ေအအာတီေဆးေတြက ပထမဆံုး စေသာက္ရင္ ေဆးနဲ႔ ကိုယ္နဲ႔ မတည့္တာမ်ိဳး လူနာေတြမွာ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ ပထမဆံုး စေသာက္တဲ့ ကာလ (၆) လ အတြင္းမွာ အထူး ဂရုစိုက္ျပီး ေဆး မတည့္တာေတြ ရွိ/မရွိ ေလ့လာရပါတယ္။ လူတိုင္းမွာေတာ့ မျဖစ္ပါဘူး။ ျဖစ္ခဲ့ရင္ တစ္ခ်ိဳ႕လူေတြမွာ အသည္းေရာင္ျပီး အသက္ေသဆံုးတဲ့ အထိ ျဖစ္တတ္လုိ႔ ေအအာတီေဆး စေသာက္ခါစမွာ လူနာနဲ႔ ဆရာ၀န္နဲ႔ အျမဲ တိုင္ပင္ထိေတြ႔ဖို႔ လုိပါတယ္။

ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ရွိေန တဲ့ HIV သင္ၾကားမႈ ကြ်မ္းက်င္တဲ့ ဆရာ၀န္ေတြကုိ ဆရာ၀န္ အသင္းတိုက္ကုိ ဖိတ္ေခၚျပီး သူတုိ႔ရဲ ပံ့ပိုးကူညီမႈနဲ႔ သင္ယူၾကရတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ရန္ကုန္က သင္တန္းသားေတြ ေဆြးေႏြး ေမးျမန္းတဲ့ အခ်က္အလက္ေတြကုိ သူတုိ႔ဆီက ပါေမာကၡေတြက Discussion Board ေပၚမွာ ေျဖၾကားေပးပါတယ္။ Webinar ထဲမွာ တစ္ျခားႏိုင္ငံက ဆရာ၀န္ေတြနဲ႔လည္း ေဆြးေႏြးခြင့္ ရရွိခဲ့ပါတယ္။

HIV ပိုး ရွိၿပီးသား အမ်ဳိးသမီးမ်ား ကိုယ္ဝန္ေဆာင္စဥ္ ကာလမွာပင္ သူတို႔ရဲ႕ ကေလးကို ကူးစက္မႈ ေလ်ာ့နည္းေအာင္ လုပ္ႏိုင္ေပမဲ့ ႏွစ္စဥ္ မိမိကုိယ္ထဲမွာ HIV ပိုး ရွိၿပီးသား မိခင္က ေမြးလိုက္တဲ့ ကေလးမ်ားမွာ ပိုးရရွိေနၿပီးသား ၅ဝဝဝ မွ ၁ဝဝဝဝ ေလာက္ ရွိမယ္လို႔ ခန္႔မွန္း ထားပါတယ္။ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္စဥ္ ကာလမွာ ေရာဂါပိုး ေတြ႕ၿပီး ေဆးဝါး စနစ္တက် ကုသႏိုင္တယ္ ဆိုရင္ မိခင္က ကေလးကို ကူးစက္မႈ သက္သာ သြားႏိုင္ပါတယ္။

လိင္မွတဆင့္ ကူးစက္သည့္ ေရာဂါေဆးမ်ား – Tertiary Syphilis (Skin, Mucous Membranes, Eyes, Skeltal, Respiratory, GI, Cardiovascular) တတိယဆင့္ ဆစ္ဖလစ္၊ အေရျပား-ဦးေႏွာက္ေျမွး၊ မ်က္စိ၊ အရိုး၊ အသက္ရွဴလမ္း၊ အစာလမ္း၊ ေသြးလွည့္လမ္း၊…..

HIV/AIDS တိုက္ဖ်က္ေရး လုပ္ငန္းေတြနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ အေရွ႕ေတာင္အာရွ ေဒသတြင္းက ဆိုရင္ ကေမၻာဒီယားႏိုင္ငံနဲ႔ ထိုင္းႏိုင္ငံတို႔ကို ခ်ီးက်ဳးေဖာ္ျပ ထားပါတယ္။ ကေမၻာဒီးယားႏိုင္ငံမွာ ဆိုရင္ ၂၀၀၃ ခုႏွစ္ အဆိုးဆံုးျဖစ္တဲ့ အခ်ိန္ကေန ဆိုရင္ အခု ၈၆ ရာခိုင္ႏႈန္း အထိ ေလ်ာ့က်ေအာင္ ေဆာင္ရြက္ လာႏိုင္ခဲ့တယ္လို႔ အစီရင္ခံ စာမွာ ေဖာ္ျပပါတယ္။

ႏုိင္ငံတကာ အကူအညီေတြ အမ်ားအျပား ၀င္ေရာက္လာတာေၾကာင့္ ျမန္မာႏိုင္ငံအေနနဲ႔ HIV ေရာဂါေၾကာင့္ ေသဆံုးမႈေတြ ေလ်ာ့ က်ေအာင္ ေဆာင္ရြက္ႏုိင္တဲ့ ေမွ်ာ္လင့္ ခ်က္ေတြ ရွိေပမဲ့လို႔၊ ဒီေရာဂါ တိုက္ဖ်က္ေရး လုပ္ငန္းေတြ ေအာင္ျမင္ဖို႔မွာ အစိုးရပိုင္းက ထိေရာက္တဲ့ ပံ့ပိုးကူညီမႈေတြ လုပ္ေဆာင္ဖို႔ လိုအပ္တယ္လို႔လည္း Chris Beyrer က ေျပာပါတယ္။

တစ္ႀကိမ္တစ္ခါ အသိတရား ကင္းလြတ္ သြားတာနဲ႔ သင့္ခႏၶာ ကိုယ္ထဲကို ေရာဂါပုိး ဝင္ေရာက္ သြားႏိုင္ ပါတယ္။ တကယ္လို႔ သင္ဟာ အေပ်ာ္အပါး လိုက္စားရင္ အကာအကြယ္ ကြန္ဒံုးကုိ မသံုးဘူး ဆိုရင္ေပါ့။ “တစ္ခါတည္းပါ” ဆုိတဲ့ အမွားေၾကာင့္ ျဖစ္တတ္တဲ့ ေရာဂါ ပုိးေတြကေတာ့ အမ်ားႀကီး ႐ွိပါတယ္။

”ဒီဥပေဒ မူၾကမ္းမွာ အစိုးရအေနနဲ႔ ကာကြယ္လိုစိတ္ မ်ားေနတယ္။ အသြင္ကူး ေျပာင္းတဲ့ကာလ ေရာက္ေနလို႔ အစိုးရကို ဆန္႔က်င္စရာ မရိွပါဘူး” ဟု ၄င္းက မွတ္ခ်က္ျပဳသည္။ Triangle Woman Support မွ ေဒၚခင္ေလး ကလည္း အဆုိပါ ဥပေဒ မူၾကမ္းသည္ ျပည္သူလူထု၊ အရပ္ဘက္ အဖဲြ႕အစည္း၊ လူငယ္၊ တုိင္းျပည္ စသည္မ်ားကို အက်ဳိးျပဳႏုိင္ေသာ ဥပေဒသာ ျဖစ္သင့္ေၾကာင္း ေျပာသည္။

သူတို႔ နွစ္ဦး မတိုင္ခင္ အရင္ လူနာတဦး ကိုေတာ့ ရိုးတြင္း ျခင္ဆီ အစားထိုး ကုသျပီး ေနာက္ ဒါဟာ AIDS ကူသမႈ ဆိုျပီး ေဖၚျပ ေျပာဆို ခဲ့ဖူးပါတယ္။ ဘာလို႔လဲ ဆိုေတာ့ အဲဒီ သူကို အစားထိုး လိုက္တဲ့ ရိုးတြင္း ျခင္ဆီဟာ HIV ပိုးကို ခံနိုင္ရည္ ရိွတဲ့ လူကေန ဒါန ျပဳထားတဲ့ ရိုးတြင္း ျခင္ဆီ ျဖစ္လို႔ ပါတယ္။

ဒီ ART ကုထံုးေျပာင္းလဲမႈက ကေလးငယ္ေတြ၊ မူးယစ္ေဆး၀ါး ထိုးသြင္း သံုးစြဲသူေတြ၊ လိင္တူျခင္း ခ်စ္သူ အမ်ိဳးသား/ အမ်ိဳးသမီးေတြနဲ႔ လိင္လုပ္သားေတြ အတြက္ေတာ့ ဥပေဒေရးရာ၊ ယဥ္ေက်းမႈဆိုင္ရာ ကိစၥေတြက သူတို႔ကို ART ေဆး ရႏိုင္မႈ အခြင့္အလမ္း နည္းပါးေစတယ္ေလ။ ေဆးေသာက္လက္စ တစ္၀က္တစ္ပ်က္နဲ႔ ကုထံုး မျပီးေျမာက္တဲ့ လူေတြ အတြက္လည္း စိန္ေခၚမႈေလးေတြ ရွိေနတယ္ အဘ။

ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးက ေဆးနဲ႔ မတည့္ရင္ ျဖစ္တာပါ။ ေဆးယဥ္ပါးတာက ေဆးကို တစ္ပတ္ေသာက္လိုက္ ၾကားထဲမွာ မေသာက္ပဲေနလိုက္။ ေနာက္ တစ္ပတ္ ျပန္ေသာက္လိုက္ ျပန္ျဖတ္ ထားလုိက္ လုပ္ရင္ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။ မိတ္ေဆြက အခု ပုံမွန္ ေသာက္ေနတဲ့ အတြက္ ေဆးယဥ္ပါးမႈ အတြက္ စိတ္မပူပါနဲ႔။ ေဘးထြက္ ဆုိးက်ိဳးကေတာ့ ေဆးေသာက္ျပီး ႏွစ္ အေတာ္ၾကာမွ သိရပါတယ္။ ေဆးနဲ႔ မတည့္ရင္ေတာ့ ၇က္ပိုင္း အတြင္း သိသာပါတယ္။

လိင္အဂၤါကို ပါးစပ္နဲ႔ ဆက္ဆံရင္ ကာသလားေရာဂါ ကူးပါတယ္။ ပါးစပ္မွာ ႏႈတ္ခမ္းမွာ လွ်ာမွာ သြားဖံုးမွာ ကူးႏိုင္ပါတယ္။ ပိုးအေပၚမူတည္ျပီး ကုသရတာ ကြဲျပားပါတယ္။ မကုသမီ ေသြးစစ္ရပါတယ္။ ေသြးအေျဖရမွ သက္ဆို္င္ရာေရာဂါကို ကုသလို႔ရပါတယ္။