ေမး - ဆရာ က်ေနာ္က အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီ ကူးစက္ ခံထားရသူျဖစ္ၿပီး၊ ေကာင္မေလးနဲ႔ လိင္ဆက္ဆံ မိပါတယ္။ ျပႆနာက ကြန္ဒံုး ကၽြတ္သြားတာပါ။ စကၠန္႔ပိုင္း အတြင္း သိေတာ့ သိသိခ်င္း ျပန္ထုတ္ပါတယ္။ အဲ့ဒီ အခ်ိန္မွာ သုတ္ရည္ လံုး၀ မထုတ္ရေသးပါဘူး။ အဲဒါ ကူးႏိုင္၊ မကူးႏိုင္ သိခ်င္ပါတယ္။

ေျဖ - အခုလိုမ်ိဳး ကိစၥေတြျဖစ္တဲ့ အခါ စိတ္ပူမိတာ ျဖစ္ေလ့ျဖစ္ထရွိတဲ့ ကိစၥတစ္ခုပါ။ ကြန္ဒံုး ကၽြတ္သြားခ်င္း ဘာလုပ္လိုက္သလဲ ဆိုတာ သိရရင္ ပိုေကာင္းပါတယ္။ ဥပမာ ကြန္ဒံုး အသစ္လဲလိုက္ျပီး ဆက္ဆံတာ ဆက္လုပ္ျဖစ္လား၊ သို႔မဟုတ္ အဲဒီေနာက္ မဆက္ဆံျဖစ္ဘူးလား ဆုိတာမ်ိဳး သိခ်င္ပါတယ္။

အကယ္၍ ကြန္ဒံုး ကၽြတ္သြားတာ တကယ္တမ္း စကၠန္႔အတြင္းမွာ ခ်က္ခ်က္ လိင္တံကို မိန္းမကုိယ္ထဲကေန ဆြဲထုတ္ျဖစ္ခဲ႔ရင္ေတာ့ ကူးႏိုင္ေျခ နည္းတယ္လို႔ ဆိုရပါမယ္။ သုတ္ မလြတ္ေသးခင္ျဖစ္ေတာ့ ပိုးကူးႏိုင္ တဲ့ ျဖစ္ႏိုင္ေျခ နည္းတယ္လို႔ပဲ ေျဖရပါမယ္။

မိတ္ေဆြက ေအအာတီ (ART) ေဆးေသာက္ေနလား ဆိုတာလည္း သိခ်င္ပါတယ္။ အကယ္၍ မိတ္ေဆြက ART ေဆးေသာက္ေနသူ ျဖစ္ရင္ေတာ့ ပိုးပမာဏက သုတ္ထဲမွာ နည္းႏိုင္လို႔ မိန္းကေလးကို ကူးႏိုင္ေျခ နည္းတယ္လို႔ ဆိုရပါမယ္။

စိတ္ပူေနမယ္၊ စိတ္ေသာက ေရာက္ေနမယ္ ဆိုရင္ေတာ့ ေနာက္ ၃ လ အၾကာမွာ မိန္းကေလးကို ေသြးစစ္ျပီး HIV ရွိ/မရွိ စစ္ ေစခ်င္ပါတယ္။ ၃ လနဲ႔ စစ္တာ စိတ္မခ်ေသးဘူး ဆို၇င္ ေနာက္ ၃ လ (၆ လ) အၾကာမွာ ထပ္စစ္ေပးပါ။ ဒါဆိုရင္ စိတ္ေအးသြားမွာပါ။

ေနာက္တစ္ခ်က္က မိတ္ေဆြမွာ HIV ပိုးရွိေနတာ မိန္းကေလးကို အသိေပးထားပါ သလား၊ သူမက သိေနတယ္ ဆိုရင္ေတာ့ စိတ္ေသာက သက္သာေစဖို႔ တတ္ကၽြမ္းတဲ့ သူေတြနဲ႔ ႏွစ္သိမ့္ ေဆြးေႏြး တာမ်ိဳး ျပဳလုပ္ သင့္ပါတယ္။

ေနာက္ထပ္ဒီလိုမ်ိဳး မျဖစ္ရေအာင္ ကြန္ဒံုးကို စနစ္တက် အသံုးျပဳဖို႔ တုိက္တြန္းပါရေစ။
----
[ေနာက္ဆက္တဲြ ေမးခြန္း] - ေက်းဇူးအမ်ားႀကီး တင္ပါတယ္ဆရာ။ က်ေနာ့္အေၾကာင္း သူအကုန္သိပါတယ္။ ေအအာတီ ေသာက္တာ ၁ ႏွစ္ ေက်ာ္ပါၿပီ။ စီဒီဖိုး (CD4) လည္း တက္ပါတယ္။ ကြန္ဒံုးကို သိသိခ်င္း ခ်က္ခ်င္း ခၽြတ္ၿပီး ရပ္လိုက္ပါတယ္။ စိတ္ပူမိတာ ကၽြတ္တဲ့အခ်ိန္ အရည္ၾကည္ေတြမ်ား ဝင္သြားမလား၊ အရည္ၾကည္မွာကေရာ ကူးစက္ႏိုင္ေျခ မ်ားသလား။ စစ္လည္း စစ္ေပးခ်င္ပါတယ္။ စစ္ရမွာကိုလည္း ေၾကာက္ေနပါလို႔ပါ။

[ေနာက္ဆက္တဲြ ေမးခြန္း အတြက္ အေျဖ] - မိတ္ေဆြေျပာသလိုပဲ အရည္ၾကည္ေတြ ဝင္ႏိုင္ပါတယ္။ ဒီေတာ့ စိတ္ခ်ရေအာင္ စစ္လိုက္တာ ပိုေကာင္းပါတယ္။ ဒီလို စစ္ျခင္းအားျဖင့္ ၂ ဦးစလံုးအတြက္ သံသယကို ကင္းေစၿပီး ကံေခလို႔ စစ္တာ Positive ျဖစ္ေနရင္လည္း ျပင္ဆင္ဖို႔ အခ်ိန္ ပိုရေစပါတယ္။ (ဒါက အဆိုးဆံုး အခ်ိန္အတြက္ ေျပာျပတာပါ)

ဒီေတာ့ ၃ လၾကာရင္ စစ္ဖို႔ တုိက္တြန္းပါတယ္။ ART ေသာက္ေနတာ ဆိုေတာ့ ကူးႏိုင္ေျခေတာ့ နည္းပါတယ္။ ဘယ္လိုပဲျဖစ္ျဖစ္ စိတ္ခ်ရေအာင္ ေသြးစစ္တာေတာ့ အေကာင္းဆံုးပါ။

လမင္းကို