ္ခင္ဗ်ာ။

VOA NEWS: HIV/AIDS
ေဝဒနာသည္မ်ား၊ အဟာရဓာတ္ႏွင့္ ေဆးဝါး