အမ်ိဳးသမီးတုိင္း တစ္လတစ္ႀကိမ္ လစဥ္ ခံစားရေလ့ရွိတဲ့ အရာကေတာ့ ဓမၼတာလာစဥ္ ကိုက္ခဲျခင္းပါပဲ။ ဒီကိစၥကို အမ်ိဳးသမီးထုရဲ႕ (၉၀) ရာခုိင္ႏႈန္းေလာက္ကေတာ့ မလဲြမေသြ ႀကံဳဖူးၾကမယ္လုိ႔ ထင္ပါတယ္။ ဒီေတာ့ ဒီကိစၥကို အသက္သာဆံုးနဲ႔ အလြယ္ကူဆံုးျဖစ္ေအာင္ ဘယ္လုိေျဖရွင္းၾကမလဲ သိခ်င္ လာၾကပါၿပီ။

H Mole စပ်စ္သီးကိုယ္ဝန္၊ Ultrasound မွာ ကေလးမဟုတ္ဘဲ (တစ္ရွဴး) ေတြသာ ေတြ႔ရမယ္။ ရာသီ ထိန္မယ္။ ၁၂ ပါတ္ေက်ာ္ရင္ ဗိုက္စမ္းေတာ့ သားအိမ္အျမင့္က ရာသီထိန္တာထက္ ျမင့္ေနမယ္။ တခ်ိန္မွာ ကင္ဆာ ကို သံသယရွိရမယ္။ D and C သားအိမ္ျခစ္မယ္။ ေနာက္တလေနရင္ တခါ ထပ္ျခစ္မယ္။ ေသြး Blood B-hCG levels ကို စစ္မယ္။

ေယာက္်ားျဖစ္ျဖစ္၊ မိန္းမျဖစ္ျဖစ္ လိင္ဆက္ဆက္မႈရွိသူေတြမွာသာ ပိုအျဖစ္မ်ားတယ္။ လိင္ဆက္ဆံရာကေန တခ်ိန္ခ်ိန္မွာ တေယာက္ေယာက္ဆီကေန ပိုးကူးစက္လာတာ ခံရႏိုင္တယ္။ ဘာမွခံစားေနရတာ မဟုတ္ေပမဲ့ သူမ်ားကိုေတာ့ ကူးစက္ေစႏိုင္တယ္။ (ကြန္ဒြမ္) သံုးတာက အမ်ားၾကီး အခြင့္အလမ္း နည္းေစတယ္။ လံုးဝ မကူးဘူးေတာ့ မေျပာႏိုင္ပါ။

မိန္းကေလး-အမ်ိဳးသမီးတိုင္းဟာ သီးသန္႔သေဘာေဆာင္တယ္။ သူ႔ သဘာဝနဲ႔သူ ရွိတယ္။ ရာသီ ရက္တိုမယ္၊ ရွည္မယ္၊ နည္းမယ္၊ မ်ားမယ္။ အပ်ိဳျဖစ္ျပီး ႏွစ္ေတြနဲနဲၾကာရင္ ကိုယ့္သဘာဝကိုယ္ သိမွတ္ထားႏိုင္ျပီ။ ငါ့ရာသီဟာ ဒီလိုဘဲလို႔။ အမ်ားဆံုးက တလ ဆိုတာ ၂၈ ရက္၊ တလလာရင္ ၃-၅ ရက္။ အဲလိုကေန ထူျခားတာျဖစ္လာရင္ေတာ့ သတိထားစရာေတြ ရွိလာမယ္။

မိန္းကေလးေတြ၊ အမ်ိဳးသမီးေတြ ရာသီ မမွန္တတ္တာ အေတာ္မ်ားမ်ား ျဖစ္ၾကရတယ္။ မ်ားေသာအားျဖင့္ စိုးရိမ္စရာမလို၊ ေဆးကုစရာ မလိုတတ္ပါ။ အသက္ငယ္တံုး၊ အပ်ိဳေဘာ္ဝင္စနဲ႔ ေသြးဆံုးခါနီးရင္ မမွန္ဘူး။ အခုလို ၂၂ ႏွစ္ အရြယ္ ကေတာ့ မွန္သင့္တဲ့ အရြယ္လို႔ ေျပာႏိုင္တယ္။ ဒါလဲဘဲ သိပ္မစိုးရိမ္ပါနဲ႔။

ေမးတဲ့သူက အပ်ိဳ၊ အသက္လဲ ၂၇ ႏွစ္သာရွိေသးလို႔ ကိုယ္ဝန္နဲ႔ဆိုင္တာ၊ လိင္ကတဆင့္ကူးစက္ေရာဂါေတြနဲ႔ အသက္ၾကီးမွ ျဖစ္ေလ့ရွိတဲ့ ကင္ဆာေတြကို ဖယ္ထုတ္ႏိုင္ပါတယ္။ အလြယ္ဆံုးနည္းကေတာ့ အပ်ိေပမဲ့ ကိုယ္ဝန္တား ေဟာ္မုန္း ၂ မ်ိဳးပါ၊ အမ်ားသံုး၊ ေစ်းခ်ိဳ၊ တေန႔ ၁ ျပား၊ တလ ၂၈ ျပားေသာက္ရတဲ့ေဆးကို ၃-၄ လ ဆက္ေသာက္ပါ။ ရာသီလဲမွန္မယ္၊ နာတာလဲ သက္သာမယ္။ ဆင္းတာလဲနည္းမယ္။ အဆင္ေျပရင္ OG ကိုျပပါ။ စိတ္ဖိအား မ်ားေနရင္ ေလွ်ာ့ခ်ပါ။

ရာႏွဳန္းျပည့္ေတာ့ မရဘူးမေျပာႏိုင္ေသးပါ။ ကိုယ္ဝန္ဆိုတာ မ်ိဳးဥထြက္တာနဲ႔သာဆိုင္တယ္။ ရာသီလာတာနဲ႔ မဆိုင္ဘူး။ မ်ိဳးဥက ရာသီ မလာခင္ကေလး ထြက္ထားရင္ ကိုယ္ဝန္ရခ်င္ ရႏိုင္တယ္။ တေန႔ကဘဲ မိန္းကေလး တေယာက္က ေမးေသးတယ္။ ရာသီရက္ထဲမွာ အကာကြယ္မပါဘဲ အတူေနမိလို႔ ဆီးစစ္ေတာ့ အေပါင္းျပေနသတဲ့။

သုက္ရည္ရဲ႕ ပံုမွန္အေရာင္ကို ျဖဴ-ဝါဝါနဲ႔ အလင္းေရာင္ ပိတ္မေနဘူးလို႔ ေျပာတယ္။ အျဖဴကေန အဝါဘက္ လဲတယ္လို႔လဲ ေျပာတယ္။ ႏို႔လို ပုလဲေရာင္လို႔ သတ္မွတ္တာလဲ ပံုမွန္ဘဲ။ သုက္မထြက္တာ ၾကာရင္ ခပ္ဝါဝါျဖစ္လာမယ္။ သုက္ပိုးမရွိ-နည္းေနသူဆိုရင္ ၾကည္ေနမယ္။ STDs လိင္ကတဆင့္ ကူးစက္ေရာဂါ တခ်ိဳ႕ေၾကာင့္ နဲနဲေျပာင္းမယ္။ ဒါလဲ အျဖဴခဲလိုလို ျဖစ္တာပါ။

အမ်ိဳးသမီးေတြမွာ ဒုတိယ အမ်ားဆံုး ျဖစ္တဲ့ Cervical cancer သားအိမ္ဝ ကင္ဆာ ဆိုတာ HPV (16, 18, 31, 33) စတဲ့ ဗိုင္းရပ္စ္ အမ်ိဳးအစားေတြ ကူးစက္တာ ခံရျပီးေနာက္မွာ ျဖစ္လာတာလို႔ ယံုၾကည္ရတယ္။ တကမာၻလံုးမွာ ႏွစ္တိုင္း လူနာသစ္ ၅ သိန္းေတြ႔ေနရတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေစာေစာစီစီးသိေအာင္ မျဖစ္မေနစစ္ေဆးေနသင့္တယ္။

တကယ္လို႔ ေယာက္်ားရဲ႕သုက္ပိုးေတြက အေရအတြက္လဲနည္း၊ လႈတ္ရွားမႈလဲ ေႏွးတာမ်ိဳးက မ်ားေနရင္ အကူအညီ လိုတယ္။ ဒီလိုနည္းကို Intracytoplasmic sperm injection (ICSI) လို႔ ေခၚတယ္။ သန္စြမ္းတဲ့ တခုတည္းေသာ သုက္ပိုးကို မ်ိဳးဥဆီအေရာက္ ထိုးထည့္ေပးတယ္။ ရလာတဲ့ သေႏၶကို တခါ IVF procedure နည္းနဲ႔ သားအိမ္ထဲ ေျပာင္းထည့္ေပးမယ္။

Kallman syndrome နဲ႔ hyperprolactinemia ေတြဆိုရင္ ကုသေပးလို႔ရတယ္။ သုက္ပိုးကို က်ားအစိကေနထုတ္ယူမယ္။ IVF နဲ႔ ICSI နည္းေတြနဲ႔ ကေလးရေအာင္ၾကိဳးစားႏိုင္တယ္။ ခက္ခဲတာက ၅ဝ% သာသုက္ပိုးထုတ္ယူလို႔ရတယ္။ က်ားအစိ အရြယ္အစား၊ serum FSH level နဲ႔ biopsy reading ေတြၾကည့္ျပီး ေအာင္ျမင္ႏိုင္မႈကို မွန္းဘို႔ခက္တာျဖစ္တယ္။

ပဋိဇီဝေဆးဆိုတာ ဗက္တီးရီးယားေတြကိုႏိုင္တဲ့ ေဆးေတြျဖစ္တယ္။ သက္ရွိတမ်ိဳးကေန ေနာက္သက္ရွိကိုႏိုင္ေစလို႔ အင္တီဘိုင္ေအာတစ္ လို႔ေခၚတယ္။ ေဆးအသစ္ ၂၅ မ်ိဳး ေတြ႔ရွိလာပါျပီ။ ေဆးသစ္ေတြမေပၚတာတာ ဆယ္စုႏွစ္ ၃ စု ေလာက္ရွိပါျပီ။ Journal Nature ဂ်ာနယ္မွာ Game-changer တိုက္ပြဲကို ေျပာင္းေစမဲ့ ေတြ႔ရွိခ်က္လို႔ တင္စားထားပါတယ္။