လိင္စိတ္ဝင္စားသူႏွစ္ဦး အသားခ်င္း မထိေတြ႔ရခင္ ဆႏၵျဖစ္ေပၚလာတဲ့အခါ အဂၤါစိုစြပ္၊ သန္မာ လာတာဟာ စိတ္ေၾကာင့္ ျဖစ္လာတာပါ။ ေနာက္တဆင့္ အဂၤါေတြ ထိေတြ႔လာရင္ ဆႏၵျဖစ္ေပၚမႈ၊ အဂၤါစိုစြပ္မႈ၊ အဂၤါသန္မာမႈေတြဟာ ပိုမို ျမင့္မား လာေစတယ္။

တစ္ခ်ိဳ႕က ၃ လေက်ာ္လို႔ ေသြးစစ္ျပီး မရွိဘူးဆိုရင္ မကူးစက္ေတာ့ဘူးလို႔ ထင္တတ္ ၾကပါတယ္။ တကယ္ေတာ့ ေသခ်ာခ်င္ရင္ ၆ လ အထိ ေစာင္႔ျပီး ေသြးစစ္သင့္ပါတယ္။ အဲဒီ ၃ လနဲ႔ ၆ လၾကားမွာ အထက္ကေျပာခဲ႔တဲ႔ အျပဳအမူေတြကို လံုး၀ ေရွာင္ၾကဥ္သင့္ပါတယ္။

မိခင္ေလာင္းဟာ ကိုယ္ဝန္ေစာင့္ေရွာက္မႈ လုပ္တံုးက စစ္ေဆးဘို႔လိုမွာေတြ စံုေစ့ေအာင္စစ္ထားလို႔ ကူးစက္ေရာဂါ ဘာမွမရွိရင္ တမ်ိဳးျဖစ္မယ္။ တကယ္လို႔ အသဲေရာင္ (ဘီ)၊ (စီ) နဲ႔ HIV ရွိေနရင္ တမ်ိဳးလုပ္ရမယ္။ STD လိင္ကတဆင့္ ကူးစက္ေရာဂါ ရွိရင္လဲ တမ်ိဳးစီစဥ္ထားရမယ္။

“သူတို႔ကို ကာမဆက္ဆံမႈ မလုပ္ၾကနဲ႔လို႔ေတာ့ ေျပာလို႔ရမွာ မဟုတ္ဘူး။ ဘယ္လိုပဲ ျဖစ္ျဖစ္ သူတို႔ ဆက္ဆံမယ္၊ လုပ္မယ္ ဆိုရင္ေတာင္ မလိုခ်င္တဲ့ ကိုယ္ဝန္ ရမလာေအာင္၊ လိင္က တဆင့္ ကူးစက္တဲ့ ေရာဂါေတြ မကူးစက္ႏိုင္ေအာင္ ဘယ္လို လုပ္ရမယ္ဆိုတာကို သူတို႔ သိေနရင္ မျဖစ္သင့္တဲ့ အေျခအေနေတြကို ကာကြယ္ႏိုင္တာေပါ့။”

အမ်ိဳးသား ဘက္က ခ်ိဳ ႔ယြင္းခ်က္ ၄၀% ႏွင့္ အမ်ိဳးသမီး ဘက္က ၄၀% ျဖင့္ ဆတူ ျဖစ္ေၾကာင္း ေလ့လာခ်က္ တစ္ရပ္က ဆိုပါတယ္။ က်န္တဲ့ အေၾကာင္းအရင္း မသိဘဲ ျမံဳေနျခင္း ကေတာ့ ၂၀% ရွိေၾကာင္း ေတြ႕ရွိရပါတယ္။

သုေတသနျပဳ စစ္တမ္းေကာက္ယူရာတြင္ အမ်ိဳးသမီးမ်ားစြာမွာ သားအိမ္တြင္း ကိရိယာ၏ သေႏၶတား ေသာက္ေဆး မ်ားထက္ ပိုမိုထိေရာက္ မႈရွိပံု၊ လိင္မွ တစ္ဆင့္ ကူးစက္ေရာဂါမ်ား ခံစားရႏႈန္း ပိုမိုနည္းပါးပံုတို႔ကို မသိရွိၾကေၾကာင္း သိပၸံပညာရွင္မ်ားက ဆိုသည္။

ေ၀ဒနာရွင္မ်ား ေဆး၀ါး မျပတ္ စားသုံးရန္ လုိအပ္ေသာ္လည္း လမ္းပန္း ဆက္သြယ္ေရး အခက္ အခဲေၾကာင့္ ဇိုင္းေအာင္ စခန္းႏွင့္ ေကအိုင္အို ထိန္းခ်ဳပ္နယ္ေျမရိွ အခ်ိဳ႕ဒုကၡသည္ စခန္းမ်ားတြင္ HIV တိုုက္ဖ်က္ေဆးဝါးမ်ား ျပတ္လပ္ေနသည္။

“Sex Worker မွ ကူးတာ မဟုတ္ဘူး။ သာမန္ အမ်ဳိးသမီး ဘ၀နဲ႔ ရပ္တည္ေနရင္း ကူးစက္ခံရသူ အမ်ားႀကီး ရွိတယ္။ တခ်ဳိ႕ဆုိ အေဖ၊ အေမမွာရွိတဲ့ အတြက္ ေမြးလာတဲ့ ကေလးေတြမွာ ဒီေရာဂါပိုး ပါလာေရာ။ အဲဒီလုိဆုိရင္ ေလာကထဲကို HIV ပိုးရွိသူ အလုိလို ေရာက္လာတာပဲေလ။ ဒီလုိျဖစ္တာ က်န္းမာေရး အသိပညာ အားနည္းလို႔ပါပဲ” ဟု ေဒၚစုစုလိႈင္က ေျပာၾကားခဲ့သည္။

သားဆက္ျခားနည္းေတြနဲ႔ ပတ္သက္လုိ႔ ေမးခ်င္တာမ်ား ရွိပါသလား။ မ်ိဳးဆက္ပြား က်န္းမာေရးႏွင့္ မိခင္ကေလး က်န္းမာေရး ဆိုင္ရာ ေမးျမန္းခ်က္တြကို တယ္လီဖုန္းက တဆင့္ ေျဖၾကား ေဆြးေႏြးေပးပါမယ္။

ျမန္မာျပည္မွာ FDA ျမန္မာႏိုင္ငံ အစားအေသာက္ႏွင့္ ေဆးဝါး ကြပ္ကဲေရးဌာနကေန ၾကိဳးစားေနေပမဲ့ ဖ်က္ဆီးခံထားရတဲ့ ကာလၾကီးက ၾကာခဲ့တာမို႔ ဆင့္ပါးစပ္ႏွမ္းပက္သာ စစ္ေဆးတာ၊ အေရးယူတာေတြ လုပ္ႏိုင္ပါေသးတယ္။ ဒီေဆးမ်ိဳး လက္သိပ္ထိုးေရာင္းတာေတြ ေသခ်ာေပါက္ရွိမွာပါ။

က်ေနာ့္ အေနနဲ႔ ART ေဆးေသာက္ဖို႔ကို စိတ္မေလာေစခ်င္ ပါဘူး။ ဘာလို႔လဲ ဆိုေတာ့ ဒီေဆးက စေသာက္ျပီးရင္ တစ္သက္လံုး မျပတ္တမ္းေသာက္ ရမွာပါ။ ေဆးမွာ ေဘးထြက္ ဆိုးက်ိဳးေတြလည္း မ်ားပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ အသည္း၊ ေက်ာက္ကပ္နဲ႔ အာရံုေၾကာကို ထိခိုက္ပါတယ္။ အခုလို အလုပ္ လုပ္ႏိုင္တုန္းမွာ ေဆး စေသာက္ရင္ မလိုအပ္ပဲ အပိုေငြ ကုန္မွာလည္း စိုးရိမ္ပါတယ္။ အျပင္မွာ ေဆး၀ယ္ေသာက္ ရင္ေတာ့ ေငြပိုကုန္ပါတယ္။

အေရးေပၚ တားေဆးေၾကာင့္ ရာသီရက္ေျပာင္းပါမယ္။ ၇၂ နာရီအတြင္း ေဆးေသာက္တာ ဆိုရင္ စိတ္ခ်ရ ပါမယ္။ ေသခ်ာခ်င္ရင္ ဆီးစစ္ႏိုင္ပါတယ္။ ေဆးအရွိန္ေသြးထဲမွာ ရွိေနစဥ္ ဆိုရင္လည္း ေဆးေသာက္ျပီးခ်ိန္ အနီးကပ္ နာရီေတြ အတြက္လည္း ကာကြယ္ပါမယ္။