ဆရာရွင့္ နားနဲ႔မနာ ဖဝါးနဲ႔နာပါဆရာ။ သမီးအမ်ိဳးသားက အခုက်ားလိင္အဂၤါမွာ အနာျဖစ္ျပီး ျပည္အရည္ႀကည္ေတြ ထြက္ေနပါတယ္ဆရာ။ အဲ႔ဒီအရည္ေတြက ေတာ္ေတာ္ေလး နံပါတယ္ဆရာ။ ေနာက္ျပီး သူ႔အဂၤါရဲ႕ ဥကလဲ မာမာခဲခဲႀကီး ျဖစ္ေနပါတယ္ဆရာ။ အဲ့ဒါ စိတ္ပူစရာရွိပါသလားဆရာ။ သိခ်င္လို႔ပါဆရာ။ အေရးႀကီးလို႔ပါဆရာ။ သူကအခု ႕႕႕႕႕ ့မွာ သင္တန္းတက္ေနလို႔ သမီးကအခုလိုေမးတာပါဆရာ။ ေျဖေပးပါဦးဆရာရွင့္။

Primary syphilis (ဆစ္ဖလစ္) ပဌမအဆင့္
က်ားလိင္အဂၤါမွာ တခုတည္းေသာ အနာျဖစ္ရင္ (ဆစ္ဖလစ္) ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ မနာတဲ့အနာ ကို Chancre (ရွန္ကာ) လို႔ ေခၚပါတယ္။ ဒီအနာနဲ႔တြဲျပီး ေပါင္ျခံမွာ အၾကိတ္ထြက္လာပါမယ္။ ဒီအနာ၊ အၾကိတ္ေတြက ၃-၆ ပါတ္ေလာက္ေနလို႔ သူ႔အလိုလို ေပ်ာက္သြားတာဟာ ပိုးကင္းသြားတာ မဟုတ္ပါ။ ေသြးစစ္ရင္ VDRL ဆိုတာလုပ္ရလို႔ + ျဖစ္ရင္ (ဆစ္ဖလစ္) ရွိတယ္လို႔ ေခၚတယ္။ ပါးစပ္၊ စအို၊ အေရျပားေတြမွာလဲ ေပါက္ႏိုင္တယ္။

ေဆးနည္းမ်ား
• ဆစ္ဖလစ္ ေစာေစာပိုင္းအဆင့္ = Penicillin G တလံုးထဲ IM ထိုးပါ။ ပနယ္စလင္ မတည့္သူကို Doxycycline စားေဆး၊ တခါေသာက္ ၁ ျပား၊ တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ ၁၄ ရက္ေသာက္ပါ။ Tetracycline 500mg တေန႔ ၄ ၾကိမ္၊ ၁၄ ရက္လဲေပးႏိုင္တယ္။ ဒါေပမဲ့ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ေနရင္ မေပးသင့္ပါ။ Erythromycin 500 mg QID တေန႔ ၄ ၾကိမ္၊ ၁၄ ရက္။
• Neurosyphilis အာရံုေၾကာ-ဆစ္ဖလစ္၊ Procaine penicillin 2.4 million units IM တေန႔ ၁ လံုးထိုးပါ။ ဒါ့အျပင္ Probenecid 500 mg ကို တေန႔ ၄ ခါေသာက္ပါ။ ၁ဝ-၁၄ ရက္ၾကာမယ္။ ဒါမွမဟုတ္ Crystalline Penicillin G 3-4 million units IV ၄ နာရီျခား၊ ၁ဝ-၁၄ ရက္ ေသြးေၾကာထဲထိုးပါ။ ဒါမွမဟုတ္ Chloramphenicol 2 Gm ေန႔စဥ္ ၃ဝ ရက္ၾကာေသာက္ပါ။ ဒါမွမဟုတ္ Doxycycline 200 mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ ၂၁ ရက္ေသာက္ပါ။ ဒါမွမဟုတ္ Ceftriaxone 1 Gm ေန႔စဥ္၊ ၁၄ ရက္။
• ဘာလကၡဏာမွ မေပၚဘဲ ေသြးစစ္လို႔ ရွိေနရင္လဲ တာရွည္ခံ(ပင္နစလင္) ထိုးေဆး Benzathine penicillin G ကို တခါထိုးရင္ ၂႕၄ ယူနစ္ တပါတ္တခါ၊ ေပါင္း ၃ ခါ ထိုးရတယ္။
• ဆစ္ဖလစ္ ေစာေစာပိုင္းအဆင့္အတြက္ ၂ဝ၁ဝ သုေတသနတခုမွာ Azithromycin 2-g ပါးစပ္ကေန တခါတည္း ေပးတာဟာ ထိေရာက္တယ္လို႔ ဆံုးျဖတ္တယ္။ လူနာမွာ HIV မရွိမွ ထိေရာက္မယ္။ ၆ လေနရင္ ေသြးထဲ ပိုးကင္း၊ မကင္းစစ္တာ ဒီကုသနည္း ၂ ခု မကြာပါ။ Ceftriaxone ၁ဝ-၁၄ ရက္ေပးတာလဲ ဆစ္ဖလစ္ အေစာပိုင္းျဖစ္တာအတြက္ ထိေရာက္တာ ေတြ႔ရတယ္။
• လိင္တူဆက္ဆံသူေတြနဲ႔ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ေတြကိုေတာ့ Azithromycin မေပးသင့္ပါ။
• ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳး Jarisch-Herxheimer reaction ျဖစ္တတ္တယ္။ ေဆးေပးကာစ ၁ နာရီကေန တရက္အတြင္း ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ကိုယ္ပူမယ္၊ ေခါင္းကိုက္မယ္၊ ရင္ခုန္ျမန္မယ္။ ခ်မ္းမယ္၊ အနီျပင္ထြက္မယ္။ ၾကြက္သားေတြ နာမယ္။ Aspirin, NSAIDs အနာ-အကိုက္သက္သာေဆးေပးႏိုင္တယ္။ (အလာဂ်ီ) ျဖစ္ရင္ Benedryl ေပးႏိုင္တယ္။

Gonorrhea ဂႏိုးရီးယား
• သာမန္ဂႏိုေရာဂါ = Ceftriaxone 125 mg IM stat ထိုးေဆးတလံုးထိုးပါ။ ဒါမွမဟုတ္ Cefixime 400 mg ေဆးတေတာင့္ေသာက္ပါ။ ဒါမွမဟုတ္ Ciprofloxacin 500 mg တေတာင့္ ေသာက္ပါ။ ဒါမွမဟုတ္ Ofloxacin 400 mg တလံုးေသာက္ပါ။ ဒါမွမဟုတ္ Levofloxacin 250 mg ေသာက္ပါ။ ပနယ္စလင္မတည့္သူဆိုရင္ Spetinomycin 1 Gm IM ထိုးေဆးတလံုးထိုးပါ။ ဒါမွမဟုတ္ Cefpodoxime 400 mg ေသာက္ပါ၊ ဒါမွမဟုတ္ Levofloxacin 250 mg ေန႔စဥ္ေသာက္ပါ။
• ရႈတ္ေထြးေသာ ဂႏိုေရာဂါ = Penicillin G 10 million units IV ေသြးေၾကာထဲ ၅ ရက္ ထိုးပါ။ ဒါမွမဟုတ္ Ceftriaxone 1 Gm IV ေသြးေၾကာထဲ ၅ ရက္ ထိုးပါ။ ဒါမွမဟုတ္ Ciprofloxacin 500 mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ ၅ ရက္ေသာက္ပါ။ ဒါမွမဟုတ္ Levofloxacin 500 mg တေန႔ ၁ ၾကိမ္၊ ၅ ရက္ေသာက္ပါ။ ဒါမွမဟုတ္ Endocarditis (Ceftriaxone) 1 Gm BD IV တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ ၃ ပါတ္ထိုးပါ။
• ဂႏိုေၾကာင့္ အာေခါင္ေရာင္ျခင္း = Ceftriaxone 125 Gm IM ထိုးပါ။ ဒါမွမဟုတ္ Ciprofloxacin 500 mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ ၅ ရက္ေသာက္ပါ။ ဒါမွမဟုတ္ တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ ၅ ရက္ေသာက္ပါ။
• အ႐ိုး-အဆစ္-အေရျပား ဂႏိုပိုးဝင္ျခင္း = Ceftriaxone 1 Gm IM/IV တေန႔ ၁ ၾကိမ္ထိုးပါ။ ဒါမွမဟုတ္ Cefotaxime or Ceftizoxime 1 Gm IV တေန႔ ၃ ၾကိမ္ထိုးပါ။ ဒါမွမဟုတ္ Ciprofloxacin 500 mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ ၁၄ ရက္ေသာက္ပါ။ ဒါမွမဟုတ္ Orofloxacin 400 mg တေန႔ ၁ ၾကိမ္၊ ၁၄ ရက္ေသာက္ပါ။ Chlamydia အတြက္ပါေဆးကုသပါ။

သတိေပးခ်က္မ်ား
• ဆစ္ဖလစ္ ပဌမအဆင့္ရွိသူနဲ႔ ျပီးခဲ့တဲ့ ရက္ ၉ဝ အတြင္း လိင္ဆက္ဆံဘက္တိုင္း ဆစ္ဖလစ္ ရွိ-မရွိ စစ္ပါ။ လိုအပ္ရင္ ေဆးတျပိဳင္တည္း ကုသမႈခံယူပါ။
• ဆစ္ဖလစ္ ဒုတိယအဆင့္ ရွိသူနဲ႔ ျပီးခဲ့တဲ့ ၆ လအတြင္း လိင္ဆက္ဆံဘက္တိုင္း ဆစ္ဖလစ္ ရွိ-မရွိ စစ္ပါ။ လိုအပ္ရင္ ေဆးတျပိဳင္တည္း ကုသမႈခံယူပါ။
• ဆစ္ဖလစ္ တတိယအဆင့္ ရွိသူနဲ႔ ျပီးခဲ့တဲ့ ၁ ႏွစ္အတြင္း လိင္ဆက္ဆံဘက္တိုင္း ဆစ္ဖလစ္ ရွိ-မရွိ စစ္ပါ။ လိုအပ္ရင္ ေဆးတျပိဳင္တည္း ကုသမႈခံယူပါ။
• HIV + Syphilis တြဲေနရင္ ေနာက္ေဆးေတြလိုေသးတယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ - STDs လိင္ကတဆင့္ ကူးစက္ေရာဂါတခ်ိဳ႕