ကြ်န္မ အမ်ိဳးသားနဲ႔ ေနၿပီးေတာ့ တင္ပါးဆံုအတြင္းက နာပါတယ္။ ပြင့္ပြင့္လင္းေၿပာရရင္ သူက လက္ကို ၾကာၾကာ သံုးတာပါတယ္။ (သူ Sperm လြတ္တာကအရမ္းၿမန္လို႔တဲ့) ညီမ ဆရာဝန္ကို ေမးၿပီး သူပို႔ေပးတဲ့ေဆး ေသာက္တယ္။ Dazolic ရယ္ Metro ရယ္။ (႕႕႕႕႕) မွာ ၿမန္မာ Clinic assistant ရွိတဲ့ ေဆးခန္းလည္း သြားပါတယ္။ Urine ကို မစစ္ပါဘူး။ ေၿခေထာက္ကိုပဲ ဒူးမေကြးပဲ ပက္လက္ အေနထားကေန ဆန္႔ၿပီး အေပၚတင္ လုပ္ခိုင္းၿပီး Hip pain ၿဖစ္သြားတာပါ၊ အမ်ိဳးသားက ဝိတ္မ်ားလို႔လားမွ မသိတာနဲ႔ အကူမိန္ကေလးက အၿဖဴဆရာဝန္ကို ေၿပာၿပာၿပီး လိမ္းေဆးရယ္ ေသာက္ေဆးရယ္ ေပးလိုက္ ပါတယ္။ မေသာက္ၿဖစ္ခဲ့ပါ။

ဆီးကိုၾကည့္ေတာ့ ညိဳေနသလိုပဲ။ ဆီးသြားၿပီး သန္႔ရွင္ေရး လုပ္ၿပီးေတာ့ ၿပည္နံ႔လိုလိုရတယ္ ဒါေၾကာင့္ PID ၿဖစ္တယ္လို႔ ခံစားရပါတယ္။ ကြ်န္မညီမ ေပး တဲ့ေဆးေၾကာင့္လားမသိ ဘာမွမစားခ်င္ပဲ ပ်ိဳ႕တက္ပါတယ္။ ညေနပိုင္းတုိင္း ပင္ပန္း ႏံုးခ်ိတယ္လို႔ ခံစားရပါတယ္။ ကြ်န္မက အဲဒါကို Preg ရၿပီဆိုၿပီး ထင္ေနပါတယ္။ ႏွစ္ေယာက္လံုး ေပ်ာ္ေနတာေပါ့။ ၂ ၾကိမ္ ေလာက္ Test လုပ္ၾကည့္ေတာ့ Negative ျပတယ္။ အဓိကကေတာ့ PID ေပ်ာက္ခ်င္တယ္၊ ကိုယ္ဝန္လည္း ရခ်င္ပါတယ္။ ရာသီ ေနာက္ဆံုးရက္က ၁၂ ရက္ပါ။ ၁၄ ရက္မွာ အမ်ိဳးသားနဲ႔ ေနၿဖစ္ေတာ့ ရာသီ မလာေတာ့ပါဘူး။ ကိုယ္ဝန္ရွိၿပီလို႔ ထင္လိုက္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ၂၇ ရက္ေန႔မွာ လာပါတယ္။ ၁၂ ရက္ ေနၿပီးေတာ့ PID ခံစားရတာပါပဲ။ ဒါေပမဲ့ ကြ်န္မ ခု ၂၆ ရက္မွာ ရာသီ လာတာပါပဲ။ စိတ္ညစ္တာကေတာ့ ကိုယ္ဝန္ မရတာပါပဲ။ တားေဆးကို 2011 Jan - May ထိ ေသာက္ဖူးပါတယ္။ အဲဒါေၾကာင့္မ်ားလား မသိပါဆရာ။

ကေလးမရေသးတာကို တပိုင္းထားျပီး လက္ငင္းျဖစ္ေနတာအတြက္ အရင္ေရးပါမယ္။ တင္ပါးဆံုတြင္းအဂၤါေတြ ေရာင္တာကို စိုးရိမ္တာ ေကာင္းပါတယ္။ သတိဆိုတာ ပိုတယ္မရွိ မဟုတ္လား။ ဒါေပမဲ့ ေရာဂါ ဟုတ္-မဟုတ္ေတာ့ ေသခ်ာရမယ္။ တင္ပါးဆံုတြင္ အဂၤါေတြေရာင္တယ္ဆိုတာ နာတာရွည္ အမ်ိဳးအစားျဖစ္တယ္။ ခုျဖစ္ ခုခံစားရတာ မဟုတ္ပါ။ မ်ားေသာအားျဖင့္ လိင္ကတဆင့္ကူးစက္တာ ျဖစ္တယ္။ တလင္-တမယားေတြမွာ အျဖစ္နည္းပါတယ္။ သူတို႔မွာလဲ လိင္ကတဆင့္ ကူးစက္ေရာဂါ တခ်ိဳ႕ေတာ့ ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ ဆီးစပ္နာတာ၊ ဗိုက္ေအာက္ပိုင္းနာတာ၊ တခုခု ဆင္းတာ၊ ဆက္ဆံရင္နာတာ ဆိုတဲ့ လကၡဏာေတြနဲ႔ ၾကာရင္ ကေလးမရႏိုင္တာအထိ ျဖစ္တယ္။ အခုေမးသူမွာ ကေလး မရေသးတာ အဲလိုေၾကာင့္လို႔ မထင္ေသးပါ။

စာထဲကသိရတာေတြကေတာ့ (၁) တင္ပဆံုအတြင္းက နာပါတယ္ နဲ႔ (၂) ဆီးက ၿပည္နံ႔လိုလိုရတယ္ ဆိုတဲ့ ႏွစ္ခ်က္သာ ေတြ႔ရေသးတယ္။ ဆီး ျဖစ္တာေရာ ခင္ပြန္းလက္ေၾကာင့္ျဖစ္တာေရာက အလြယ္နဲ႔ေပ်ာက္ႏိုင္တာမ်ိဳး ျဖစ္တယ္။ ခဏခဏ ျဖစ္မွသာ၊ တျခား လကၡဏာေတြပါရွိမွသာ PID အထိစဥ္းစားသင့္တယ္။

ေဆးနာမည္ ၂ မ်ိဳးေတြ႔လို႔ ေဆးအေၾကာင္းလဲ ေရးပါမယ္။
(၁) Dazolic ေဆးဆိုတာ Ornidazole ျဖစ္တယ္။ (မွတ္တမ္းသေဘာျဖစ္ေအာင္ ဒီအေျဖစာမွာဘဲ စံုေအာင္ ေရးပါရေစ။ ေမးတဲ့သူနဲ႔ဆိုင္တာ Giardiasis (ဂိုင္ယာဒီယား) ပိုးဝင္ျခင္း နဲ႔ Trichomoniasis (ထြိဳင္ကိုမိုနီေယးဆစ္) ေရာဂါေတြသာ ရွိတယ္။)
1. Giardiasis (ဂိုင္ယာဒီယား) ပိုးဝင္ျခင္း
• လူၾကီး = 1-1.5 g တေန႔ ၁ ၾကိမ္၊ ၁-၂ ရက္။
• ကေလး = 30-40 mg/kg တေန႔ ၁ ၾကိမ္၊ ၁-၂ ရက္။
2. Trichomoniasis (ထြိဳင္ကိုမိုနီေယးဆစ္) ေရာဂါ
• လူၾကီး = 1.5 g တခါတည္းေသာက္၊ ဒါမွမဟုတ္ 0.5 g တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ ၅ ရက္ေသာက္၊ လိင္ဆက္ဆံဘက္ကိုလည္း တပါတည္းေသာက္ေစပါ။
• ကေလး = 25 mg/kg တခါတည္းေသာက္။
3. Amoebiasis (အမီးဘား) ပိုးဝင္ျခင္း
• လူၾကီး = 0.5 g တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ ၅-၁ဝ ရက္။
• ကေလး = 25 mg/kg တေန႔ ၁ ၾကိမ္၊ ၅-၁ဝ ရက္။
4. Amoebic dysentery (အမီးဘား) ဝမ္းကုိက္ေရာဂါ
• လူၾကီး = 1.5 g တေန႔တခါ၊ ၃ ရက္။ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ မ်ားသူေတြ 1 g တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ ၃ ရက္။
• ကေလး = 40 mg/kg ေန႔စဥ္။
5. Severe amoebic dysentery ဆိုးဝါးလြန္းတဲ့ (အမီးဘား) ဝမ္းကုိက္ေရာဂါ
• လူၾကီး = IV ေသြးျပန္ေၾကာထဲသြင္းေပးရန္ 0.5-1 g followed by 0.5 g every 12 hrs for 3-6 days
• ကေလး = 20-30 mg/kg body wt daily
6. Amoebic liver abscess (အမီးဘား) အသဲျပည္တည္နာ
• လူၾကီး = IV ေသြးျပန္ေၾကာထဲသြင္းေပးရန္ 0.5-1 g followed by 0.5 g every 12 hrs for 3-6 days
• ကေလး = 20-30 mg/kg body wt daily
7. Anaerobic bacterial infections (အမီးဘား) ပိုးဝင္ျခင္း
• လူၾကီး = IV ေသြးျပန္ေၾကာထဲသြင္းေပးရန္ 0.5-1 g followed by 1 g daily as a single dose or in 2 divided doses for 5-10 days. Substitute with 500 mg every 12 hr orally as soon as possible
• ကေလး = 10 mg/kg every 12 hr for 5-10 days
8. Prophylaxis of postoperative anaerobic bacterial infections ခြဲစိတ္ကုသရာမွာ (အမီးဘား) ပိုး မဝင္ေစေအာင္ ၾကိဳတင္ကာကြယ္ရန္
• လူၾကီး = IV ေသြးျပန္ေၾကာထဲသြင္းေပးရန္ 1 g by IV about 30 minutes before surgery
• Reconstitution: Dilute to a concentration of ≤5 mg/ml

(၂) Metronidazole (မက္ထရိုႏိုက္ဒေဇာ) (မွတ္တမ္းသေဘာျဖစ္ေအာင္ ဒီအေျဖစာမွာဘဲ စံုေအာင္ ေရးပါရေစ။ ေမးတဲ့သူနဲ႔ဆိုင္တာ (ထ႐ြိဳင္ကိုမိုးနပ္စ္) ႏွင့္ (ဂိုင္ယာဒီယား) ပိုးမ်ားေၾကာင့္ ေမြးလမ္းေၾကာင္း-သားအိမ္ေရာင္ျခင္း နဲ႔ တင္ပါးဆံုတြင္းအဂၤါမ်ားပိုးဝင္ျခင္းေတြသာရွိပါမယ္။
• (ထ႐ြိဳင္ကိုမိုးနပ္စ္) ႏွင့္ (ဂိုင္ယာဒီယား) ပိုးမ်ားေၾကာင့္ ေမြးလမ္းေၾကာင္း-သားအိမ္ေရာင္ျခင္း၊ (2 g) တခါထဲ သို႔မဟုတ္ 250 mg three times daily for 7–10 days
• Metronidazole vaginal cream (0.75%) ေမြးလမ္းထဲသို႔ တေန႔ ၂ ၾကိမ္ ၅ ရက္ထည့္ပါ။
• တင္ပါးဆံုတြင္း အဂၤါမ်ားပိုးဝင္ျခင္း၊ 500 mg orally BD x 14 days အျခားေဆးႏွင့္ တြဲေပးရသည္၊
• (ဂိုင္ယာဒီးယား) ပိုးဝင္၍ ဝမ္းပ်က္ျခင္း၊ 250 mg TDS x 5 days က်ား-မ ဆီးႁပြန္ေရာင္ျခင္း၊ 500 mg BD x 7 days
• ေလမႀကိဳက္သည့္ပိုး အူမႀကီးေရာင္ျခင္း၊ 500 mg TDS (30 mg/kg/dose) IV တေန႔ ၃ ၾကိမ္၊ စားေဆး-ထိုးေဆး၊ Adult oral dosage is 7.5 mg/kg every six hours x 7 to 10 days;
• အူမၾကီးေရာင္ျခင္း၊ 500 mg တေန႔ ၃ ၾကိမ္၊ စားေဆး-ထိုးေဆး။ အူမၾကီးခြဲစိတ္ျခင္း၊ ဦးေႏွာက္ျပည္တည္ျခင္း၊ Cephalosporin ႏွင့္ တြဲေပးသည္။
• H pylori infections အစာအိမ္အနာ Clarithromycin and omeprazole ႏွင့္တြဲေပးသည္။
• ခရီးသြားဝမ္းေလွ်ာျခင္း၊ Metronidazole 250 mg TDS x 5-7 days
• E histolytica (GE) အစာလမ္း (အူ) ေရာင္ျခင္း၊ (အမီးဘား) ဝမ္းကိုက္၊ 400-800 mg TDS x 5-10 days; Children = 100-400 mg TDS
• (အမီးဘား) အသဲျပည္တည္ျခင္း၊ 500–750 mg TDS x 5–10 days. Children: 35 to 50 mg/kg/24 hours, divided into three doses, orally for 10 days.
• (အမီးဘား) သြားဖုံးေရာင္၊ 400 mg TDS x 5-7 days
• ဦးေႏွာက္ ျပည္တည္ျခင္း၊ 7.5 mg/kg orally QID not to exceed 4 grams daily + Penicillin or Cefixime, Cefdinir, Cefoperazone, Cefotaxime, Cefpodoxime, Ceftazidime, Ceftizoxime, Ceftriaxone
• ေဘးထြက္- ဆိုးက်ိဳးမ်ား = ေျခ-လက္ထံုက်င္၊ ပါးစပ္နာ၊ အျဖဴကြက္၊ ဆီးပူ၊ ဝမ္းပ်က္၊ မ်က္စိၾကည့္မေကာင္း၊ အာရံုစိုက္မရ၊ စိတ္မၾကည္လင္၊ ေခါင္းကိုက္၊ လက္တံု၊ ၾကြက္သားလႈတ္၊ တက္၊ ကိုယ္ပူ၊ ခ်မ္း၊ ၾကြက္သားနာ၊ ေခါင္းကိုက္၊ လည္ေခ်ာင္းနာ၊ ေနရာင္မခံႏိုင္၊ အိပ္ခ်င္၊ ပ်ိဳး- အန္၊ ေမြးလမ္းေၾကာင္းယား၊

"ေဆးေၾကာင့္လားမသိ ဘာမွမစားခ်င္ပဲ ပ်ိဳ႕တက္ပါတယ္။ ညေနပိုင္းတုိင္း ပင္ပန္း ႏံုးခ်ိတယ္လို႔ ခံစားရပါတယ္" ဆိုတာ မွန္တယ္။ တခ်ိဳ႕က ေဆးခံႏိုင္ရည္မရွိၾကဘူး။ အစာနဲ႔ ေသာက္ခိုင္းရတယ္။ ဒါလဲ အန္ထြက္တတ္တယ္။ ေဆးကို ေလွ်ာ့ျပီး အၾကိမ္တိုးေသာက္ခိုင္းရတယ္။ ေဆးပါတ္ေစ့လို႔ ျဖတ္တာနဲ႔ ျပန္ေကာင္းသြားပါတယ္။

ဆီးအေရာင္ရင့္တာ၊ အနံ႔ရွိတာက ပိုးဝင္တာျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ ေသျခာေအာင္ေတာ့ ဆီးစစ္ရတယ္။ မိန္းကေလးေတြမွာ အျဖစ္မ်ားတယ္။ ကုရတာလဲ လြယ္တယ္။
Medication ဆီးလမ္းပိုးဝင္ျခင္းအတြက္ ေဆးမ်ား
- ပဋိဇီဝေဆးမ်ား၊ လိင္ဆက္ဆံျပီးရင္ေတာင္မွ ပဋိဇီဝေဆး တၾကိမ္ေသာက္ဘို႔ ညႊန္တယ္။ ဆီးေအာင့္တယ္လို႔ ခံစားရရင္ ၂-၃ ရက္ဆက္ ေသာက္ရမယ္။
- Co-trimoxazole = Septrin (Trimethoprim 160 mg + Sulfamethoxazole 800 mg) ဒါမွမဟုတ္
- Amoxacilin 500 mg ဒါမွမဟုတ္
- Ciprofloxacin 500 mg တခါေသာက္ ၁ ျပား၊ တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ ေပါင္း ၄-၅ ရက္ေသာက္ပါ။ ဒါမွမဟုတ္
- Nitrofurantoin 100 mg တေန႔ ၂-၄ ၾကိမ္ ၇ ရက္ေသာက္ပါ။ ဒါမွမဟုတ္
- Norfloxacin 400 mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ ၃-၇ ရက္ေသာက္။
- ေလနာေဆး Antacid (Magnesium hydroxide) tablet ဆီးပူတာ သက္ေသာေအာင္ တခါေသာက္ ၁ ျပား၊ တေန႔ ၂-၃ ၾကိမ္ ေသာက္ပါ။
- Hyoscine (Spasmogin or Buscopan) နာတာ သက္သာေအာင္ တခါေသာက္ ၁ ျပား၊ တေန႔ ၂-၃ ၾကိမ္ ေသာက္ပါ။

• Pelvic Pain အမ်ိဳးသမီး ဆီးစပ္ (ဗိုက္ေအာက္ပိုင္း) နာျခင္း http://dts-medicaleducation-adult.blogspot.in/2012/03/pelvic-pain_29.html
• Pelvic Inflammatory Disease (PID) အမ်ိဳးသမီး တင္ပါးဆံုတြင္း အဂၤါမ်ားေရာင္ျခင္း http://dts-medicaleducation-adult.blogspot.in/2012/05/pelvic-inflammatory-disease-pid.html

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ (၂၆-၅-၂ဝ၁၂ )

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ - PID အမ်ိဳးသမီးေရာဂါ