အမ်ားအားျဖင့္ ခုခံအားက်ဆင္းမႈ ကူးစက္ေရာဂါ ရရွိသူမ်ားမွာ မူးယစ္ေဆးသံုးစြဲသူမ်ား၊ လိင္အေပ်ာ္အပါး လိုက္စားၾကသူမ်ား၊ စစ္ေဆးျခင္းမရွိေသာ ေသြးကိုသြင္းမိၾကသူမ်ား၊ ခုခံအားက်ဆင္းမႈေရာဂါ HIV (+) ျဖစ္ေသာ မိခင္မွေႏၶသားသို႔ ကူးစက္ႏိုင္ပါသည္။ ထိုေရာဂါပိုးမွာ လူမ်ိဳးမေရြး၊ ဘာသာမေရြး၊ က်ား/မ မေရြး အသက္အရြယ္မေရြး ေဖာ္ျပၿပီး အႏၱရာယ္ရွိသည့္ အျပဳအမူ တစ္ခုခုကို ျပဳလုပ္မိပါက ကူးစက္ႏိုင္ေခ်ရွိသည္။
မူးယစ္ေဆး၀ါး သံုးစြဲသူမ်ားအတြက္ ကာကြယ္ေရးနည္းလမ္းကို မွတ္မိလြယ္ရန္အတြက္ ABCD ဟု သတ္မွတ္လိုက္ပါ။ A သည္ Abstain from all kind of drugs မူးယစ္ေဆး၀ါး အားလံုးကိုေရွာင္ၾကဥ္ရမည္။ B သည္ Be safe of use only non-injectable drugs လံုၿခံဳ စိတ္ခ်ေစရန္ ထိုးေဆးမဟုတ္ေသာ ေဆးကိုသာ အၿမဲသံုးရန္၊ C မွာ Cautiously and Consistently use a new needle & Syringe တစ္ခါသံုး ေဆးထိုးအပ္၊ ေဆးထိုးျပြန္ကိုသာ သံုးပါ။ D မွာ Do Sterlige your needle & syringe if you don’t have new one ေဆးထိုးအပ္၊ ေဆးထိုးျပြန္အသစ္ မရွိပါက သင္သံုးစြဲမည့္ ေဆးထိုးအပ္၊ ေဆးထိုးျပြန္ကို စံနစ္တက် ပိုးသတ္ၿပီးမွ သံုးစြဲရန္တို႔ ျဖစ္ပါသည္။ သို႔မွသာ ခုခံအားက်ဆင္းမႈပိုး HIV ႏွင့္ B ပိုး၊ C ပိုး တို႔မွ ကူးစက္မႈ ကာကြယ္ႏိုင္မည္ ျဖစ္သည္။
အေျခအေနတစ္ရပ္ရပ္ေၾကာင့္ အႏၱရာယ္ရွိသည့္ အျပဳအမူ ျပဳလုပ္ခဲ့သူတစ္ဦးအေနျဖင့္ HIV ပိုးရွိ မရွိကို ေသြးေဖာက္စစ္ေဆးမွသာ HIV ပိုးရွိမရွိ သိႏိုင္ေပသည္။ သာမာန္အားျဖင့္သိရွိႏိုင္ျခင္းမရွိပါ။ သို႕ျဖစ္၍ မိမိသေဘာ ဆႏၵ အေလ်ာက္ ႏွစ္သိမ့္ေဆြးေႏြးမႈ ခံယူ၍ HIV ပိုး ရွိ/မရွိ စစ္ေဆးမႈခံယူျခင္းကို အဂၤလိပ္ အကၡရာျဖင့္ အတိုေကာက္ VCCT ဟုေခၚသည္။ အရွည္မွာ Voluntary Confidential Counselling and Testing ျဖစ္ပါသည္။
Voluntary ဆိုသည္မွာ အႏၱရာယ္ရွိသည့္ အျပဳအမူ ျပဳလုပ္ခဲ့သူတစ္ဦးဦးသည္ HIV ပိုး ရွိ/မရွိ ေသြးစစ္ရန္မွာ ကာယကံရွင္၏ ဆံုးျဖတ္ေရြးခ်ယ္မႈသာျဖစ္ပါသည္။ မစစ္မေနရမဟုတ္ပါ။ ေသြးစစ္၊ မစစ္ ဆိုသည္ ႏွင့္ မည္သည့္ အခ်ိန္ကာလတြင္ စစ္ေဆးမည္ဆိုသည္ကို ကာယကံရွင္၏ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ျဖစ္သည္။ Confidential မွာ ေသြးစစ္ေဆးၿပီး ထြက္ေပၚလာသည့္ အေျဖကို လွ်ိဳ႕၀ွက္ ထိမ္းသိမ္းထားမည္ျဖစ္ပါသည္။ ေသြးအေျဖကို ကာယကံရွင္၏ ဆႏၵအရသာ က်န္သူမ်ားကို သိေစႏိုင္မည္ျဖစ္ပါသည္။ ေသြးေဖာက္စစ္ေဆးသည့္ က်န္းမာေရး ၀န္ထမ္းအေနျဖင့္ လုပ္ငန္းသေဘာအရ ေသြးအေျဖကို သိမည္ျဖစ္ပါသည္။
Counselling ဆိုသည္မွာ ေသြးမစစ္ေဆးမွီ ႏွစ္သိမ့္ေဆြးေႏြးျခင္းႏွင့္ ေသြးအေျဖရၿပီးေနာက္ ႏွစ္သိမ့္ေဆြးေႏြးျခင္းမ်ား ျပဳလုပ္ၾကရပါမည္။ ႏွစ္သိမ့္ေဆြးေႏြးျခင္းမွာ ကာယကံရွင္ ႏွင့္ ႏွစ္သိမ့္ေဆြးေႏြးသူ (၂) ဦးသာ သီးျခားေတြ႕ဆံုျခင္းျဖစ္ၿပီး ေသြးေဖာက္ စစ္ေဆးျခင္း အဆင့္မ်ားႏွင့္ေသြးအေျဖ ထုတ္ေပးပံုတို႔ကို ႏွစ္ဦးႏွစ္ဘက္ ရွင္းလင္းစြာနားလည္ သေဘာေပါက္ရန္ ေျပာဆိုေဆြးေႏြးျခင္းျဖစ္ပါသည္။ Testing မွာ HIV ပိုး ရွိ/မရွိ စစ္ေဆးမႈကို ေသြးေဖာက္စစ္ ေဆးျခင္းျဖစ္ေၾကာင္း၊ သို႔မွသာ HIV ပိုး ရွိ/မရွိ အေျဖထြက္မည္ျဖစ္ေၾကာင္း၊ ေသြးတြင္ ပဋိပစၥည္း ရွိ/မရွိ ဓါတ္ခြဲခန္း၌ စစ္ေဆးျခင္းျဖစ္ေၾကာင္း၊ ပဋိပစၥည္းဆိုသည္မွာ ကိုယ္ခႏၶာအတြင္းသို႔ ၀င္ေရာက္လာေသာ HIV ပိုး မ်ားကို တိုက္ထုတ္ရန္ ေသြးျဖဴဥမ်ားမွ ထုတ္လုပ္ေသာ ပစၥည္းတစ္မ်ိဳးျဖစ္ေၾကာင္း၊ ရွင္းလင္းေဆြးေႏြးျပရမည္ ျဖစ္ပါသည္။
ေသြးကိုစစ္ေဆးၿပီးေနာက္ ေသြးထဲတြင္ ေသြးျဖဴဥမွ ထုတ္လုပ္ေသာ ပဋိပစၥည္းေတြ႕ရွိပါက HIV ပိုး၀င္ေရာက္ေနၿပီျဖစ္ေၾကာင္း သိရွိရသျဖင့္ ထိုသို႔ေတြ႕ရွိပါက HIV (+) ပိုးရွိသည္ဟု ေသြးအေျဖထြက္ပါသည္။ ေသြးထဲတြင္ ပဋိပစၥည္းမေတြ႕ပါက HIV(-) ပိုး ၀င္ေရာက္ျခင္းမရွိေသး၍ေသာ္လည္းေကာင္း၊ ပဋိပစၥည္း ထြက္လာရန္ အခ်ိန္ေစာေနေသး၍လည္းေကာင္း ျဖစ္ႏိုင္သည္။ ဆိုလိုသည္မွာ HIV ပိုး ခႏၶာကိုယ္ထဲ ၀င္ေရာက္ၿပီး (၂)လ၊ (၃)လအတြင္း ပဋိပစၥည္းထြက္ရန္ေစာေနဦးမည္ျဖစ္၍ ပိုမိုေသခ်ာေစရန္ အတြက္ ပထမ အႀကိမ္ Pre-Test ေသြးစစ္ေဆးၿပီး ဒုတိယအႀကိမ္(၃)လခန္႕ၾကာၿပီးေနာက္မွ Post-Test ေသြးေဖာက္ စစ္ေဆးၿပီးအေျဖမွသာ HIV ပိုး ရွိ/မရွိ ေသခ်ာမည္ျဖစ္ပါသည္။
ေသြးေဖာက္စစ္ေဆးရျခင္း၏အက်ိဳးေက်းဇူးမွာ ေသြးေဖာက္စစ္ေဆးၿပီး မိမိ၌ HIV(-) ပိုးမရွိေၾကာင္း အေျဖရပါက ေနာက္ပိုင္းတြင္ ေရွ႕ကကဲ့သို႕ အႏၱရာယ္ရွိေသာအျပဳအမူမ်ား မျပဳမိေစရန္ ေရွာင္ၾကဥ္ႏိုင္ မည္ျဖစ္သည္။ ေသြးစစ္ၿပီး ေရာဂါပိုးရွိလွ်င္ ေရာဂါပိုး ပိုမို မတိုးေစရန္ သက္ဆိုင္ရာ ဆရာ၀န္၏ ညႊန္ၾကားခ်က္ကို လိုက္နာၿပီး ေနထိုင္ပါက လူ႕သက္တမ္းေစ့ ေနသြားႏိုင္မည္ျဖစ္ပါသည္။ HIV(+) ေတြ႕ရွိၿပီး သူအေနျဖင့္ မိမိ၏ ခ်စ္ခင္ႏွစ္သက္ေသာ အိမ္ေထာင္ဖက္မ်ားသို႔ HIV ပိုးကူးစက္မႈ မရွိေအာင္ ကာကြယ္ ႏိုင္သည္။ ေမြးဖြားလာသည့္ မိမိရင္ေသြးကိုလည္း HIV ပိုးကူးစက္ျခင္းမွ ကာကြယ္ႏိုင္သည္။
မိမိသေဘာ ဆႏၵအေလ်ာက္ ႏွစ္သိမ့္ေဆြးေႏြး ပညာေပးျခင္းႏွင့္ ေသြးေဖာက္စစ္ေဆးျခင္း (VCCT) ကို ျပဳလုပ္ၾကရာတြင္ ေသြးမစစ္မီ ႏွစ္သိမ့္ေဆြးေႏြးမႈ ခံယူျခင္းျဖင့္ ကာယကံရွင္ကို ေသြးစစ္ရန္ အဆင္သင့္ျဖစ္ေစရန္ အေရးႀကီးသည္။ ေသြးစစ္ေဆးၿပီးေနာက္ HIV ပိုးရွိသည္ဟုလည္းေကာင္း၊ မရွိပါဟုသိလိုက္ရျခင္း၏ အေျဖကို ရင္ဆိုင္ႏိုင္ေစရန္ ကာယကံရွင္ကို ေနာက္ဆက္တြဲ လုပ္ေဆာင္လိုက္နာရသည့္ ကိစၥရပ္မ်ားကို ႀကိဳတင္ရွင္းျပ ေပးထားရန္ျဖစ္သည္။ ႏွစ္သိမ့္ေဆြးေႏြးမႈမွာ နိယာမ သေဘာတရားအရ ဖိုမသဘာ၀လိင္ဆက္ဆံျခင္း၊ မူးယစ္ေဆး၀ါးႏွင့္ ဆက္စပ္ေနေသာ အႏၱရာယ္က်ေရာက္ႏိုင္သည့္ အျပဳအမူမ်ားအေၾကာင္း ေဆြးေႏြးမႈ၌ ပါ၀င္ရမည္။ HIV/AIDS ဆိုင္ရာ လြဲမွားေနေသာ အယူအဆ အခ်က္အလက္မ်ားကိုလည္း ေဆြးေႏြးျပဳျပင္ေပးရန္ အထူးလိုအပ္ေပသည္။
ေသြးအေျဖကို ရရွိသည့္အခါ ႏွစ္သိမ့္ေဆြးေႏြးမႈ ထပ္မံျပဳလုပ္ရမည္။ အေၾကာင္းမွာ ေသြးအေျဖကို ကာယကံရွင္မွ ရင္ဆိုင္ႏိုင္ေစရန္ ရွင္းျပေပးၿပီးေနာက္မွသာ အေျဖကုိေပးကာ ရရွိလာေသာ ေသြးအေျဖႏွင့္အညီ ထပ္မံလိုအပ္ေသာ သတင္း အခ်က္အလက္မ်ားေပးရန္ လိုအပ္သည္။ လိုအပ္ပါက အျခား၀န္ေဆာင္မႈ ေပးႏိုင္ေသာ ေနရာမ်ားသို႕ ညႊန္းပို႕ေပးရမည္။ HIV ပိုးရွိသည္ဟု အေျဖထြက္ပါက ကာယကံရွင္အား ေသခ်ာစြာ နားလည္ေအာင္ ညင္သာစြာေျပာဆို၍ စိတ္ဓါတ္ေရးရာပိုင္းဆုိင္ရာ ႀကံ႕ခိုင္မႈရွိလာေအာင္ အားေပးရမည္။
HIV ပိုး မရွိဆိုသျဖင့္ ႏွစ္သိမ့္ေဆြးေႏြးမႈ ျပဳလုပ္ရန္မလိုဟု မယူဆသင့္ပါ။ ကာယကံရွင္သည္ HIV (-) ပိုးမရွိဟူေသာ အေျဖအတြက္ စိတ္သက္ရာ ရေနခ်ိန္တြင္ ႏွစ္သိမ့္ေဆြးေႏြးသူသည္ အေရးႀကီးေသာအခ်က္မ်ားကို အေလးေပး ေျပာၾကားရမည္။ ၾကားကာလတြင္ အႏၱရာယ္က်ေရာက္ႏိုင္ေသာ အျပဳအမူရွိပါက HIV ပိုး ကူးစက္ ႏိုင္ေခ် ရွိေနေၾကာင္းကို ကာယကံရွင္အား ရွင္းလင္းေျပာျပကာ ေနာက္ထပ္ေသြးမစစ္မွီၾကား အႏၱရာယ္ရွိေသာ အျပဳအမူမ်ားကို ေရွာင္ရွားရန္ႏွင့္ စိတ္ခ်ရေသာ လိင္ဆက္ဆံမႈကိုသာ ျပဳလုပ္ရန္ေျပာၾကားၿပီး ေနာက္တစ္ႀကိမ္ ေသြးစစ္ရမည့္ ရက္ကို ရက္ခ်ိန္းေပးလိုက္ရပါသည္။
သို႕ျဖစ္ပါ၍ MANA အသင္းႀကီးအေနျဖင့္ HIV Prevention ခုခံအားက်ဆင္းမႈေရာဂါကာကြယ္ေရး အတြက္ Drop in Centre (DIC) မ်ားတြင္ ဆရာ၀န္တစ္ဦး၊ သူနာျပဳဆရာမတစ္ဦး အျပင္ ႏွစ္သိမ့္ေဆြးေႏြး ပညာေပးသူ Counsellor မ်ားကိုပါ စံနစ္တက် ေလ့က်င့္သင္ၾကားေပးၿပီး စီမံခ်က္လုပ္ငန္းရွိရာ ၿမိဳ႕ရြာမ်ားတြင္ အႏၱရာယ္ရွိေသာအျပဳအမုျပဳလုပ္သူမ်ားအၾကား ထိုးေဖာက္စည္းရံုးႏိုင္သည့္ Out Reach Worker (ORW) မ်ားႏွင့္ Peer Educator မ်ား ခန္႔အပ္ ေဆာင္ရြက္လ်က္ရွိေၾကာင္း ေဖာ္ျပအပ္ပါသည္။
ဦးေစာေငြ
ဒု-ဥကၠဌ (MANA) ဗဟို
