ခုတေလာ
မီးေလးစိတ္မေကာင္းျဖစ္မိတာ တခုရိွတယ္။ မီးေလးတို႕ ေကာင္ဆယ္လင္း လုပ္တယ္ဆိုတာ ေဆးကုတယ္လို႔
အခ်ိဳ႕ကထင္ၾကတယ္။ မီးေလးတို႔ ေဆးကုတာမဟုတ္ပါဘူး စိတ္ဓာတ္က်ေနတဲ့ ေရာဂါေ၀ဒနာရွင္ေတြကို
ႏွစ္သိမ့္ေဆြးေႏြး အၾကံေပးတာပါ။

ခုဆို
HIV/AIDS ေရာဂါပိုး ေသြးစစ္ေတာ့မယ္ ဆိုရင္ ႏွစ္သိမ့္ေဆြးေႏြးခံယူၿပီးမွ ေသြးစစ္ၾကဖို႔
ပညာေပးဇာတ္လမ္းတြဲေတြ ေန႔တိုင္းလိုလို ျမန္မာ့အသံ/ ျမ၀တီကေန ထုတ္လႊင့္ျပသေနပါတယ္။ ဒါကလည္း
အေရးႀကီးဆံုးအပိုင္းမွာ ပါပါတယ္။ ေရာဂါပိုးရွိ/ မရွိ သိဖို႔ပဲ အေရးႀကီးတာ မဟုတ္ပါဘူး။

ေရာဂါပိုးရွိလာၿပီဆိုရင္ေရာ
ဘာလုပ္ၾကမလဲ၊ ဘာလုပ္သင့္သလဲဆိုတာ အင္မတန္မွ အေရးႀကီးပါတယ္။ ဘယ္ေလာက္ပဲ ပညာေတြတတ္တတ္
Control လုပ္ႏိုင္ဖို႔ အင္မတန္ရွားပါတယ္။ Counselling လုပ္တာ အပိုအလုပ္လို႔ အခ်ိဳ႕က
ထင္ေနၾကတယ္။

မီးေလးတို႔
အပိုမလုပ္ပါဘူး အလုပ္ကို အလုပ္နဲ႔ပဲ သက္ေသျပပါတယ္။ ကိုယ္နဲ႔လာေဆြးေႏြးတဲ့ Clientက
Counselling Roomက ထြက္သြားတာနဲ႔ ကုိယ့္ကိုယ္ကို Confident ရွိလာရမယ္။ သူ႔အတြက္ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ေတြ
ရွိလာရမယ္။ ဘာဆက္လုပ္ရမယ္ဆိုတာ Client ကိုယ္တိုင္ ဆံုးျဖတ္ႏိုင္လာရပါတယ္။ Clientကို
ၾကည့္လို႔ ဒီလုိပံုစံျဖစ္မေနဘူးဆိုရင္ေတာ့ ဒီCouncellor က Councelling မႏိုင္တာလား။
Client က Crisis ရေနတာလား မွန္မွန္ကန္ကန္ ဆံုးျဖတ္ႏိုင္ရပါမယ္။

ပံုမွန္အေနအထားဆိုတာက
စိတ္မမွန္တာကို ေျပာတာပါ။ Crisis ရေနတဲ့ Client တဦးကို Councellor က အတင္း
Councelling ၀င္လို႔မရပါဘူး။ Councellor တဦးက Client မ်က္ႏွာကို ဖတ္တတ္ရပါမယ္။
Councellor တဦးမွာ ရွိသင့္ရွိအပ္တဲ့ အခ်က္မ်ားနဲ႔ စိတ္ေနစိတ္ထားမွာ အားလံုးပါပါတယ္။
ေနာက္တခုက Concellorနဲ႔ Clientပဲ အေပးအယူမွ်ေနလို႔ မျဖစ္ပါဘူး။ Client နဲ႔ မိသားစုလည္း
အေပးအယူမွ်ဖို႔ လိုပါတယ္။

Client
တဦးက Councellorဆီ အားကိုးၿပီး အၿမဲ လာေနုၿပီဆို ဒါ Councelling မပီျပင္တာပါပဲ။ ကၽြန္ေတာ့အိမ္မွာ
ကၽြန္ေတာ့ကို ၀ိုင္းပစ္ပယ္ထားၾကတယ္ ဆရာမရယ္။ ဆရာမတို႔က ကၽြန္ေတာ္ ေျပာသမွ်လည္း နားေထာင္ေပးတယ္
ဆရာမဆီလာရင္ ကၽြန္ေတာ္ စိတ္သက္သာရာရၿပီလို႔ ဆိုလာရင္ Councellor ကိုယ့္ကိုယ္ကိုသာ သတ္ေသဖို႔ေကာင္းေတာ့တယ္။

Crisis
Counseling, Problem-solving Counseling, Decision-making Counseling, Family
Counseling ဆိုၿပီး Counselling အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိပါတယ္။ Family Counseling ပါၿပီးသားပါ
မိသားစုေတြကို Counseling လုပ္ေပးဖို႔လိုပါတယ္။ တခ်ိဳ႕က ရွက္လို႕ မလာခ်င္ၾကတာေတြ အမ်ားႀကီးရွိပါတယ္။
ရွိေနလို႕လည္း ခုလို နိဒါန္းေတြ အရွည္ႀကီးပ်ိဳးေနရတာပါ။ ဇာတ္လမ္းက ခုမွစမွာ ဒါေတာင္
အေတာ္ရွည္ေနၿပီ။

Client
က အသက္၄၀ေက်ာ္ အမ်ိဳးသားတဦးပါ။ သူက ဟိုင္းေ၀းကားေမာင္းပါတယ္။ သူ႔မွာ ေရာဂါပိုးရွိတယ္
ဆိုတာသိတာနဲ႔ သားသမီးေတြက သူနဲ႔အတူ မေနၾကေတာ့ပါဘူး။ အမ်ိဳးသမီးကေတာ့ ဆံုးသြားတာ ၆ႏွစ္ေလာက္
ရွိၿပီေျပာပါတယ္။ သူက ေရာဂါနည္းနည္းျပင္းထန္ေနလို႔ ေဆးရံုတက္ေနရတဲ့ လူနာတေယာက္ ဒါေပမဲ့
သူ႔သားသမီးေတြက ကုန္က်စရိတ္ေတာ့ ေပးတယ္။ လာၾကည့္ေဖာ္ေတာ့မရဘူး သူ႕ညီကပဲလာၿပီး ျပဳစုေပးေနရတယ္။

သူ႔သားသမီးေတြက
ပညာတတ္ေတြပါ။ တေယာက္က ေက်ာင္းၿပီးၿပီ၊ တေယာက္က ေဆးေက်ာင္း တက္ေနတယ္။ မီးေလးတို႔
Counseling လုပ္တဲ့အခ်ိန္မွာ ဦးက ဒီေရာဂါျဖစ္လာတဲ့အတြက္ကို ခံႏိုင္ရည္လည္းရွိတယ္၊
စိတ္ဓာတ္လညး္မက်ဘူး၊ ဘာလုပ္ရမယ္ဆိုတာလဲ သိတယ္ ဆရာမ။

ဦးတို႔က
ကားသမားေတြဆိုေတာ့ လိင္ကိစၥမေရွာင္ႏိုင္ခဲ့ဘူး။ ဒါေပမဲ့ ဦးရဲ႕ သားနဲ႔သမီးက ေရာဂါပိုး
ရွိတယ္ဆိုထဲက သူ႔အေဒၚအိမ္မွာပဲ သြားေနၾကေတာ့တယ္။ အဲဒီ့အခ်ိန္ထဲက သူတို႔ကို ဦးမေတြ႕ရ
ေတာ့ဘူး။ ဦးမေသခင္ေတာ့ သူတို႔ေလးေတြကို ျမင္သြားခ်င္ပါတယ္လို႔ ေျပာရင္း သူ႔မ်က္၀န္းထဲက
မ်က္ရည္စေတြ ထိုးထြက္လာပါတယ္။ မီးေလးရင္ထဲမွာ ေတာ္ေတာ္ေလး စိတ္မေကာင္းျဖစ္မိတယ္။

အစတည္းက
မ်က္ရည္လြယ္တဲ့သူဆိုေတာ့ ရင္ထဲမွာ ဆို႔တက္လာတယ္။ တခ်ိန္ထဲမွာပဲ တီခ်ယ္ Dr.ေအးျမတ္လြင္
ေျပာတဲ့ “Clientရဲ႕Historyေတြက အရမ္းသနားစရာေကာင္းေနတဲ့ အခါ သူတို႔ရဲ႕ ဇာတ္လမ္းေတြထဲမွာ
ကိုယ္ပါနစ္ေမ်ာမေနရဘူး။ ကုိယ္ပါ လိုက္နစ္ေမ်ာေနမယ္ဆိုရင္ Counseling မပီျပင္ဘူး” ဆိုတဲ့စကားကို
နားထဲမွာ ျပန္ၾကားေယာင္လာမိတယ္။

စိတ္ကို
အတတ္ႏိုင္ဆံုးထိန္းၿပီး ေလာေလာဆယ္ ဦးရဲ႕ က်န္းမာေရးက အေရးႀကီးေၾကာင္း၊ အရင္ဆံုး ေနေကာင္းေအာင္
လုပ္ဖို႔လိုေၾကာင္း အားေပးစကားေျပာၿပီး ျဖစ္ႏိုင္ရင္ သားနဲ႔သမီးကို ေခၚၿပီး Family
Counselingလုပ္ေပးမယ္။ ဦးအေနနဲ႔ ေသခ်ာေျပာျပၿပီး ေခၚလာခဲ့ဖို႔ ေျပာၿပီး ထိုလူနာအခန္းထဲက
ျပန္ထြက္လာခ်ိန္မွာေတာ့ အဲဒီ့ဦးမ်က္ႏွာပဲ ျမင္ေနၿပီး ေတာ္ေတာ္ေလး စိတ္မေကာင္းျဖစ္မိပါတယ္။

ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ
Conselling လုပ္တာ ေတာ္ေတာ္လည္း ဖြံ႕ၿဖိဳးမႈ အားနည္းေနေသးတာ စဥ္းစားမိရင္း ယူၾကံဳးမရျဖစ္မိပါတယ္။
တျခားႏိုင္ငံေတြမွာ Counselingကို ေတာ္ေတာ္က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ အသံုးျပဳလာၾကပါၿပီ။ ဒီမွာေတာ့
Counseling လာလုပ္ၿပီဆိုရင္ လူေတြက အထင္ေသးတဲ့ မ်က္လံုးနဲ႔ ၀ိုင္းၾကည့္ၾကပါတယ္။ ဟိုမွာေလ
ေအ ကိုက္ေနတာ။ အဲေတာ့ ဘယ္သူက လာခ်င္မွာလဲ။ ေရာဂါျဖစ္ရတဲ့ အေၾကာင္းအရင္းသာ အေရးႀကီးပါတယ္။

ဒီေရာဂါပိုးရွိတာနဲ႔
လိင္ကိစၥလိုက္စားတယ္ဆိုတာ ပံုေသမရွိပါဘူး။ တျခားအေျခအေနေတြက တဆင့္လည္း ကူးစက္ႏိုင္ပါတယ္။
ဥပမာ- လိင္ကိစၥလံုး၀ မလိုက္စားဘူး၊ ေဆးလိပ္မေသာက္ဘူး၊ ကြမ္းမစားဘူး ဒါေပမဲ့ ေဆးမွင္ေၾကာင္ေတာ့
ထိုးတယ္။ ထိုးတဲ့အခါမွာ သူငယ္ခ်င္းေတြ မွ်သံုးၾကတယ္။ သူငယ္ခ်င္းေတြထဲ တေယာက္က HIVပိုး
ရွိေနတယ္ဆိုရင္ ေဆးထိုးအပ္ကတဆင့္ ကူးစက္ႏိုင္ပါတယ္။ အဲလိုကူးစက္ခံရတဲ့ လူေတြလည္း ရွိပါတယ္။
ကိုယ့္မွာ ဒဏ္ရာရွိေနတဲ့အခါ ေရာဂါပိုးရွိသူရဲ႕ ေသြးကို သြားကိုင္မိလို႕ ကူးစက္ခံရတာ။
တခ်ိဳ႕ဆို ရြာေတြ (မဖြ႔ံၿဖိဳးေသးတဲ့ရြာ) မွာ ေဆးထိုးအပ္ကို ျပဳတ္ၿပီး သံုးေနတုန္းပါပဲ။
ထိုမွတဆင့္ ကူးစက္ခံရတာ ရိွပါတယ္။ အဲဒီ Clientက အသက္ ၈၀ေက်ာ္ အဘြားတဦးပါ။

ခုေနာက္ပိုင္းမွာ
လူငယ္ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား ေရာဂါပိုးရွိသူေတြကို တတတ္တအား ၀ိုင္း၀န္းကူညီ ေနၾကတာ ေတြ႔ရလို႔
အတိုင္းမသိ ၀မ္းသာမိပါတယ္။ Counseling Centre ေတြမွာ ဒီလူ ဘာလာလုပ္တယ္ဆိုတာ မသိႏိုင္ေအာင္
လူငယ္စင္တာေတြ၊ ေဆးခန္းေတြ၊ ဓာတ္ခြဲခန္းေတြနဲ႔ ေရာထားၾကပါတယ္။ ေရာထားလိုက္ျခင္းအားျဖင့္
ဒီလူ ဒီေနရာကို လာတယ္ဆိုတာေတာ့သိတယ္။ ဒါေပမယ့္ သူဘာလာလုပ္တယ္ဆိုတာ အျပင္ပန္းကေန မေ၀ဖန္ၾကေတာ့ဘူး။
ေဆးခန္း လာျပတာလည္း ျဖစ္ႏိုင္တယ္၊ လူငယ္စင္တာလာတာလည္း ျဖစ္ႏိုင္တယ္ေလ။ ဒါက ဒီမွာ လိုက္လုပ္ေနရတဲ့
အေျခအေနေလ။

မိဘမွာ
ဒီေရာဂါရွိလို႔ သားသမီးက ျပစ္ပယ္တယ္ဆိုတာ မလုပ္သင့္ မလုပ္ေကာင္းပါဘူး။ ေနာက္ဆံုး မိဘက
ဘာႀကီးပဲ ျဖစ္ေနပါေစ မိဘက မိဘပါပဲ။ ဒီလိုအခ်ိန္မွာ သားသမီးေတြအတြက္ ေက်းဇူးဆပ္ဖို႔
အခြင့္အေရး ေပၚလာတယ္လို႔ သေဘာထားၿပီး ဂရုစိုက္ျပဳစုေပးသင့္ပါတယ္။ ၿပီးေတာ့ ပညာတတ္ေတြေလ
မိဘက ဒီအေျခအေနထိေအာင္ ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္လာၿပီးၿပီ။ ပညာေတြ ဘယ္ေလာက္ပဲ တတ္ေနပါေစ မသိတတ္ရင္
အဲဒီလူ ဘယ္ေတာ့မွ ႀကီးပြားတိုးတက္မွာ မဟုတ္ဘူး အလကားပဲ။

အတူတူေနရံုနဲ႔
ေရာဂါမကူးစက္ႏိုင္ဘူး ဆိုတာကို ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား အသိပညာေပးထားၿပီးသားပါ။ သိလားဆိုေတာ့
သိတယ္ ဒါေပမဲ့ လက္ေတြ႔မလုပ္ႏိုင္ၾကဘူး။ စာဖတ္သူတို႔ရဲ႕ ပတ္၀န္းက်င္မွာ အဲဒီလိုလူေတြရွိရင္
၀ိုင္း၀န္းေျဖာင္းဖ်ေပးၾကပါ။

Meilaydiary
- HIV/AIDS ေ၀ဒနာရွင္မ်ားအား ၀ိုင္း၀န္းကူညီၾကပါစို႔