ကြန္ဒုံးဟာ ​HIV ​ဗိုင္းရပ္စ္ ​ပိုးအျပင္၊ ​လိင္အဂၤါ ​တဝိုက္မွာ ​ျဖစ္တတ္တဲ့ ​ေရရုံေတြနဲ႔ ​လိင္ဆက္ဆံမႈကေန ​ျဖစ္ေပၚတတ္တဲ့ ​တျခား ​ေရာဂါပိုး ​ေတြကိုလည္း ​၉၉.၉ ​% ​အထိ ​သတ္ပစ္ႏိုင္ ​စြမ္းရွိ ​တယ္လို႔ ​ဆို ​ပါတယ္။ ပိုးသတ္ေဆးေတြ ​ပါဝင္တဲ့ ​ကြန္ဒုံးေတြကို ​ၾသစေၾတးလ် ​ႏိုင္ငံက ​Startpharma ​ကုမၸဏီက ​တီထြင္ ​တာျဖစ္ၿပီး ​အဲဒီ ​ကြန္ဒုံးေတြကို ​VivaGel ​လို႔ ​ေခၚပါတယ္။

ကုိယ္ဝန္ဖ်က္တဲ့ ျပႆနာက နက္နဲလြန္း ပါတယ္။ ကိုင္တြယ္ရ ခက္တယ္။ ဘယ္႐ႈေထာင့္က ၾကည့္သလဲေပၚ မူတည္ပါတယ္။ ေဆးပညာ ႐ႈေထာင့္က ၾကည့္မွာလား။ ဘာသာေရး ႐ႈေထာင့္ကလား၊ လူမႈေရး ႐ႈေထာင့္ ကလား။ ဒီၾကားထဲမွာ စီးပြားေရး အေျခအေန ဆိုတာလဲ ပါေသးပါတယ္။ ႐ႈေထာင့္ အမ်ဳိးမ်ဳိးက ၾကည့္တာ ျဖစ္လို႕ အယူအဆ ေတြ ကြဲျပားသြား ပါတယ္။ ေနာက္ဆံုးေတာ့ လက္ရွိ ျပ႒ာန္းထားတဲ့ ဥပေဒ အတိုင္းပဲ လုပ္ေဆာင္ ရပါတယ္။ ဆရာဝန္ ေတြမွာ ethic ေခၚတဲ့ က်င့္ဝတ္ကို လိုက္နာရတဲ့ အပိုင္းေတြ ရွိပါတယ္။ မလိုအပ္ဘဲ ကုိယ္ဝန္ မဖ်က္ရဘူး။

တကယ္ေရာဂါျဖစ္လာေတာ့မွ တစ္ႀကိမ္တစ္ခါဟာလည္း အႏၲရယ္ပဲဆိုၿပီး သေဘာေပါက္ေတာ့တယ္။ ဒါေၾကာင့္ လိင္ဆက္ဆံရာ ကေန ေရာဂါပိုး မကူး ရေအာင္ အိမ္ေထာင္ ျပင္ပမွာ လိင္ဆင္ဆံတိုင္း ကြန္ဒံုးသံုးပါ။ ေရာဂါ ရႏိုင္တဲ့ အမူအက်င့္ရွိသူေတြ၊ ေရာဂါပိုး ရွိေနသူေတြဟာ မိမိရဲ႕ အိမ္ေထာင္ဖက္ကုိ မကူးစက္ေအာင္ အိမ္ေထာင္ဖက္နဲ႔ လိင္ဆက္ဆံတဲ့ အခါမွာလည္း ကြန္ဒံုးကို သံုးရပါမယ္။

HIV/AIDS ျဖစ္ပြားမႈ မ်ားျပားလာသည့္အတြက္ ေရာဂါကူးစက္မႈႏႈန္း ေလ်ာ့က်လာေစရန္ အၿမဳိ႕ၿမဳိ႕ အနယ္နယ္မွ အေမဂ်မ္းနတ္ပြဲကို လာေရာက္သူမ်ားျခင္းႏွင့္ ႏွစ္စဥ္ႏွစ္တိုင္း ယင္းနတ္ပြဲသည္ တစ္ရက္တာ က်င္းပသျဖင့္ ကြန္ဒုံးမ်ားကို ေဝငွျခင္း ျဖစ္ေၾကာင္း ၎ကဆိုသည္။

အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပိုး အေရအတြက္မ်ားေလ ေသြးျဖဴဥေတြမ်ားမ်ား ပ်က္စီးေလျဖစ္ၿပီး အခ်ိန္တိုတို အတြင္းမွာ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ေရာဂါ လကၡဏာေတြ ျဖစ္ေပၚခံစားရမွာပါ။ ဒါေၾကာင့္ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပိုး ရွိၿပီးထားသူဟာ မိမိခႏၶာကိုယ္ထဲကုိ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပိုးေတြ ထပ္ၿပီး ဝင္မလာေအာင္ ကာကြယ္ဖို႔ အေရးႀကီးပါတယ္။ ဇနီးေမာင္ႏွံ ႏွစ္ဦးစလံုးမွာ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ ပိုးရွိေနၿပီးေပမယ့္လည္း လိင္ဆက္ဆံရာက တဆင့္ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပိုးေတြ ထပ္ၿပီး ခႏၶာကုိယ္ထဲ မေရာက္ေအာင္ ကြန္ဒံုးအၿမဲ သံုးဖို႔ လုိအပ္ပါတယ္။

အကာအကြယ္မပါပဲ လိင္အေပ်ာ္အပါး လိုက္စားတဲ့သူေတြ၊ မူးယစ္ေဆး ေသြးေၾကာထဲ ထုိးသြင္းတဲ့ သူေတြ၊ ကာလသားေရာဂါ ရွိသူေတြမွာ အျဖစ္မ်ားပါတယ္။ လိင္အေပ်ာ္အပါးလိုက္စား တယ္ဆုိတဲ့ေနရာမွာ ျပည္႔တန္ဆာေတြဆီ သြားလာေပ်ာ္ပါးတဲ့ သူေတြ၊ လိင္ဆက္ဆံဖက္ မ်ားတဲ့သူ ေတြ ဆီမွာ အႏၱရာယ္ အမ်ားဆုံး ရွိပါတယ္။ ဒါေပမဲ့လည္း အိမ္ေထာင္ျပင္ပမွာ သြားရင္းလာရင္း တစ္ခါတစ္ရံ ဆက္ဆံမိတယ္ ဆုိရင္လည္း ေရာဂါပုိး ကူးစက္လာႏိုင္ပါတယ္။

အကာအကြယ္မဲ့ လိင္ဆက္ဆံခဲ့တဲ့ အတြက္ စိတ္ပူေနမွာေတာ့ အမွန္ပဲ။ လည္ပင္း အၾကိတ္ေတြ ၾကီးလာတာ၊ အျခား အၾကိတ္ေတြ ၾကီးလာတာ ကေတာ့ ဒီရာသီဥတုမွာ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။ ပူအိုက္တဲ့ ရာသီမွာ အပူရွပ္ျပီး ဒီလို တုတ္ေကြး ဆန္ဆန္ ဖ်ားတတ္ၾကပါတယ္။ ဒါကို HIV ေၾကာင့္ ျဖစ္တာလို႔ ပံုေသကားခ်ပ္ ေျပာလို႔မရပါဘူးခင္ဗ်ာ။

အိပ္ခ်္အုိင္ဗြီဆိုတာ လူ႔ခုခံအား စနစ္ကို ဖ်က္ဆီးပစ္ေသာ ဗိုင္းရပ္စ္ပိုး ျဖစ္ေၾကာင္း လူသိမ်ားေနပါၿပီ။ ေသခ်ာ မမွတ္မိေသးရင္လည္း ေလ့က်င့္ မွတ္သားထားဖို႔ တုိက္တြန္းပါတယ္။ ေအ့ဒ္စ္ (HIV) ဆိုတာက ခုခံအား သိပ္က်လာတဲ့ အခါမွာ ေ၀ဒနာေတြကို ခုခံႏိုင္စြမ္း မရွိေတာ့ဘဲ ေပၚေပါက္လာတဲ့ ကပ္ပါးေရာဂါ လကၡဏာ ေတြကို ေခၚတာပါ။ အိပ္ခ်္အိုင္ဗြီပိုး ကာကြယ္ေဆး ကုသေဆး ယေန႔ထက္တိုင္ မေတြ႕ရွိ ေသးပါဘူး။ အိပ္ခ်္အိုင္ဗီြပိုး ဆက္မပြားေအာင္ တားျမစ္ႏိုင္တဲ့ ေဆးေတြကလည္း ေစ်းႀကီးပါတယ္။

သုေတသန က်က်နန လုပ္ေနတဲ့ အေမရိကားမွာဆိုရင္ စအိုလမ္းနည္း လိင္ဆက္ဆံမႈနဲ႔ (ဗဂ်ိဳင္းနား) ကေန လိင္ဆက္ဆံမႈေတြကေန ကူးစက္တာ အမ်ားဆံုးလို႔ သိရတယ္။ ေနာက္မ်ားတာ တခုက ေဆးထိုးအပ္ကေန ကူးတာ ျဖစ္တယ္။ ပါးစပ္ကို လိင္ဆက္ဆံရာ သံုးတာနဲ႔ မိခင္ကေန ကေလးကို ေမြးေနတံုးျဖစ္ျဖစ္ ႏို႔တိုက္လို႔ ျဖစ္ျဖစ္၊ ထမင္း ဝါးခြံတာကေနျဖစ္ျဖစ္ ကူးစက္တာ နည္းတယ္။ က်န္နည္းေတြကေတာ့ မသန္႔တဲ့ ေသြးနဲ႔ ေသြးနဲ႔ဆိုင္တာေတြ သြင္းတာ၊ အဂၤါ အစားထိုးတာေတြ ကေနကူးတယ္။ ေဆးရံုနဲ႔ က်န္းမာေရး ဌာနမွ အလုပ္လုပ္သူေတြကိုလဲ အပ္၊ ဓား စတာေတြ ကေနတဆင့္ ကူးစက္ႏိုင္တယ္။

ေသြးစစ္တာကေတာ့ အႏၱရာယ္ အျပဳအမူျပဳျပီး ၃ လ သို႔မဟုတ္ ၆ လအၾကာမွာ စစ္ရင္ စိတ္ခ်ရပါတယ္။ ၃ လအၾကာမွာ စစ္ျပီးလို႔ မေတြ႕ အခု ေျပာျပတဲ့ အဖုေလးေတြေပါက္တာ၊ ေမာတာ၊ အဆစ္နာတာေတြက HIV ပိုး ကူးစက္ခါစ ပံုစံနဲ႔ မတူပါဘူး။ အရက္၊ ဘီယာလည္း ေသာက္တတ္တယ္ ဆိုေတာ့ ဒီလိုျဖစ္ေနတဲ့ ေမာတာ၊ အဆစ္နာတာေတြကို သမားေတာ္ ေတြနဲ႔ ျပသသင့္ ပါတယ္။ အရက္၊ ဘီယာေသာက္တာေတာ့ ေလ်ာ့သင့္ပါတယ္။

“အိမ္ေဖာ္ အမ်ိဳးသမီးေတြကေနၿပီးေတာ့ ကုမၸဏီ ဒါ႐ိုက္တာေတြ အထိ ပါဝင္ပါတယ္” ဟု မထားထားက ဆိုသည္။ အမ်ိဳးသမီး ကြန္ရက္ကို မတည္ေထာင္မီက ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ HIV ကာကြယ္ေရးႏွင့္ ကုသေရး လုပ္ငန္းမ်ား လုပ္ေဆာင္ေနေသာ ႏိုင္ငံတကာ NGO တခုျဖစ္သည့္ Burnet Institute တြင္ ဖိုမ သဘာဝနဲ႔ပတ္သက္၍ ေလ့က်င့္ သင္တန္းေပးသူအျဖစ္ လုပ္ခဲ့ပါသည္။ လုပ္ခဲ့ေသာ္လည္း ထိုအခ်ိန္က ဖိုမ သဘာဝႏွင့္ ပတ္သက္ေသာ သူ၏သိနား လည္မႈသည္ အကန္႔အသတ္ႏွင့္သာ ျဖစ္သည္။

ကြန္ဒုံး ကုမၸဏီေတြကလည္း အသုံးျပဳသူ မ်ားကုိဆဲြေဆာင္တ့ဲ အေနနဲ႔ သူတုိ႔ရဲ႕ ထုတ္ကုန္ေတြကုိ ပါးသည္ထက္ ပါးေအာင္ ထုတ္ေနၾကတာပါ။ ၿပီးခ့ဲတ့ဲ ၾကာသပေတး ေန႔မွာ ထြက္ေပၚလာတ့ဲ ဂင္းနစ္ ကမၻာ့စံခ်ိန္အဖဲြ႔ရဲ႕ ထုတ္ျပန္ ခ်က္အရ တရုတ္ ကုမၸဏီတခုက ကမၻာ့ အပါးလႊာဆုံး ကြန္ဒြန္ ထုတ္လုပ္ထား တယ္လုိ႔ ဆုိပါတယ္။