HIV
ပိုးရွိတဲ့ ေမာင္နဲ႔ တစ္အိမ္တည္း အတူေနရတဲ့အခါ ဘယ္လိုေနထိုင္ ေရွာင္ၾကဥ္ရမယ္ဆိုတာ ေျပာျပပါ
ဆရာ။ ေရာဂါ မရခင္ ရတဲ့ကေလးနဲ႔ ေရာဂါရွိတဲ့ မိခင္နဲ႔ လက္ပြန္းတတီး ေနရင္ေရာ ေရာဂါ ကူးႏိုင္ပါသလား။

တကယ္ေတာ့
HIV ပိုးရွိတဲ့သူနဲ႔ တအိမ္ထဲ ေနရတာဟာ ပိုးမရွိသူနဲ႔ ေနရတာနဲ႔က ဘာမွ သိပ္မထူးလွပါ။ ဒီအခ်က္ကို
The Body : The Complete HIV Resource
သုေတသနက ေျပာတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ပံုမွန္(သာမန္) ထိေတြ႕မႈေတြေၾကာင့္ေတာ့ ဒီေရာဂါပိုး ကူးတယ္ဆိုတာ
မရွိဘူး ေျပာရေလာက္ေအာင္ စိုးရိမ္စရာ ကင္းပါတယ္။

ဒါေပမဲ့
အရမ္းကာေရာေတာ့ မဟုတ္ဘူး။ တကယ္မကူးေအာင္ Communication အခ်င္းခ်င္း ဆက္သြယ္မႈနဲ႔
Education အသိပညာေတြက ေသာ့ခ်က္ေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ သံမဏိစည္းကမ္း ၁ ကေန ၅ အထိ ေျပာပါမယ္။

၁။
အေျခအေနမွန္ကို ရွင္းရွင္း သိေနၾကေအာင္ ပြင့္ပြင့္လင္းလင္း ေျပာပါ။ စိုးရိမ္တာ ရွိသမွ်
ထုတ္ေျပာပါ။ တေယာက္အေပၚ တေယာက္ ႐ိုးသားပါ။ ကုိယ္ထင္တာကို တရားသူႀကီးလုပ္ ဆံုးျဖတ္ခ်က္
မခ်ပါနဲ႔။

၂။
အေၾကာက္ မလြန္ပါနဲ႔။ မီးဖိုနဲ႔ အိမ္သာ အတူသံုးရတာနဲ႔ ပိုးက ကိုယ့္ဆီ ကူးမလာႏိုင္ပါ။
အတူေနေလ့ရွိၾကတဲ့ ညီအကိုလို၊ ေမာင္ႏွမလို၊ သားအမိ သားအဖလို၊ အခန္းကို (ရွယ္) လုပ္ေနေလ့ရွိတဲ့
သူငယ္ခ်င္းလို ေနၾကတာက စိုးရိမ္စရာ နတၳိပါ။

၃။
HIV အေၾကာင္း က်န္းမာေရး၊ လူမႈေရး သုတေတာ့ ေလ့လာထားပါ။ တိတိပပ ေျပာပါ့မယ္။ “ေသြး၊ မိခင္ႏို႔၊
က်္ား သုတ္ရည္၊ မ ဗဂ်ဳိင္းနားက အရည္၊” ဤေလးမည္ ကေနသာ ကူးပါတယ္။ လက္ျခင္းထိ၊ ပါးျခင္းအပ္၊
ေက်ာျခင္းကပ္ယံုနဲ႔ လံုး၀မကူးပါ။ သြားထိလို႔ ဓါတ္လိုက္မွာလား ေၾကာက္စရာ မထားပါနဲ႔။
စာအတူ ဖတ္ပါ။ တီဗြီအတူ ထိုင္ၾကည့္ပါ။ ထမင္း တစားပြဲထဲ ထိုင္စားပါ။ ေညာင္းလို႔ ႏွိပ္နင္းေပးလဲ
ေရာဂါမရပါ၊ ကုသိုလ္သာ ရပါမယ္။

၄။
စည္းကမ္းကလနား သတ္မွတ္ထားပါ။ ကုိယ့္ပစၥည္း လာသံုးတာကို အျပတ္ျငင္းပါ။ အားမနာပါနဲ႔။
ေဆာရီး ေလာက္နဲ႔ မရပါ။ ပိုး ရွိသူကေန ခ်တဲ့ စည္းကမ္းကိုလည္း တျခားလူေတြက လိုက္နာၾကပါ။

၅။
သူ႔အတြင္းေရး၊ လံုျခံဳမႈကို ေလးစားပါ။ တစိမ္းတရံေတြကို “သူကေရာဂါသည္” လို႔ မလိုအပ္ဘဲနဲ႔၊
ႏွိမ္ခ်င္တဲ့ သေဘာနဲ႔ မေျပာပါနဲ႔။

HIV
ပိုးရွိေနတဲ့ ကိုယ္၀န္ေဆာင္ မိခင္ကေန ေမြးလာမဲ့ ကေလးကို ကူးစက္ႏိုင္တဲ့ အခြင့္အလမ္း
၂၀ - ၄၅% ရွိတယ္။ ကူးႏိုင္တဲ့ နည္းေတြက (၁)
ကိုယ္၀န္ေဆာင္ေနတံုး၊ (၂)
ေမြးဖြါးျဖစ္စဥ္ ျဖစ္ေနတံုး နဲ႔ (၃)
ႏို႔တိုက္ေနတံုး၊ သံုးခုလံုးကေန ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ “ႏိုင္” ေျပာတာပါ။ သက္သာေအာင္ လုပ္နည္း
ရွိပါေသးတယ္။ ကိုယ္၀န္ေဆာင္ေနတံုး အခ်င္းကေန သေႏၶသားဆီ မ်ားေသာအားျဖင့္ မေရာက္ပါ။ မိခင္က
က်န္းမာေရး ေကာင္းေနရင္ အခ်င္းက အကာကြယ္ ေပးရာေတာင္ က်ေသးတယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္
(၁)
မိခင္ေလာင္းက အစာအာဟာရ ေကာင္းဘို႔လိုတယ္။ (၂)
တျခားေရာဂါ (ငွက္ဖ်ား၊ တီဘီ၊ ဆီးေအာင့္၊) မ၀င္ေအာင္ ဂရုစိုက္ရမယ္။ (၃)
မိခင္က HIV ေဆးကုေနရင္ ကေလးကို ကူးစရာအခြင့္အလမ္း ၂% ဘဲ ရွိလို႔ ေဆးကုေနပါ။

အေမရိကားမွာ
Zidovudine (ZDV, AZT, Retrovir®) ေဆးကို စသံုးခဲ့တယ္။ အခု တျခားေဆးနဲ႔ တြဲေပးေနတယ္။
ZDV ေဆးကို ကိုယ္၀န္ ၃ လေနာက္ပိုင္းမွာ ေပးရတယ္။ ေမြးၿပီးတဲ့ အထိပါ။ ဘာ အကာအကြယ္မွ
လုပ္မထားရင္ ကေလး ဖြားေနတံုးမွာ မိခင္ကေန ကေလးကူးဘို႔ ၁၀ - ၂၀% ရွိတယ္။ ေသြးနဲ႔ ေရႁမႊာရည္နဲ႔
ထိရင္ ကူးတယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ ဆရာ၀န္၊ ဆရာမကေန ေရႁမႊာအိတ္ကို ေစာၿပီးေဖါက္ ေမြးမေပးရဘူး။
ေမြးလမ္းခ်ဲ႕ ေမြးတာလည္း ေရွာင္ရမယ္။ LSCS ခြဲေမြးနည္းက ကူးစရာလမ္း နည္းေစတယ္။ အရင္က
ေဆးေပးမထား ရေသးရင္ ေမြးေတာ့မဲ့ အခ်ိန္မွာ ZDV နဲ႔ 3TC or Nevirapine ေဆး ေပးရတယ္။

ေမြးၿပီးတာနဲ႔
ကေလးကိုလည္း ZDV ေဆး ၁ လခြဲအထိ ေပးရမယ္။ ပိုးရွိမိခင္က ႏို႔တိုက္လို႔ ကေလးကူးရတာ ၁၅%
ရွိတယ္။ ႏို႔ေစာေစာ ျဖတ္သင့္တယ္။ ႏို႔မတိုက္ေလ ကူးဘို႔အခြင့္ နည္းေလ။ မၾကာေသးခင္ကဘဲ
HIV ပိုးရွိသူ မိခင္ေတြက ႏို႔တိုက္တာကို WHO က တားျမစ္ လိုက္ပါတယ္။ မေအကို ေဆးကုသမႈခံဘို႔နဲ႔
ကေလးမွာ ေရာဂါပိုး ရွိ၊ မရွိ ေစာႏိုင္သမွ် ေစာၿပီး (၆ ပတ္အတြင္း) ေဆးစစ္ဘို႔ပါ အၾကံျပဳတယ္။
ကေလးက ေရာဂါပိုးရွိလို႔ ေစာေစာ ေဆးမကုရင္ ၂ ႏွစ္ထက္ အသက္ မရွည္ဘူးလဲ ဆိုပါတယ္။

တအိမ္သားလံုး
ပိုး ရွိ၊ မရွိ စစ္ပါ။ ပိုးရွိေနသူရဲ႕ ႏွာရည္၊ သြားရည္၊ ၀မ္း၊ ဆီး၊ တံေတြး၊ ေခြ်း၊
အန္ဖတ္ေတြမွာ ေသြးမပါရင္ မကူးေစပါ။ တအိမ္လံုး လက္အိတ္ သံုးပါ။ ပိုးရွိသူမွာ အနာအဆာ၊
ဒဏ္ရာရရင္ အၿမဲ ပလာစတာ၊ ပတ္တီး စည္းထားပါ။ လူတိုင္းက လက္ေဆးတဲ့အက်င့္ လုပ္ၾကပါ။ ပိုးမရွိတဲ့သူ
ဒဏ္ရာရရင္ အထူးဂ႐ုစိုက္ပါ။ ပိုးမရွိတဲ့သူ ေနထိုင္မေကာင္း ျဖစ္ရင္ ရွိသူနဲ႔ အေနေ၀းပါေစ။
သြားတိုက္တံ၊ သြားၾကားထိုးတံ၊ မုတ္ဆိတ္ရိတ္ဒါး၊ လက္သည္းညႇပ္၊ နားကပ္၊ စတာေတြ လံုး၀
လဲတာ၊ ငွားသံုးတာ၊ အတူသံုးတာ မလုပ္ရပါ။ ေသြးထြက္ႏိုင္တဲ့ ေဆာ့ကစားတာမ်ဳိး ေရွာင္ပါ။
ကြန္ျပဴတာဂိမ္း ကစားလို႔ေတာ့ ရပါတယ္။ မိခင္နဲ႔ ကေလး လက္ပြန္းတတီး ေနယံုနဲ႔ေတာ့ ေရာဂါ
မရပါ။ ကေလးခ်စ္လို႔ ေမႊးေမႊးမ်ားမ်ား ေပးႏိုင္ပါတယ္။

ပိုးရွိထားသူေတြ
ႏိုင္ငံလွည့္ၿပီး၊ ကမာၻလွည့္ၿပီး၊ ေရာဂါကာကြယ္ေရး အသိေပးသူေတြ မနည္းေတာ့ပါ။ ဒီလိုအစာမ်ဳိး
ေရာဂါက ဆရာ၀န္မွ မဟုတ္ပါ အလြန္ေတာ္တဲ့၊ အင္မတန္ စိတ္ထားျမင့္တဲ့ “ဆိုရွယ္-၀ပ္ကား” ေတြ
ျဖစ္ႏိုင္ၾကပါတယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ

၆-၉-၂၀၁၀

Dts-medicaleducation -
How to live with an HIV-positive person အတူေနမယ္ မကူးေစရ