ျမန္မာနိုင္ငံတြင္ အျခားေသာ ေရာဂါမ်ားအတြက္ နိုင္ငံ တကာအဖြဲ႕အစည္းမ်ားမွ လႉဒါန္း မႈမ်ားရွိေနေသာ္လည္း အသည္း ေရာင္စီပိုး ေရာဂါ အတြက္ သုံးစြဲရေသာ ေဆးဝါးမ်ားမွာမူ နိုင္ငံတကာ လႉဒါန္းမႈမ်ား မရွိေသးသည့္ အတြက္ မိမိတို႔အဖြဲ႕မွ တတ္နိုင္ သည့္ဝန္ျဖင့္ စတင္ျခင္းျဖစ္ေၾကာင္း HIV ႏွင့္ အတူေနထိုင္ သူမ်ားကြန္ရက္ ဥကၠ႒ ဦးမ်ိဳးသန္႔ေအာင္က ရန္ကုန္တိုင္းမ္ေန႔စဥ္ သတင္းစာသို႔ ေျပာသည္။

ေယာက္်ား ပီသလိုက္တာလုိ႔ ယူဆရတဲ့ မင္းသားၾကီးက အဲဒီတုန္းက “ေဂးေရာဂါ” လို႔ လူတိုင္းက ယူဆထားတဲ့ AIDS ေရာဂါ ျဖစ္ေနျပီး ဆိုေတာ့ ပိုျပီး အံ့ၾသၾကတာေပါ့။ ေနာက္ျပီး အဲဒီအခ်ိန္မွာက AIDS ဟာ နာမည္ပ်က္၊ အသေရပ်က္ ေရာဂါ ျဖစ္ေနေတာ့ အုတ္ေအာ္ေသာင္းတင္း ျဖစ္စရာ အေၾကာင္းတစ္ခု ပိုျပန္တာေပါ့။ သူတက္ေနတဲ့ ပဲရစ္ျမိဳ႕ရွိ “အေမရိကန္ ေဆးရံု” က အာဏာပိုင္ေတြက RocK Hudson ကို သူတို႔ ေဆးရံုမွာ မထားခ်င္ေတာ့ဘူး။ သူနာျပဳေတြကလည္း ေရွာင္ေနခ်င္ၾကတယ္။

​ျပီး​ခဲ့​တဲ့ ​ဇြန္​လ​အ​တြင္း​က ​ထြက္​႐ွိ​ခဲ့​တဲ့ ​က​မာၻ႔ က်န္း​မာ​ေရး​ အ​ဖြဲ႕ရဲ႕ စံ​နႈန္း​သတ္​မွတ္​ခ်က္​ အ​သစ္​အ​ရ ​ကိုယ္​ခံ​အား​စ​နစ္ ​စီ​ဒီ​ဖိုး (CD4 ၅၀၀ ​႐ွိ​သူ​ေတြ​ကို ​ေအ​အာရ္​တီ​ေဆး​ေပး​ဖို႔ သတ္​မွတ္​ထား​ပါ​တယ္။ ​အ​ခု​လက္​႐ွိ ​ျမန္​မာ​နုိင္​ငံ​မွာ ​စီ​ဒီ​ဖိုး ၃၅၀ ​ေအာက္ ​႐ွိ​သူ​ေတြ​ကို​သာ ​ေဆး​ေပး​နုိင္​ေန​ျပီး ​အ​ျပည့္​အ၀ ​ေပး​နုိင္​ျခင္း ​မ​႐ွိ​ေသး​ပါ​ဘူး​။

ကုလသမဂၢ အစီရင္ခံစာအရ HIV ကူးစက္မႈ မ်ားျပားေသာ ဝင္ေငြအလယ္အလတ္ႏွင့္ ဝင္ေငြနိမ့္ပါးသည့္ ႏုိင္ငံမ်ားမွ HIV ပုိး သယ္ေဆာင္ထားသူ ၉.၇ သန္းမွာ ယမန္ႏွစ္အတြင္းက ART ေဆးမ်ား ရ႐ွိခဲ့သည္။ လြန္ခဲ့သည့္ ၇ ႏွစ္ကမူ အဆုိပါႏုိင္ငံမ်ားမွ HIV ပုိး သယ္ေဆာင္ထားသူ ၁.၃ သန္းကုိသာ ART ေဆး ျဖန္႕ျဖဴးေပးႏုိင္ခဲ့သည္။ ကုလသမဂၢသည္ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္တြင္ HIV ပုိး သယ္ေဆာင္ထားသူ ၁၅ သန္းကုိ ART ေဆးမ်ား ျဖန္႕ျဖဴးေပးႏုိင္ရန္ ရည္႐ြယ္ထားသည္။ လက္႐ွိစာရင္းဇယားမ်ားအရ ART ေဆး လုိအပ္သူ ၂၈.၃ သန္း၏ ၃၄ ရာခုိႏႈန္းကုိ အဆုိပါေဆးမ်ား ေပးေဝႏုိင္ၿပီျဖစ္ေၾကာင္ သိရသည္။

ဂ်ပန္ႏုိင္ငံတြင္ ယခင္က HIV ပုိးပါေသာ ေသြးသြင္းမႈ တစ္ရပ္ ျဖစ္ပြား ခဲ့ၿပီးေနာက္ ဂ်ပန္ ၾကက္ေျခနီ အဖြဲ႕သည္ ၂ဝဝ၄ ခုႏွစ္မွ စတင္၍ ေသြးစစ္ ေဆးသည့္ စနစ္မ်ားကုိ ျပန္လည္ စိစစ္ခဲ့သည့္ အခ်ိန္မွ စ၍ ယခုကဲ့သုိ႔ HIV ပုိးပါေသာ ေသြးမ်ားကုိ လူနာမ်ား ထံသုိ႔ သြင္းေပးမႈသည္ ပထမဆုံး အႀကိမ္ ျဖစ္ေၾကာင္း သိရသည္။

AIDS ေရာဂါဆိုးၾကီးသည္ လူ႔အဖြဲ႕အစည္းတြင္ မိသားစု မ်ားစြာကုိ ရက္စက္စြာ ခြဲထုတ္ ဝါးမ်ိဳလ်က္ ရွိသည္။ လြန္ခဲ့ေသာ (၂၇) ႏွစ္ေက်ာ္ ကာလကတည္းက သေႏၶတည္ လာေသာ HIV ေရာဂါပိုးသည္ မိမိတို႔ ဝင္ေရာက္ ခိုကပ္ေနေသာ သူမ်ား၏ အသက္ဇီဝိန္ကုိ ဆြဲႏႈတ္ယူငင္သြားေသာအခါ ၎တို႔၏ ကေလးငယ္ မ်ားသည္ ေလာက အလယ္တြင္ သိမ္ငယ္စြာ က်န္ရစ္ခဲ့ၾက ပါသည္။

အရင္တုန္းကလို ပုန္းလွ်ိဳး မဟုတ္ၾကေတာ့ဘူး၊ ထံုးစံအတိုင္း ဘယ္ကိစၥမ်ိဳးမွာမဆို သတိနဲ႔ မထိန္းရင္ တစ္ဘက္စြန္း ဆိုတာ ေရာက္တက္စျမဲပဲ။ အဲဒီ အခ်ိန္ေလာက္မွာ “ေဂး” ေတြဟာ ေတာ္ေတာ္ပဲ ပရမ္းပတာ ထၾကြခဲ့ၾကတယ္။ အေမရိကန္မွာ ဆိုရင္ ဆန္ဖရန္စစၥကိုနဲ႔ နယူးေယာက္ျမိဳ႕ဟာ ဒီ “ေဂး” ဦးေရမ်ားျပီး သူတို႔ က်က္စားရာ ထင္ရွားတဲ့ ျမိဳ႕ေတာ္ၾကီး ၂ ျမိဳ႕ ျဖစ္တယ္။

သားအိမ္ေခါင္းကင္ဆာ ၈၅ ရာခုိင္ႏႈန္း ျဖစ္ပြားလ်က္ ရွိသည့္ ဖြံ႕ၿဖိဳးဆဲ ႏုိင္ငံမ်ားတြင္ သံုးႀကိမ္ထုိးရမည့္ HPV ကာကြယ္ေဆး၏ ကုန္က်စရိတ္မ်ားကုိ ေလွ်ာ့ခ်ႏုိင္ျခင္းေၾကာင့္ အလြန္ အေရးပါေသာ ေတြ႕ရွိမႈ တစ္ခုျဖစ္ႏုိင္ေၾကာင္း ေမရီလန္း တကၠသိုလ္၊ ကင္ဆာႏွင့္ မ်ိဳးဗီဇဌာနမွ သုေတသီ ျဖစ္သူ Mahboobeh Safaeian မွ ေျပာၾကားထားသည္။

လိင္ကတဆင့္ကူးတဲ့ HIV ပါရွိေနသူဆိုရင္ Acute infection ေစာေစာပိုင္းကတည္းက ကုရင္ေကာင္းတယ္။ Mild liver disease အသဲေရာဂါ နည္းနည္းေလးသာ ရွိေနသူေတြ ေဆးမလိုေသးပါ။ Moderate liver damage အသဲေရာဂါ အသင့္အတင့္ ဆိုးလာသူေတြက Cirrhosis အသဲေျခာက္တာ ဆက္ျဖစ္စရာမ်ားလို႔ ေဆးကုသရမယ္။

ကမၻာေပၚက AIDS ေရာဂါ ေဝဒနာရွင္ သန္းေပါင္းမ်ားစြာ အတြက္ ကုစားႏိုင္မယ့္ ကုထံုးတရပ္ ေဖာ္ထုတ္နိုင္ဖို႔ဟာ သိပၸံ ပညာရွင္ေတြ စိုးရိမ္တာထက္ ပိုျပီး ခက္ခဲ နိုင္တယ္လို႔ သုေတသန ေတြ႕ရိွခ်က္ အသစ္ေတြက ေဖာ္ျပ ေနပါတယ္။

STDs လိင္လမ္းကကူးစက္တာမ်ိဳးဆိုရင္ ပဋိဇီဝ ပိုးေသေဆး တမ်ိဳးမက လိုမယ္။ ေဆးကို လကၡဏာ သက္သာေသမဲ့ ေဆးပါတ္လည္ေအာင္ ေသာက္ရမယ္။ လက္မွတ္မလိုဘဲ ဝယ္လို႔ရတဲ့ ေဆးေတြက ပိုးကိုေတာ့ ေသေစမွာ မဟုတ္ဘူး။ ဥပမာ Uristat, Phenazopyridine, Pyridium, Urogesic နာတာကို သက္သာေစတယ္။

မိတၳီလာၿမဳိ႕နယ္တြင္ HIV/AIDS ေရာဂါကူးစက္ခံရ၍ ေဆးကုသမႈခံယူသူ လူဦးေရသည္ ၂၀၁၁ ခုႏွစ္အတြင္းက ၉၀ ဦးခန္႔သာရွိခဲ့ရာမွ လက္ရွိ ၂၀၁၃ ခုႏွစ္တြင္ အဆိုပါၿမဳိ႕နယ္တြင္ ေဆးကုသမႈ ခံယူသူ လူဦးေရ ၁၉၄၀ ခန္႔ထိ ရွိလာေၾကာင္း မိတၳီလာၿမဳိ႕ ျပည္သူ႔ေဆး႐ုံႀကီးရွိ ခုခံအားက်ဆင္းမႈ ကူးစက္ေရာဂါႏွင့္ ကာလသားေရာဂါ တိုက္ဖ်က္ေရးအဖြဲ႕႐ုံး ထံမွ စုံစမ္းသိရွိရသည္။