မူးယစ္ေဆး၀ါးမ်ားနဲ႔
ပတ္သက္ေသာ အခ်က္အလက္မ်ား အစားထိုး-ေဆး၀ါးမ်ား သံုးစြဲ၍ ျဖတ္ ေတာက္သည့္တိုင္ ထိုအစားထိုး
ေဆး၀ါးမ်ား စြဲသြားသည့္ ျပႆနာကို မည္ကဲ့သို႔ ေျဖရွင္းႏိုင္ပါသလဲ။ မူးယစ္ေဆး သံုးသူမ်ားဟာ
(အစားထိုး ေဆး၀ါးမ်ား မသံုးစြဲဘဲ) ပကတိ ကင္းျပတ္ သြားႏိုင္ပါသလား။ ထိုအေၾကာင္းအရာမ်ားကို
မည့္သည့္ ေနရာမ်ားတြင္ ရွာေဖြ ဖတ္ရႈႏိုင္ပါသလဲ။ က်ေနာ္ ကခ်င္ျပည္ နယ္ နယ္စပ္ကပါ။ က်ေနာ္တို႔
ျမိဳ႔တြင္ မူးယစ္ေဆးစြဲ လူငယ္ မ်ားစြာရွိပါသည္။ ယခု မက္သဒုန္းေခၚ ေဆးကိုအခမဲ့ ျဖန္႔ေ၀ေနပါသည္။
ထိုေဆးသည္လည္း စြဲေစသည္ဟု သိရပါသည္။

ေမးတဲ့သူေျပာမွ
သတိထားမိတယ္။ ေဆးစြဲတဲ့အေၾကာင္း ကိုယ့္စကားနဲ႔ ေရးတာ အေတာ္ရွားေန ေသးပါလား။ လက္လွမ္း
မီသေလာက္ အရက္ တပုဒ္နဲ႔ (ဒိုင္ယာဇီပင္) တပုဒ္သာ ေတြ႔တယ္။ ဒီေတာ့ ဘိန္းကို ဘိန္းနဲ႔ျဖတ္တာေလး
ေရးပါမယ္။

ဘိန္းသမိုင္း
လွန္ရင္ (အာဖကန္) နဲ႔ (ျမန္မာ) ကို ေတြ႔မွာ အမွန္ပါ။ ဒီႏွစ္ႏိုင္ငံဟာ ဗိုလ္လုေနၾကတယ္။
၂၀၀၂ ခုႏွစ္တံုးက သူတို႔ဆီမွာ စစ္ပြဲ ၾကီးက်ယ္ေနခ်ိန္မယ္ ကိုယ့္တိုင္းျပည္က ေက်ာ္တက္ႏိုင္ခဲ့
ပါတယ္။ ၂၀၁၀ ခုႏွစ္ဦးမွာ PWO ပေလာင္-အမ်ိဳးသမီးအဖြဲ႔ကေန Poisoned Hills ဆိုတဲ့ အစီရင္ခံစာ
တခု ထုတ္ျပန္ခဲ့လို႔ ၂၀၀၇ နဲ႔ ၂၀၀၉ အတြင္း ပေလာင္-ေဒသမွာ ဘိန္းစိုက္ ဧရိယာ ဟက္တာ ၉၆၃
ကေန ၄၅၄၅ အထိ တိုးလာတဲ့ အခ်က္နဲ႔အတူ အစုိးရ ထိန္းခ်ဳပ္ရာ ေနရာေတြမွာပါ ဘိန္းစိုက္တိုးတာ
သိလာၾကရတယ္။ စစ္အစိုးရ အရင္ ကိုလိုနီ-ျဗိတိသွ်ကလဲ ျမန္မာျပည္ကို တစိတ္တပိုင္း သိမ္းျပီး၊
၁၈၂၆ ခုကတည္းက ဘိန္းေရာင္းတာ ၀ယ္တာကို အစိုးရကိုယ္တိုင္ လုပ္ခဲ့ပါတယ္။ ျဗိတိသွ် နဲ႔
တရုတ္ ပဌမ-ဘိန္းစစ္ ၁၈၃၉ နဲ႔ ဒုတိယ-ဘိန္းစစ္ ၁၈၅၆ မွာျဖစ္ခဲ့ၾကရတယ္။

ဘိန္းဟာ
Opium poppy (Papaver somniferum) အပင္ရဲ႕ မမွည့္ေသးတဲ့ Seed pod အေစ့ အိမ္ကေနထုတ္တဲ့
Milky latex အရည္ကေန ရတယ္။ ေလသလပ္ေတာ့မွ မဲျပီး၊ မာလာတယ္။ ဘိန္း ကို ေဆးျဖစ္-၀ါးျဖစ္
သံုးခဲ့တဲ့သမိုင္း ေအ-ဒီ ၁၀၀ ကတည္းကပါ။ ေရွးေဟာင္း ေဆးစာတိုင္းမွာလဲ ပါခဲ့တယ္။
God's Own Medicine ဘုရားေပးတဲ့ေဆး လို႔ေတာင္မွ သမုတ္ၾကတယ္။ Medicinal use ေဆးအျဖစ္ေပးတာနဲ႔
Abuse တလြဲသံုးတာကေန ဘိန္းစြဲႏိုင္တယ္။

Opium
addiction ဘိန္းစြဲသူေတြမွာ ဒီလကၡဏာေတြ ရွိမယ္။

ဘိန္းကိုဘဲစြဲ၊
စိတ္ထဲက စိုးရိမ္စိတ္ကဲ၊ လူထဲ မတိုးခ်င္၊ သူမ်ားမျမင္-မသိေအာင္သံုးေန၊ ဘိန္းအတြက္ ဆိုရင္
ေငြကုန္ခ်င္ ကုန္ပါေစ၊ ေျပာရင္ ေလသံနဲ႔ ျမန္၊ စိတ္မူ မမွန္၊ အန္ခ်င္၊ သူမ်ား မျမင္တာေတြျမင္၊
မၾကားေတြၾကား၊ စားခ်င္စိတ္က မရွိ၊ လူက ပိန္ခ်ိ၊ မ်က္စိက နီရဲ၊ အေ၀း ေငးၾကည့္၊ သတိ ေမ့ေလွ်ာ့၊
အလုပ္မွာေပါ့။ ေက်ာင္းမွာေတာ့ စာညံ့၊ သန္႔ရွင္းေရး ဂရုမစုိက္၊ ေခါင္းကိုက္၊ ငိုက္ေပမဲ့
အိပ္မေပ်ာ္၊ အသံ ေတာ္ေတာ္က်ယ္ရင္ မၾကားခ်င္။

ဘိန္းျဖတ္ရာမွာ
စိတ္အထူးကု လုပ္ရတယ္။

1.     Cognitive behavioral therapy နည္း၊

2.     Motivational therapy နည္း၊

3.     Addiction treatment programs နည္း၊

4.     Counseling နည္း၊

5.     Detoxification ဘိန္းသတၲိေတြ ပ်ယ္ေအာင္လုပ္နည္း
နဲ႔

6.     Methadone ေဆးကိုေတာ့ ဘိန္းျဖတ္လို႔ရလာမဲ့ လကၡဏာေတြ
သက္ေသာ ေစအာင္ေပးတယ္။ Methadone အျပင္ Buprenorphine, Naltrexone, Clonidine and
Lofexidine ေဆးေတြလဲ သံုးတယ္။

Methadone (မက္သဒံုး)
ဟာ ဓါတ္ခြဲခမ္းမွာ ထုတ္တဲ့ ဘိန္းျဖစ္တယ္။ ၁၉၃၇ ခုႏွစ္ကတည္းက ဂ်ာမဏီမွာ စထုတ္ျပီး၊ အေမရိကားမွာေတာ့
၁၉၄၇ ၾကမွ စတယ္။ Morphine (ေမာ္ဖိန္း) နဲ႔ Heroin (ဟီရိုးယင္း) တို႔လိုဘဲ သတၲိတူတယ္။
အလြန္ နာတာကို သက္သာတဲ့ေဆး၊ ေခ်ာင္းဆိုး ေပ်ာက္ေဆး ေတြမွာ သံုးတယ္။ ဘိန္းျဖတ္ရာမွာ
(မက္သဒုန္း) က အသံုးက်ေပမဲ့ Methamphetamine (မက္သ္မင္ ဖက္တမင္း) Cocaine (ကိုကိန္း)၊
နဲ႔ အရက္ျဖတ္ရာမွာ အသံုးမက်ပါ။ ေသြးကင္ဆာကို ကုရာမွာ သံုး ေသးတယ္။

(မက္သဒံုး) မွာ
မေကာင္းသတၲိေတြက မ်ားလွတယ္။ ေသြးခဲမယ္၊ အသက္ရွဴမ၀၊ ၀မ္းခ်ဳပ္၊ ေခြ်းထြက္ မ်ား၊ အိုက္တာမခံႏိုင္၊
အားယုတ္၊ သူငယ္အိမ္က်ဥ္း၊ ပ်ိဳ႕၊ ေသြးဖိအားက်၊ အျမင္-အၾကား သူမ်ားနဲ႔ မတူတာေတြ ခံစား၊
ေခါင္းကိုက္၊ အန္၊ ႏွလံုးခုန္ မမွန္၊ အစားပ်က္၊ လူက၀၊ ဗိုက္နာ၊ ေယာက္်ား ရင္သားထြက္၊
လိင္တံ မသန္မာ၊ အာေခါင္ေျခာက္၊ ေခြ်းမ်ား၊ မ်က္ႏွာနီျမန္း၊ ယားယံ၊ ေျခ-လက္ေတြ ေရာင္၊
စိတ္ဂနာမျငိမ္ျဖစ္၊ မူေျပာင္း၊ မ်က္စိေ၀၀ါး၊ အိပ္မေပ်ာ္၊ အေရျပား အနီျပင္ထြက္၊ ဆီးသြား
ရခက္၊ တက္။

ေဆးျဖတ္လိုက္ရင္
Withdrawal symptoms လကၡဏာေတြ ခံစားရမယ္။ ေခါင္းထဲမွာ ေပါ့ေနသလို ခံစား၊ မ်က္ရည္က်၊
ႏွာရည္ယို၊ သန္းေ၀၊ ႏွာေခ်၊ ပ်ိဳ႕၊ အန္၊ ၀မ္းေလွ်ာ၊ အလြန္ယား၊ ဖ်ား၊ ေခြးလြန္၊ ခ်မ္း၊
ေျခ-လက္တံု၊ အတြင္းထဲမွာ မျငိမ္တာ ခံစားရလို႔ လူကလဲ အျငိမ္မေနႏိုင္ျဖစ္၊ ရင္တံု၊ ေျခဆစ္-လက္ဆစ္ေတြကိုက္ခဲ၊
နာတာကို ပိုခံစား၊ ေသြးဖိအားတက္၊ အသက္ရွဴနည္း။

ဆက္တြဲ ျဖစ္လာႏိုင္တာေတြလဲ
ရွိတယ္။ စြဲလမ္းမႈမ်ား၊ စိတ္ဓါတ္က်၊ အိပ္မရတာ ၾကာရွည္လာ၊ အလိုလို လိင္ဆႏၵျပီးသြား၊
လိင္စိတ္ နည္းပါး၊ ဂေရာင္ေခ်ာက္ျခားျဖစ္၊ နားထဲကေန သူမ်ား မၾကား တာေတြၾကား၊ မ်က္စိထဲကေန
သူမ်ား မျမင္တာေတြျမင္၊ အနံ႔ကို တကယ့္ အနံ႔ေရာ စိတ္ကူးထဲမွာပါ သူမ်ားထက္ ထူးေန၊ စိတ္တို၊
အေၾကာက္ၾကီး၊ စိုးရိမ္စိတ္-ေၾကာက္စိတ္လြန္ကဲ၊ အျမင္ေသြလြဲ၊ ကိုယ့္ကိုယ္ကို သတ္ေသခ်င္၊
အသက္ရွဴနည္းတာ ၂-၄ နာရီ ၾကာရင္ ေသႏိုင္တယ္။

FDA ကေန
Pregnancy category C သတ္မွတ္ထားလို႔ (မက္သဒံုး) ကို ကိုယ္၀န္ေဆာင္ေတြ မသံုးသင့္ဘူး။
Diuretic ဆီးသြားေဆး၊ Azithromycin, Ciprofloxacin, Clarithromycin, Erythromycin,
Itraconazole, Ketoconazole, Metronidazole, Voriconazole ပိုးေသေဆး၊ Diltiazem,
Verapamil ႏွလံုး-ေသြးတိုးေဆး၊ Abacavir, Amprenavir, Didanosine, Efavirenz,
Lopinavir/Ritonavir, Nelfinavir, Nevirapine, Ritonavir, Stavudine, or
Zidovudine ျဖစ္တဲ့ HIV ေဆး၊ Isocarboxazid, Tranylcypromine, Phenelzine,
Selegiline ေဆး၊ Pentazocine, Nalbuphine, Buprenorphine, Butorphanol တျခား ဘိန္းပါတဲ့ေဆး၊
Rifampin တီဘီေဆး၊ Phenobarbital, Phenytoin အတက္ သက္သာေဆးေတြနဲ႔ တြဲေပးဘို႔ အထူးသတိထားရတယ္။

ေဆးအရွိန္နဲ႔
ကားေမာင္းရင္ ဒုကၡေရာက္တတ္တယ္။ (မက္သဒုန္း) နဲ႔ဆက္စပ္ျပီး၊ ေသဆံုးရသူ အေမရိကားမွာ ၁၉၉၉
ကေန ၂၀၀၄ အတြင္း ၄ ဆ မက တိုးခဲ့တယ္။ (မက္သဒံုး) မ်ားသြားရင္ Naloxone နဲ႔ကုရတယ္။ ေနာက္ေပၚေဆးက
Naltrexone ျဖစ္တယ္။

ဘိန္းစိုက္ခဲ့တာ
ေက်ာက္ေခတ္သစ္ေခၚတဲ့ Neolithic Age ကတည္းျဖစ္တယ္။ သမိုင္းမွာ အင္ပါယာ ေတြထဲက
Sumerian (ဆူေမးရီယန္း)၊ Assyrian (အဆီးရီးယန္း)၊ Egyptian (အီဂ်စ္ပ္ရွန္း)၊
Indian (အင္ဒီးယန္း)၊ Minoan (မင္ႏိုအန္)၊ Greek (ဂရိ)၊ Roman (ရိုမန္)၊ Persian (ပါရွန္)
နဲ႔ Arab (အာရပ္) အားလံုးမွာ ဘိန္းစိုက္ခဲ့တာခ်ည္းဘဲ။

ေတာင္သူေတြက ဘိန္း
၁ ကီလို ေရာင္းရင္ ေဒၚလာ ၃၀၀ ရတယ္။ ကုန္သည္ေတြက ၈၀၀ နဲ႔ ေရာင္းျပီး၊ အေနာက္ႏိုင္ငံ
လမ္းေတြေပၚမွာ ၁၆၀၀၀ ေပးရတယ္။ ဒါက ၂၀၀၂ ကိန္းဂဏန္းေတြသာ ျဖစ္တယ္။ ၂၀၀၉ မွာ ေစ်းက်လို႔
၆၄ ေဒၚလာသာ ရေပမဲ့ ၂၀၁၀ မွာ ၁၆၉ ျဖစ္လာတယ္။

Obsolescence
ေကာင္းေတာ့ ေကာင္းတယ္ မ်က္စိစပ္တယ္ ဆိုတာ ဘိန္းကမွအမွန္။ သူ႔အလိုလိုက မွိန္းေစ-စြဲေစ-ထိုင္းမိႈင္းေစတာေတြ
ရွိေနေပမဲ့ သူ႔ထက္သူ႔ အစြမ္းထက္တာေတြကို ေဖၚစပ္-သံုးစြဲလာၾကတယ္။ ဘိန္းထဲမွာ (ေမာ္ဖိန္း)
၁၂% ပါတယ္။ အဲဒါကေန (ဟီရိုးယင္း) ထုတ္ယူရတယ္။ (ကိုဒင္း) လဲ ပါတယ္။ Morphine (ေမာ္ဖိန္း)
ကို ၁၈၀၄ မွာ ေဖၚစပ္တယ္။ Heroin ကို ၁၈၇၄ မွာ စထုတ္တယ္။ Methadone ကို ၁၉၃၇၊
Pethidine ကို ၁၉၃၉၊ Fentanyl ကို ၁၉၅၀ မွာထုတ္ပါတယ္။ Heroin ဆိုတာ ဓါတုေဗဒလို
Diacetylmorphine ျဖစ္ျပီး၊ Diamorphine လို႔လဲ ေခၚတယ္။

Heroin (ဟီရိုးယင္း)
က Morphine (ေမာ္ဖိန္း) ထက္ အေလးခ်ိန္တူရင္ သတၲိမွာ၂႕၂ ဆ သာတယ္။ ေျပာင္းရတာလဲ ရိုးရိုးဘဲ။
Acetic anhydride နဲ႔ ေရာစပ္ျပီး၊ သန္႔ေအာင္ လုပ္ေပးဘို႔သာလိုတယ္။ (မက္စီကန္) နည္းမွာ
Black tar Heroin အမဲေရာင္ အဆင့္သာ ထုတ္တယ္။ ဒါ့ေၾကာင္လဲ အေမရိကန္မွာ ေဆးထိုးနည္းသံုးရာကေန
HIV ကူးစက္မႈ တိုးလာတယ္။

လူ႔ဦးေႏွာက္မွာ
ဘိန္းသေဘာကို သိတတ္တဲ့ Receptors အာရံုခံေတြ ရွိတယ္။ သူတို႔ရွိတဲ့ ေနရာက အသက္ရွဴတာ၊
နာက်င္တာ၊ စိတ္လႈတ္ရွားတာေတြကို ထိန္းတဲ့ေနရာေတြနဲ႔ ကပ္ေနတယ္။ လူေတြဟာ ေၾကာက္စိတ္၀င္ရင္၊
လိင္စိတ္ ျပည့္၀ရင္၊ စိတ္ဖိအားမ်ားရင္၊ ေျပးရင္၊ ငရုပ္သီးစပ္ရင္၊ ဘိန္း စား-ရွဴ-ထိုးရင္
Endorphins ဆိုတာေတြ ထုတ္ေပးေနတယ္။

ထိုးေဆးသမားေတြက
Heroin မံႈ႕ကို ေရနဲ႔ေဖ်ာ္ျပီး၊ အသားထဲေရာ၊ အေၾကာထဲပါ ထိုးၾကတယ္။ ၁၀ မိနစ္မၾကာခင္ လူက
Euphoria ရျပီး၊ ျငိမ္က်သြားေတာ့တယ္။ IV ဆိုရင္ ၇-၈ စကၠန္႔သာ ၾကာမယ္။ စိတ္ထဲမွာ ေကာင္းေန၊
ေက်နပ္ေန၊ သာယာေနတယ္လို႔ ျဖစ္ေပၚလာတာပါ။ ဘိန္းသမားေတြမွာ ဘမ္းစကားလဲ ေပါလွတယ္။ ဘိန္းျဖဴထိုးတာကို
Slamming, Banging, Shooting up, Mainlining လို႔ ေခၚၾကတယ္။

ေသြးေၾကာထဲထိုးသူေတြမွာ
ဘိန္းျဖဴရဲ႕ ဆိုးက်ိဳးေတြအျပင္ ရႏိုင္တဲ့ အႏၲရာယ္ေတြ မ်ားပါတယ္။

·        
Addiction
ေဆးစြဲ၊

·        
ေသြးကတဆင့္ကူးစက္တဲ့
HIV နဲ႔ Hepatitis B, C ဘီပိုး၊ စီပိုး၊

·        
ဗက္တီးရီးယားနဲ႔
ဖန္းဂတ္စ္ ေၾကာင့္ျဖစ္တဲ့ Endocarditis ႏွလံုးသားေရာင္၊

·        
Venous
sclerosis ေသြးျပန္ေၾကာမာေက်ာ၊

·        
Abscesses
ျပည္တည္နာ၊

·        
Poisoning
from contaminants ေရာတဲ့ထဲမွာ ပါတာကေန အဆိပ္သင့္၊

·        
Chronic
constipation ရက္ရွည္ ၀မ္းခ်ဳပ္၊

·        
Tolerance
ေဆးပိုမ်ားေစခ်င္၊

·        
Physical
dependence ဒီလိုလုပ္ေနရတာမ်ိဳးကိုဘဲ စြဲလမ္းေန၊

·        
Decreased
kidney function ေက်ာက္ကပ္အလုပ္ ထိခိုက္။

သူမ်ားေတြမသိ
အခ်င္းခ်င္းသာ သိေအာင္ ေခၚၾကတဲ့ Slang အသံုးအႏံႈးက အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိတယ္။ Hop, Dope,
Midnight oil, OP, Big O, Tar စသျဖင့္။ ကပြဲေတြ၊ (ေဂး) စုေ၀းေနရာေတြမွာ Chill-out
drug ၁ ဂရမ္ကို ၅၉-၈၈ ေဒၚလာ ေစ်း ေပါက္တယ္။ သံုးပံုတပံုကို $22 နဲ႔၊ တခါသံုး $10 ေပးရတယ္။
(ဟီရိုးယင္း) စြဲသူဟာ တရက္မွာ $150 ရွာႏိုင္ရမယ္။ အႏုမႈံ႔၊ အၾကမ္းမႈံ႔၊ အရည္၊ အလံုး၊
အမ်ိဳးမ်ိဳး။ အသန္႔ အျဖဴမံႈ႔က၊ အရသာ ခါးတယ္။ (ယူေက) မွာ အညိဳမ်ားျပီး၊ (ဒတ္ခ်္) မွာ
ေရမွာ မေပ်ာ္ သံပုရာ ရည္နဲ႔ ေဖ်ာ္ရတဲ့ အမႈံ႔ သံုးၾကတာမ်ားတယ္။ အညိဳရဲ႕ လက္လီေစ်းက တူရကီမွာ
၁ ဂရမ္ကို €14.5 ရွိျပီး၊ ဥေရာပ တျခားေနရာေတြမွာ €35-40 နဲ႔ ဆြီဒင္မွာ €110 ရွိတယ္။

(ေရႊတရိဂံ) နဲ႔
(စကင္ဒီေနးဗီးယား) ပိုက္လိုင္း ေဖါက္ဘို႔ မေကာင္းပါလား။

 

Dr. တင့္ေဆြ

၂၅-၁-၂၀၁၁