ခုခံအားက်ဆင္းမႈ ကူးစက္ေရာဂါသည္ ယေန႔ တစ္ကမာၻာလံုး၌ ကပ္ေရာဂါဆိုးႀကီးသဖြယ္ က်ေရာက္လ်က္ ႐ွိေနသည္။ အဆိုပါေရာဂါကို ေပ်ာက္ကင္းေအာင္ ကုသႏိုင္ရန္ သုေတသနျပဳကာ စမ္းသပ္မႈမ်ား စဥ္ဆက္ မျပတ္ ျပဳလုပ္လ်က္ ႐ွိေသာ္လည္း လံုး၀ဥႆံု ေပ်ာက္ကင္းႏိုင္ေအာင္ ကုသမည့္ ေဆး၀ါးေတြ႐ွိသည္ဟု ဆုိေသာ္လည္း ထုတ္လုပ္မႈစရိတ္စက လြန္စြာႀကီးမားသည္ဟု တစ္စြန္းတစ္စ ၾကားသိရၿပီး ယေန႔ထက္တိုင္ စီးပြားျဖစ္ ထုတ္လုပ္ေရာင္းခ်ျခင္း မ႐ွိေသးပါ။ ဤသို႔ျဖင့္ ခုခံအားက်ဆင္းမႈ ကူးစက္ေရာဂါကို ေပ်ာက္ကင္းေအာင္ မေဆာင္႐ြက္ႏိုင္ေသးေသာ္လည္း အဆိုပါေရာဂါ ဆိုးႀကီး ပ်ံ႕ႏွံ႔မသြားေစရန္ ႏိုင္ငံတိုင္း ႀကိဳးပမ္းလုပ္ေဆာင္လ်က္ ႐ွိသကဲ့သို႔ ျမန္မာႏိုင္ငံ အေနျဖင့္လည္း ျပည္တြင္းျပည္ပ အကူအညီမ်ား ရယူကာ အမ်ဳိးသားေရး တာ၀န္တစ္ရပ္အျဖစ္ ေဆာင္႐ြက္ လ်က္႐ွိပါသည္။
ခုခံအားက်ဆင္းမႈ ကူးစက္ေရာဂါ HIV/AIDS ဆိုသည္မွာ HIV (Human Immuno-deficiency Virus)လူ၏ ကိုယ္ခံအားကို က်ဆင္းေစေသာ ဗိုင္းရပ္စ္ပိုးျဖစ္သည္။ ခုခံအားက်ဆင္းမႈ ကူးစက္ေရာဂါကို ျဖစ္ေစသည့္ သာမန္မ်က္စိျဖင့္ မျမင္ႏိုင္ေသာ ဗိုင္းရပ္စ္ေရာဂါပိုးျဖစ္သည္။ HIV ပိုး ေတြ႕ျခင္းသည္ AIDS (Acquired Immune Deficiency Syndrome) ခုခံအားက်ဆင္းမႈ ကူးစက္ေရာဂါအဆင့္ထိ မေရာက္ေသးပါ။ ခႏၶာကိုယ္ အတြင္းသို႔ HIV ပိုး ၀င္ေရာက္ေနျခင္းသာျဖစ္သည္။ AIDS ျဖစ္ရန္ Window Period ၾကားကာလ အခ်ိန္ အတိုင္းအတာတစ္ခု ႐ွိပါသည္။ HIV ပိုး ေတြ႕႐ွိ႐ံုမွ်ျဖင့္ AIDS ေရာဂါ ျဖစ္ေနသည္ဟု မဆိုႏိုင္ေသးပါ။
HIV ပိုး ႐ွိသူသည္ တတ္ကၽြမ္းနားလည္ေသာ ဆရာ၀န္၏ ကုသမႈ၊ ညႊန္ၾကားမႈကို နာခံလိုက္နာ လုပ္ေဆာင္သြားပါက သက္တမ္းေစ့ ေနထိုင္ႏိုင္သည္ကို နားလည္ သေဘာေပါက္ရန္ အထူးလိုအပ္ပါသည္။ HIV လူ၏ခုခံအားကုိ က်ဆင္းေစေသာ ဗိုင္းရပ္စ္ပိုး ကူးစက္မႈ မ႐ွိေစရန္၊ ပ်ံ႕ပြားမႈမျဖစ္ေစရန္အတြက္ အလြယ္ဆံုး မွတ္သားရလြယ္ကူ ေစေသာ အတိုေကာက္ မွတ္သားရန္နည္းမွာ (သ) သံုးလံုးျဖစ္ပါသည္။ အဓိပၸါယ္မွာ သုတ္၊ ေသြး၊ သေႏၶ ျဖစ္ပါ သည္။ HIV ပိုးသည္ လူ၏ ေသြး၊ သုတ္ရည္ႏွင့္ မိန္းမကိုယ္မွ ထြက္ေသာအရည္တို႔တြင္ အမ်ားဆံုး ပါ၀င္ကူးစက္ ႏိုင္ပါသည္။ သို႔ျဖစ္၍ မလိုအပ္ပဲ အလြယ္တကူ မသန္႔႐ွင္းေသာေသြးကို မသြင္းမိေစရန္ လိုအပ္ပါသည္။ အကယ္၍ HIV ေရာဂါပိုး ႐ွိသူ၏ ေသြးကို ေသခ်ာစြာမစစ္ေဆးပဲ အျခားသူတစ္ဦးသို႔ သြင္းမိပါက အလြယ္တကူ HIV ပိုး ကူးစက္ႏိုင္သည္။
ထို႔ျပင္ အထူးသျဖင့္ IDU (Intravenous Drug User) အေၾကာထဲ မူးယစ္ေဆး သြင္းသူမ်ားအေနျဖင့္ Needle and Synringe ေဆးထိုးအပ္ႏွင့္ ေဆးထိုးျပြန္ကို မျမင္ကြယ္ရာ၌ သူငယ္ခ်င္း အေပါင္းအေဖၚအခ်င္းခ်င္း မွ်ေ၀သံုးစြဲတတ္ၾကရာ HIV ပိုး ႐ွိသူထံမွ အျခားအေပါင္းအေဖၚ မ်ားသို႔ ေသြးစ ေသြးန မ်ားမွတစ္ဆင့္ အလြယ္တကူ ကူးစက္မည္ျဖစ္သည္။ တစ္လင္တစ္မယားစံနစ္ မက်င့္သံုး မလိုက္နာပဲ အေပ်ာ္အပါး လိုက္စားၾကသူမ်ားသည္ အကာအကြယ္မဲ့ Comdom ကို မသံုးပဲ လိင္ဆက္ဆံရာတြင္ လိင္ဆက္ဆံဘက္မ်ားသည္ ျပည့္တန္ဆာမ်ား၊ လိင္တူဆက္ဆံသူမ်ား အေနျဖင့္ တစ္ဦးမွတစ္ဦးသို႔ HIV ပိုး အမ်ားဆံုး ကူးစက္ႏိုင္သည္။ ထို႔ျပင္ HIV ပိုး ႐ွိေသာ မိခင္မွ သေႏၶသားထသို႔ ကူးစက္ႏိုင္မႈ ၃၀% ႐ွိသည္ဟု သုေတသနျပဳခ်က္အရ သိ႐ွိရပါသည္။
AIDS ခုခံအားက်ဆင္းမႈ ကူးစက္ေရာဂါဆိုသည္မွာ HIV ပိုး ကူးစက္၀င္ေရာက္ခံရၿပီး ေရာဂါပိုး အမ်ဳိးမ်ဳိးကို ခုခံကာကြယ္ေပးေသာ ေသြးျဖဴဥမ်ားကို HIV ေရာဂါပိုးမွ တစ္ျဖည္းျဖည္း ဖ်က္ဆီးေသာေၾကာင့္ ခုခံအား ေလ်ာ့နည္းလာၿပီး အျခားေရာဂါမ်ား တစ္မ်ဳိးၿပီးတစ္မ်ဳိး အလြယ္တကူ ျဖစ္ပြားလာမွသာ ၄င္းအဆင့္ကို AIDS ဟု ေခၚပါသည္။
အမ်ားအားျဖင့္ မိမိခႏၶာကိုယ္ထဲသို႔ HIV ပိုး ကူးစက္ခံရသည္ကို မိမိကိုယ္တိုင္ မသိလိုက္ၾကပါ။ အခ်ဳိ႕သူ မ်ားသည္ ေရာဂါပိုး၀င္ၿပီး တစ္ပတ္၊ ႏွစ္ပတ္အတြင္း အဖ်ား၀င္ျခင္း၊ ေခါင္းကိုက္ျခင္း၊ ကိုယ္လက္နာက်င္ကိုက္ခဲျခင္း၊ ဗိုက္ေအာင့္ျခင္း၊ အႀကိတ္ေရာင္ျခင္း၊ အေရျပားတြင္ အနီကြက္မ်ားေပၚျခင္း တုိ႔ျဖစ္တတ္သည္။ အခ်ုိ႕သူ မ်ားတြင္ မည္သည့္ေရာဂါလကၡဏာမွ မခံစားၾကရပါ။ ခႏၶာကိုယ္၏ ခုခံအားစံနစ္အား မတုန္႔ျပန္ခင္ ရက္သတၱပတ္ အနည္းငယ္အတြင္းမွာပင္ HIV ပိုးသည္ အေျမာက္အမ်ား ပြားမ်ားလာတတ္ၾကသည္။ အဆိုပါ အခ်ိန္၌ ေသြးစစ္ၾကည့္ေသာ္လည္း HIV ပိုး ႐ွိသည္ဟု အေျဖမထြက္ႏိုင္ပါေသာ္လည္း၊ အျခားသူမ်ားကို ကူးစက္ႏိုင္ၿပီျဖစ္သည္။ ကိုယ္ခႏၶာ၏ ခုခံအားစနစ္က တုန္႔ျပန္လာသည့္ အခ်ိန္က်မွသာ Antibodies ဟုေခၚေသာ ပဋိပစၥည္းမ်ား ထြက္လာသည္။
ဤအခ်ိန္တြင္ ေသြးစစ္ပါမွသာ HIV ေရာဂါပိုး႐ွိေၾကာင္း အေျဖထြက္လာမည္ ျဖစ္ေပသည္။ HIV ပိုး ႐ွိသူသည္ အထက္တြင္ဆိုခဲ့သည့္အတိုင္း လူေကာင္းတစ္ဦးကဲ့သို႔ ၾကားကာလ တစ္ႏွစ္မွ ဆယ္ႏွစ္အထိ က်န္းမာစြာေနထိုင္ႏိုင္သည္။ သို႔ေသာ္ HIV ပိုးသည္ ခုခံအားစံနစ္ကို ဖ်က္ဆီးလ်က္႐ွိေနသည္။ ကိုယ္ခႏၶာ၏ ခုခံအားစံနစ္ပ်က္စီးမႈ တိုင္းတာနည္းမွာ CD4 Cells မည္မွ်႐ွိသည္ကို ၾကည့္ရမည္။ က်န္းမာေသာ လူတစ္ေယာက္တြင္ ေသြး (၁) စီစီ၌ CD4 ၅၀၀ မွ ၁၅၀၀ အထိ ႐ွိသည္။ CD4 အေရ အတြက္ က်လာသည္ႏွင့္ အမွ် ဖ်ားျခင္း၊ ညဘက္ေခၽြးထြက္ျခင္း၊ ၀မ္းေလွ်ာျခင္း လကၡဏာမ်ား ေပၚလာတတ္သည္။ HIV ေရာဂါပိုး ႐ွိသူ၏ ကုိယ္ခံအားစံနစ္သည္ အေတာ္မ်ားမ်ား ပ်က္စီးလာကာ CD4 သည္ ၂၀၀ ေအာက္ ေရာက္လာၿပီဆိုပါက OI (Opportunitics Infection) အခြင့္အေရးယူ ၀င္ေရာက္လာေသာေရာဂါမ်ား (ဥပမာ - နမိုးရီးယား၊ အဆုတ္ေရာင္ေရာဂါ၊ မွက္ခ႐ုေပါက္ျခင္း၊ ကိုယ္အေလးခ်ိန္က်ျခင္း၊ ဦးေႏွာက္တြင္ အလံုးအႀကိတ္ျဖစ္ျခင္း စသည္ … ) တို႔ ျဖစ္လာတတ္သည္။
သို႕ျဖစ္၍ က်ေနာ္တို႔ ျမန္မာႏိုင္ငံ မူးယစ္ေဆး၀ါး ဆန္႔က်င္ေရးအသင္း MANA သည္ HIV Prevention လူ၏ကိုယ္ခံအားကို က်ဆင္းေစေသာ ေရာဂါပိုးႏွင့္ AIDS ခုခံအားက်ဆင္းမႈကူးစက္ေရာဂါ ကူးစက္ပ်ံ႕ပြားမႈမွ ကာကြယ္ေရး အတြက္ အသင္းႀကီး စတင္ဖြဲ႕စည္းစဥ္ကတည္းက အဓိကထား ေဆာင္႐ြက္လ်က္႐ွိရာ ယခု အခ်ိန္ ကာလတြင္ UNOPS Global Fund Round (9) Project ျဖင့္ ႐ွမ္းျပည္ (ေျမာက္ပိုင္း) မူဆယ္၊ ကြတ္ခိုင္၊ နမ့္ခမ္း၊ နမ့္ဖတ္ကာႏွင့္ တာမိုးညဲေဒသတို႔တြင္ DIC (Drops in-Centre) (ရိပ္မြန္)မ်ား ဖြင့္လ်က္႐ွိၿပီး (3 MDG) 3 Millinium Development Goal Project ျဖင့္ ႐ွမ္းျပည္ (ေျမာက္ပိုင္း) လား႐ႈိးၿမိဳ႕နယ္႐ွိ နမ့္ေပါင္ႏွင့္ ေနာင္မြန္ ေက်း႐ြာ (၂) ႐ြာ၊ ေက်ာက္မဲၿမိဳ႕၊ မႏၱေလးတိုင္းေဒသႀကီး ျပည္ႀကီးတံခြန္ၿမိဳ႕ႏွင့္ ေအာင္ေျမသာဇံၿမိဳ႕တို႕၌ DIC ရိပ္မြန္မ်ား ဖြင့္လွစ္ေဆာင္႐ြက္လ်က္႐ွိပါသည္။
ထို႕ျပင္ UNFPA ကမၻာ့လူဦးေရရန္ပံုေငြအဖြဲ႕၏ ကူညီပံ့ပိုးမႈျဖင့္ ရန္ကုန္တိုင္းေဒသႀကီး မဂၤလာေတာင္ညြန္႕ႏွင့္ မႏၱေလးတိုင္းေဒသႀကီး ခ်မ္းျမသာစည္တို႕၌ DIC ရိပ္မြန္ ဖြင့္လွစ္ၿပီး ႐ွမ္းျပည္နယ္ (အေ႐ွ႕ပိုင္း) တာခ်ီလိတ္ႏွင့္ ႐ွမ္းျပည္နယ္(ေျမာက္ပိုင္း) မူဆယ္ၿမိဳ႕တို႕၌ Field Office မ်ား ဖြင့္လွစ္ထားသည့္အျပင္ HIV Prevention and Comprehensive Condom Programme ကို ရန္ကုန္ႏွင့္ မႏၱေလးၿမိဳ႕တို႕၌ သင္တန္းပို႕ခ်ေပးလ်က္ ႐ွိပါသည္။
ဦးေစာေငြ
ဒု-ဥကၠဌ (MANA) ဗဟို
