Septic abortion ဆိုတာ ကိုယ္ဝန္ ပ်က္ရင္း-ဖ်က္ရင္း ပိုးဝင္လာတာကို ေခၚတာ။ ပိုးက နည္းအမ်ိဳးမ်ိဳးနဲ႔ ဝင္ႏိုင္တယ္။ ဝင္သြားလို႔ သားအိမ္ အတြင္းဆံုးအလႊာ ေရာင္ရင္ Endometritis ျဖစ္မယ္။ ေသေသျခာျခာ ေဆးမကုရင္ ပိုးက ဆက္ပ်ံ႕ႏွံ႔ လိမ့္မယ္။ ေနာက္ဆံုး ဗိုက္ကိုအထဲမွာ ဖံုးထားေပးေနတဲ့ အလႊာကို ေရာင္ေစတဲ့ Peritonitis ျဖစ္တာဟာ အေရးေပၚေရာဂါ တခုပါ။ အမ်ားဆံုး ျဖစ္မွွာေတာ့ (PID) တင္ပါးဆံုတြင္းအဂၤါေတြ ေရာင္တာျဖစ္ပါတယ္။

လိင္ကတဆင့္ ကူးစက္တယ္။ ေမြးလမ္းကေန ဆင္းတာက အျမွဳတ္လိုေနမယ္။ ခပ္စိမ္းစိမ္း၊ ခပ္ဝါဝါ အေရာင္ရွိမယ္။ အနံ႔ရွိမယ္။ ယားမယ္။ နာမယ္။ ပူေလာင္မယ္။ ဆီးပူ၊ ဆီးေအာင့္ျဖစ္မယ္။ ရာသီလာ အျပီး ပိုဆိုးတယ္။ ပ်ိဳ႕အန္တတ္တယ္။ လိင္ဆက္ဆံဘက္ကိုပါ ေရာဂါ လကၡဏာျပေပမဲ့ တခါတည္း ေဆးကုရမယ္။

ပန္းငံုတာျဖတ္ျခင္းနဲ႔ HIV အေၾကာင္း သိသင့္တယ္။ ပန္းငံုတာျဖတ္ေပးရင္ လိင္တံပတ္ဝန္းက်င္မွာ ေနတတ္တဲ့ (ဗက္တီးရီးယား ကြန္ျမဴနတီ) ကို ေျပာင္းလဲေစတာမို႔ HIV ကို ကာကြယ္ရာ က်တယ္လို႔ ဆိုတာတယ္။ Translational Genomics Research Institute နဲ႔ Johns Hopkins University ေတြက သုေတသန လုပ္ထားတယ္။ “အေၾကာင္းနဲ႔ အက်ိဳး ဆက္စပ္မႈ ဆိုတာ ပန္းငံုတာ ျဖတ္ျခင္းနဲ႔ HIV မွာ သိသာတယ္တဲ့။ စမ္းသပ္တာကလဲ ပန္းငံုတာ ျဖတ္တာ အေလ့နဲျပီး၊ HIV အျဖစ္မ်ားလွတဲ့ ဆာဟာရ ေအာက္ပိုင္း ေနရာေတြမွာ။ သက္သာတာ ၄ဝ% ရွိတယ္။ ဆိုခ်င္တာက ပန္းငံုျဖတ္သူ ေယာက္်ားထဲမွာ ၁ဝဝ ဆို ၄ဝ က HIV အျဖစ္ နည္းတယ္။

အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပိုးဟာ လူ႕ခႏၶာကိုယ္ရဲ႕ ျပင္ပမွာ ၾကာၾကာ အသက္မရွင္ႏိုင္ပါဘူး။ ျပင္ပက ေနေရာင္တို႔၊ ေလတို႔နဲ႔ ထိရင္ ေသသြားပါတယ္။ ခႏၶာကိုယ္ အျပင္ဘက္ေရာက္လာတဲ့ ေသြးေတြ၊ အရည္ေတြ ေျခာက္ခန္းသြားခ်ိန္မွာ ပိုးလည္း ေသသြားပါၿပီ။ အျပင္မွာ ဘယ္ေလာက္ အသက္ရွင္ေနမလဲဆိုတာ အရည္က်သြားတဲ့ ေနရာရဲ႕ စြတ္စိုမႈ၊ ေနေရာင္ထိေတြ႕မႈနဲ႔ အရည္ပမာဏ အနည္းအမ်ား (ဥပမာ – ေသြးပုလင္း၊ ေသြးကြက္၊ ေသြးစက္) ေပၚမွာ မူတည္ၿပီး စကၠန္႔ပိုင္း၊ မိနစ္ပိုင္း၊ နာရီပိုင္း၊ ရက္ပိုင္း စသည္ျဖင့္ ကြာျခားသြားႏိုင္ပါတယ္။

ဆံပင္ညႇပ္လိ႔ု ကတ္ေၾကးထိျပီး HIV ပိုး ကူးႏိုင္ေခ် အလြန္နည္းပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ ဆံပင္ညွပ္တဲ့ ပစၥည္းေတြမွာ ေသြးေပရင္ အခ်ိန္တို အတြင္းေျခာက္သြားပါတယ္။ ေသြးေျခာက္တာနဲ႔ ေသြးထဲက HIV ပိုးက ေသသြားပါတယ္။ အခုေခတ္မွာ ဆံပင္ညွပ္သူေတြကလည္း HIV ကာကြယ္ေရး အသိအျမင္ေတြ တိုးလာျပီေလ၊ တစ္ခါသံုး ဓားေတြ သံုးလာတယ္။ သူတို႔ကိုယ္တိုင္လည္း ေသြးမထြက္ေအာင္၊ ဓားေတြ ကတ္ေၾကးေတြ မရွေအာင္ သတိထားၾက ပါတယ္။

အခု၀မ္းေလ်ာတာက အစားအေသာက္ေၾကာင့္ ျဖစ္မယ္ထင္ပါတယ္။ အခုအခါ ေဆာင္းရာသီနဲ႔ ေႏြရာသီစပ္ၾကားမွာ ၀မ္းပ်က္၀မ္းေလွ်ာ ျဖစ္တတ္ ၾကပါတယ္။ တျခား လကၡဏာေတြ ဥပမာ – ကိုယ္အေလးခ်ိန္က်တာ၊ ညေနဘက္ နာတာရွည္ဖ်ားတာ၊ အၾကိတ္ေပါက္တာ စတာေတြ မရွိတဲ့ အတြက္ HIV လို႔ မေျပာႏိုင္ေသးပါဘူး။ ေသြးအေျဖကလည္း Negative ဆိုေတာ့ ပိုးမရွိတာ ေသခ်ာ ပါတယ္။

လိင္ကတဆင့္ ကူးစက္ေရာဂါရဘို႔ ႏိႈင္းယွဥ္ရင္ အႏၲရာယ္ နည္းတယ္။ ဗဂ်ိဳင္းနားနဲ႔ စအိုလမ္းေတြထက္ နည္းတယ္။ ကူးစက္ဘို႔ မျဖစ္ႏိုင္တာေတာ့ မဟုတ္ပါ။ Latex ေလးတက္စ္ ကြမ္ဒြန္၊ Polyurethane ေပၚလီယူရီသိန္း ကြမ္ဒြမ္၊ Female condoms အမ်ိဳးသမီးသံုး ကြမ္းြန္ေတြကေ ကူးစက္ဘို႔ အခြင့္အလမ္းကို ထိထိေရာက္ေရာက္ ကာကြယ္ႏိုင္တယ္။ ျပဳလုပ္ေပးသူရဲ႕ ပါးစပ္ေနရာမွာ Cuts ျပတ္ရွတာ၊ Sores အနာအဆာရွိတာ ဆိုရင္ ပိုျပီး ကူးစက္လာေစႏိုင္တယ္။ Ejaculation သုက္ရည္ကို ပါးစပ္ထဲထည့္ရင္လဲ အတူတူဘဲ။

Lymphogranuloma Venereum (LGV) Chlamydia trachomatis ပိုးေၾကာင့္ျဖစ္သည္။ ပိုးဝင္အၿပီး ၃-၁၂ ရက္အၾကာ က်ား-မ လိင္အဂၤါမ်ားမွာ မနာေသာ အနာေပါက္မည္။ ေပါင္ျခံတက္ေစ့မ်ား ေရာင္လာမည္၊ ၎တို႔မွ အနာျဖစ္လာမည္။ အစာေဟာင္းအိမ္ ျဖစ္ပါက ဝမ္းသြားလ်င္နာမည္။ Doxycycline 100 mg BD x 21 days; Erythromycin base 500 mg QID x 21 days

အမ်ားဆံုး ျဖစ္တာက Ovulation bleeding မ်ိဳးဥထြက္ခ်ိန္မွာ သူျဖစ္လာရာအိတ္ Follicle ကေန မ်ိဳးဥ ေပါက္ထြက္ ခ်ိန္မွာ ျဖစ္တယ္။ ၂-၃ နာရီေလာက္ကေန ၁-၂ ရက္အထိ ၾကာတတ္တယ္။ တခ်ိဳ႕မွာ နာတာနဲ႔ တြဲေနတယ္။ မ်ိဳးဥထြက္ခါနီး (အီစထိုဂ်င္) ေဟာ္မုန္း မ်ား-နည္းရာကေန သားအိမ္ အတြင္း နံရံပါးလို႔ ဆင္းတာပါ။ ဒါ့ေၾကာင့္ဆိုရင္ Estrogen ေပးလို႔ ေပ်ာက္တယ္။

”အဲ့လိုေရာဂါ ရွိေနမယ္လို႔ တစ္ခါ မွ မေတြးခဲ့ဖူးဘူး။ ကိုယ့္အေနအထိုင္ ေၾကာင့္လည္း ဒီလိုေရာဂါျဖစ္စရာ အေၾကာင္း မရွိဘူးလို႔ပဲ ထင္တာေပါ့” ဟု သူမက ေျပာသည္။ အမ်ိဳးသားျဖစ္သူမွာ အလြန္ရႈပ္ ေပြသည့္အတြက္ မသန္းေဌး တစ္ေယာက္ သည္းမခံႏိုင္ျဖစ္ကာ လြန္ခဲ့သည့္ ငါးလခန္႔က တရားဝင္ ကြာရွင္း ပစ္ႏိုင္ခဲ့ေသာ္လည္း ထိုအမ်ိဳးသားထံမွ ကူးစက္ခံခဲ့ရသည့္ ေရာဂါကိုေတာ့ လက္မခံခ်င္၍ မရေတာ့။

”လူႀကီး မိဘေတြ၊ ဆရာ၊ ဆရာမေတြက လူငယ္ေတြကို ေနရာေပးၿပီး ဆက္ဆံဖို႔လိုတယ္။ လူငယ္ေတြကေန ဘာေတြ တင္ျပလာလာ၊ ဘာေတြပဲျဖစ္ျဖစ္ ပယ္ခ်တာေတြ၊ ဆူပူတာေတြ မလုပ္ဘဲ ေနရာေပးဖို႔လိုတယ္။ မိဘေတြအေန နဲ႔ ေဒါက္ေထာက္ ၾကည့္ေနတာမ်ိဳး မလုပ္ရဘူး။ တေစ့တေစာင္းပဲ ၾကည့္ရမယ္။ သူတို႔မွာ ျဖစ္လာနိုင္တဲ့ အႏၲရာယ္ေတြကို သူတို႔ အေျမာ္အျမင္ရွိလာတဲ့ အခ်ိန္အထိ သူတို႔ကိုယ္သူတို႔ ေက်ေက်နပ္နပ္ ကာကြယ္ေအာင္ လုပ္ရမယ္” ဟု ယင္းက ဆက္လက္ အႀကံျပဳေျပာၾကားသည္။

လယ္သာႏွင့္ မ႐ုိက္ကူးမီ ဇင္ဒါကုိဗတ္စ္က အျခားအျပာကား ဇာတ္၀င္ခန္း တစ္ခု၌ ကြန္ဒုံး မသုံးဘဲ ကာမစပ္ယွက္ခဲ့သည့္ အျပာ မင္းသမီး ကင္မ႐ြန္းေဘးမွာ အိပ္ခ်္အုိင္ဗီပုိး ကူးစက္ခံရၿပီျဖစ္ေၾကာင္း ဩဂုတ္လ လယ္တြင္ အဆုိပါ မင္းသမီးကုိယ္တုိင္ ထုတ္ေဖၚေျပာၾကားခဲ့ရာ လယ္သာမွာ အႀကီးအက်ယ္ တုန္လႈပ္သြား႐ုံမွ်မက ထုိသတင္းေၾကာင့္ အျပာကား ထုတ္လုပ္ေရး လုပ္ငန္းကုိလည္း အာဏာပုိင္မ်ားက ခ်က္ခ်င္း ရပ္ဆုိင္းလုိက္သည္။